Dit kun je als consument doen om de schade van de hoge gasprijs te beperken

Hoge gasprijzen De hoge energierekening is momenteel hét grote gespreksonderwerp. Valt er nog iets aan te doen?

Gasmeter in een woning. De Europese prijzen voor aardgas en stroom stijgen naar recordhoogten.
Gasmeter in een woning. De Europese prijzen voor aardgas en stroom stijgen naar recordhoogten. Foto ROB ENGELAAR/ANP

Handige tip voor wie met de energieleverancier over zijn contract gaat bellen. Pak een behaaglijke stoel, want de wachttijden zijn lang. Wie iemand van Eneco aan de lijn wil krijgen, moet volgens mailtjes aan klanten rekenen op een wachttijd van meer dan een uur. Concurrent Vattenfall noemde vrijdagmiddag op zijn site een gemiddelde wachttijd van 48 minuten.

1Kan de consument eigenlijk iets uitrichten om de schade van een hogere gasprijs te beperken?

Wie aan Thomas Bleker van vergelijkingssite Pricewise vraagt wat je moet doen als op dit moment je contract afloopt, krijgt een helder antwoord. „Het maakt eigenlijk niet zo veel uit. De tarieven zitten momenteel op dezelfde golflengte, of je nu voor een contract voor een jaar of voor variabel kiest.” En wie niets doet, komt automatisch uit op een contract zonder specifieke looptijd met variabele tarieven.

Als de prijzen weinig verschillen, hangt de keuze voor vast of variabel vooral af van de prijsontwikkelingen die de klant verwacht. Wie zeker weet dat de prijzen voor gas en elektriciteit nog wel even verder stijgen, kan zich natuurlijk het best voor een jaar vastleggen. Om erger te voorkomen. Optimisten kiezen eerder voor variabel.

Een contract voor drie tot zelfs vijf jaar wordt niet snel aangeraden. Dat is immers echt een gok die veel geld kan kosten. Illustratief is volgens Bleker dat energieleveranciers zelf aanbiedingen voor langer lopende contracten hebben teruggetrokken. „Ook bij hen is heel veel onzekerheid over de prijzen.”

2Hoe kies je op dit moment de beste, en natuurlijk ook, de goedkoopste leverancier?

Dit is helaas niet het moment om eens uitgebreid te gaan informeren naar de laagste prijzen – en dat staat nog los van de wachttijden. Het grootste probleem is dat de consument niet zo veel te kiezen heeft. De vergelijkingssite van Bleker kende vrijdagmiddag twee tot drie aanbieders. „We hebben normaal wel negentig aanbiedingen en eerder deze week liep dat al terug tot dertig. De branche weet het even niet. Dit hebben we niet eerder meegemaakt, de winkel is bij veel bedrijven gewoon dicht.” En rondbellen zal ook niet zoveel opleveren. „Je betaalt overal de hoofdprijs. Op kortingen hoef je niet te rekenen.”

De gevolgen kunnen groot zijn. Een jaarcontract voor een gemiddeld huishouden is in één week 500 euro duurder geworden. En dat zal volgende week weer anders zijn. De meeste mensen – de zogeheten slapers – hebben echter een contract met variabele tarieven. De actievere overstappers, volgens Pricewise bijna 1,8 miljoen huishoudens, kiezen in veruit de meeste gevallen voor een jaarcontract.

3Mag een leverancier zijn contract opzeggen als de prijzen stijgen?

Lopende contracten mogen niet worden ingetrokken of gewijzigd. Als de tarieven bij variabele prijzen tussentijds worden gewijzigd, dan moet dit dertig dagen van tevoren worden aangekondigd. Als klant mag je in dat geval je contract opzeggen.

Contracten kunnen normaal gesproken tussentijds nooit worden gewijzigd, maar de vraag is nu even wat normaal gesproken is. In de algemene voorwaarden staat vaak dat een leverancier vanwege bijzondere marktomstandigheden een contract mag opzeggen. „Daar maakte nooit iemand zich zorgen over, want dat was de ultieme escape, bij een grote ramp of oorlog”, zegt Bleker.

Is de huidige prijsexplosie zo’n bijzondere omstandigheid? Over die vraag buigt toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) zich momenteel nu DGB Energie contracten eenzijdig heeft opgezegd.

4Raken energiebedrijven door de huidige prijsontwikkelingen in problemen?

In het Verenigd Koninkrijk hebben al veel energieleveranciers de deuren moeten sluiten, maar die situatie is onvergelijkbaar met de Nederlandse. Aanbieders van gas en elektriciteit zijn daar gebonden aan maximumprijzen, waardoor zij de nieuwe tarieven onvoldoende aan de klanten kunnen doorrekenen.

In Nederland is de markt voor zo’n 80 procent in handen van vier grote spelers: Eneco, Vattenfall, Essent en Nutsgroep. „Daarnaast zijn er veel bedrijven met minder dan 50.000 klanten en vaak wordt gezegd dat je toch wel 200.000 klanten nodig hebt om rendabel te zijn”, zegt Bleker.

Maar signalen dat er momenteel leveranciers in problemen zijn, heeft hij niet gekregen. EnergieFlex was het laatste energiebedrijf dat in Nederland failliet ging. Dat gebeurde drie jaar geleden.

Met medewerking van Hester van Santen