Arnon Grunberg als drieluik

Kunst Arnon Grunberg is vijftig geworden. Reden voor Elisa Pesapane om een monumentaal drieluik te maken. ging kijken.
Elisa Pesapane: Liefde na Auschwitz.
Elisa Pesapane: Liefde na Auschwitz. Foto Literatuurmuseum Den Haag

Het is „wat uit de hand gelopen”, zegt beeldend kunstenares Elisa Pesapane. Het Literatuurmuseum vroeg haar om een portret van Arnon Grunberg te schilderen, ter ere van de vijftigste verjaardag van de schrijver, op 22 februari 2021. Dat portret werd een groot drieluik, een schilderij dat je kan openslaan als een boek. Een drieluik in zwartwit, over zijn leven en werk, met daarop mensen die een rol in zijn leven spelen en ook als personages in zijn werk opduiken.

Pesapane bekeek samen met Grunberg foto’s uit zijn jeugd. Ze schetste personen uit zijn leven en schreef over hun ontmoetingen. Een en ander leidde tot dat drieluik en bovendien tot een boek van Pesapane, met een nawoord van Grunberg. De titel werd bedacht door de geportretteerde: Liefde na Auschwitz. Op reis met de verslinders en de verslondenen van Arnon Grunberg.

Op het ‘omslag’ van het schilderij, dus het dichtgeklapte drieluik, schilderde Pesapane een opgetogen vakantiefoto van Grunberg als jongetje met zijn moeder (overlevende van vernietigingskamp Auschwitz) – in de traditie van religieuze triptieken: Madonna met kind.

Daaronder ligt het langwerpige paneel dat zichtbaar blijft als het drieluik is opengeklapt: dat is het ‘marionettentheater van de oorlog’, met Hitler en ook een Talibanstrijder, als marionet. „Het zit in de kelder van het huis”, zegt Pesapane, die zich voor het schilderij liet inspireren door het poppenhuis van koopmansvrouw Sara Rothé uit het Frans Halsmuseum.

Deel van het rechterpaneel van het drieluik

Het huis in Amsterdam-Zuid waar Grunberg opgroeide is het decor voor het opengeklapte drieluik. Op het linkerpaneel zijn jongenskamer, waar belangrijke personen, nu personages van Pesapane, een soort feestje vieren. Met op de voorgrond schrijfster Niña Weijers, zwanger van Grunbergs zoon (geboren op 18 mei 2021). Schakend op bed zit vertaler Karol Lesman, met wie Grunberg al lang werkt.

Het middenpaneel is voor de huiskamer, met aan tafel de jonge en volwassen Grunberg, tussen zijn vader en zijn petekind. Op de voorgrond, voor het paard uit de roman Huid en haar zit zijn jonge moeder, in badpak. De door Grunberg bewonderde danseres Ester Natzijl staat rechts, met een pop die haar angsten en verlangens personifieert; zij is een dynamisch element in het schilderij, en trekt je als het ware de afbeelding in.

Op het rechterpaneel zien we Grunberg voor de deur van zijn moeders huis, omringd door dieren. „Het viel me op, dat er veel dieren door Grunbergs werk lopen”, vertelt Pesapane, „en het leek me leuk die te schilderen.”

Om het drieluik heen rijdt ook nog een speelgoedtreintje: wagons achter een Kriegslokomotive, een verwijzing naar de holocausttransporten. Het is de taak van de schrijver en de beeldend kunstenaar om het zware lichter te maken, schrijft Grunberg in zijn nawoord van Liefde na Auschwitz. En wat hem betreft lukte Pesapane dat met dit drieluik.

Expositie Grunbergdrieluik: ‘Liefde na Auschwitz’, Literatuurmuseum Den Haag, tot en met 10 april.
Boek: Elisa Pesapane: Liefde na Auschwitz. Op reis met de verslinders en verslondenen van Arnon Grunberg. Met nawoord van Arnon Grunberg, Uitgeverij Zoetzuur, € 27,50.