Opinie

Zon, zee, strand en perverse lusten

De Franse cultfilm ‘L’année des méduses’ uit de jaren tachtig is een favoriet van Sofia Coppola. De veelvuldige naaktscènes pakken soms onbedoeld komisch uit.

Peter de Bruijn

Soms kan een terloopse opmerking genoeg zijn om een film op het spoor te komen. In het Britse filmtijdschrift Sight and Sound prees regisseur Sofia Coppola onlangs een film aan die alleen in bescheiden kring een cultstatus heeft: L’année des méduses (‘Het jaar van de kwallen’) uit 1984 van Christopher Frank. Coppola typeert de film weliswaar eerst als „zomaar een film” waar haar Franse echtgenoot Thomas Mars en zijn vrienden toevallig fans van zijn. Maar ze voegt eraan toe: „It’s weird and I love it.

Dat maakt nieuwsgierig. Frank blijkt een Brits-Franse romanschrijver en filmmaker te zijn, die in 1993 al op 50-jarige leeftijd overleed. Sindsdien raakte hij min of meer in de vergetelheid. L’année des méduses was zijn meest succesvolle film, al valt dat wellicht vooral op het conto te schrijven van de jonge hoofdrolspeelster Valerie Kaprisky. Zij maakte in die jaren in Frankijk furore met haar veelvuldige naaktrollen; ze was een soort Franse variant van Sylvia Kristel.

Ook in L’année des méduses is ze veelvuldig ontkleed. De film speelt zich af tijdens een zomer op het strand van Saint-Tropez en Frank maakt maximaal gebruik van het tijdperk van topless zonnen. Kaprisky speelt de amorele 18-jarige Chris, die met haar seksuele magnetisme minnaars om haar vinger windt en vervolgens achteloos in het verderf stort. De plaatselijke pooier Romain (Bernard Giraudeau) ziet als enige het gevaar. Hij richt zijn erotische aandacht daarom uitsluitend op haar mooie moeder Claude (Caroline Cellier). Chris kan dat niet uitstaan.

De kijker moet soms behoorlijk werken om te achterhalen wat Frank eigenlijk wil zeggen; nogal wat scènes zijn rijkelijk vaag en stuurloos. Plotseling duikt soms een donderende voice-over op om enige tekst en uitleg te geven, maar veel helpt dat niet. De film bevindt zich in de buurt van wat wel een ‘goede slechte film’ wordt genoemd: een film die juist een cultstatus krijgt omdat de film slecht is en kijkers er daarom smakelijk om kunnen lachen. In Frankrijk heet dat een ‘nanar’.

Zo’n film moet wel gemaakt zijn met serieuze bedoelingen. Even een snelle film in elkaar draaien met zoveel mogelijk naakt om geld te verdienen is niet genoeg. Alleen serieuze intenties die vervolgens niet worden waargemaakt, leveren het onbedoeld komische effect op. Frank had zulke serieuze intenties met zijn film, die hij baseerde op een eigen roman. Hij wilde iets laten zien van de leegte en verveling in het hedonistische bestaan van de bovenlaag van de samenleving. Het is vast geen toeval dat dat ook een geliefd en terugkerend thema is van Sofia Coppola in haar eigen films.

Toch is L’année des méduses ook niet simpelweg een film die zo slecht is dat het weer goed wordt. Dat zou te onaardig zijn. Op een mislukte scène kan opeens een heel spannende en sfeervolle volgen. Die dubbelzinnigheid zorgt ervoor dat L’année des méduses nog steeds een film blijft waar mensen nooit helemaal over uitgepraat raken.

Peter de Bruijn is filmrecencent.