Vliegvelden willen meer geld, ook KLM en easyJet weigeren

Luchtvaart Een conflict over de havengelden op Schiphol en andere vliegvelden wereldwijd verdeelt de internationale luchtvaart.

Schiphol wil de tarieven in drie jaar verhogen met 40 procent.
Schiphol wil de tarieven in drie jaar verhogen met 40 procent. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Op Schiphol, op de Londense luchthaven Heathrow, in Zuid-Afrika en Ethiopië: luchthavens willen de komende jaren veel hogere vergoedingen vragen voor het gebruik van hun faciliteiten. Hun klanten, de luchtvaartmaatschappijen, vinden dat de vliegvelden veel te weinig rekening houden met de gevolgen van de coronacrisis.

Half september kwam naar buiten dat Schiphol een conflict heeft met maatschappijen als KLM en easyJet over de havengelden. Schiphol wil de tarieven de komende drie jaar stapsgewijs verhogen, wat neerkomt op een cumulatieve stijging van 40 procent. Kwaad bloed zette de gevolgde procedure: de luchthaven bepaalt tarieven, de maatschappijen worden alleen geconsulteerd.

Maandag bleek dat het conflict tussen vliegvelden en luchtverkeersleiders enerzijds en luchtvaartmaatschappijen anderzijds ook elders speelt. Tijdens de jaarvergadering van de internationale luchtvaartorganisatie IATA in Boston trok directeur Willie Walsh van leer tegen de „buitensporige verhogingen”.

Walsh zei dat vliegvelden en verkeersleiders een verhoging van in totaal 2,3 miljard dollar (2 miljard euro) willen doorvoeren. „Wij willen allemaal Covid-19 achter ons laten. Maar de financiële last van een crisis van apocalyptische proporties afwentelen op je klanten, simpelweg omdat dat kan, is een commerciële strategie die alleen een monopolist kan bedenken.” Volgens IATA verhoogt Heathrow in 2022 zijn havengelden met meer dan 90 procent. Airports Company South Africa (ACSA) wil volgend jaar 38 procent meer geld.

Airports Council International (ACI), de belangenorganisatie van vliegvelden, reageerde getergd. „Na een periode van ongekende samenwerking en eenheid tussen vliegvelden en luchtvaartmaatschappijen om deze crisis te overleven en het vertrouwen van passagiers te herwinnen, is het teleurstellend om de uitlatingen van IATA te horen”, zei ACI-voorman Luis Felipe de Oliveira.

Volgens hem hebben luchthavens tijdens de pandemie de meesten van hun klanten, de luchtvaartmaatschappijen, enige vorm van korting gegeven. „In veel landen hebben bovendien vliegvelden niet dezelfde overheidssteun ontvangen als luchtvaartmaatschappijen.” IATA benadrukte maandag dat de 243 miljard dollar overheidssteun die de luchtvaartmaatschappijen hebben ontvangen, het merendeel bestond uit leningen die zij moeten terugbetalen (110 miljard dollar). Van de steun was 81 miljard voor het doorbetalen van medewerkers.

Marnix Fruitema van BARIN, de organisatie van luchtvaartmaatschappijen die vliegen in Nederland, zegt dat de verhogingen van Schiphol „neigen naar misbruik van diens machtspositie”. „Ik heb begrip voor de moeilijke positie van Schiphol, maar deze verhoging schaadt de concurrentiepositie van de Nederlandse luchthaven.’ Volgens Fruitema verhogen Parijs Charles de Gaulle, Frankfurt en München hun tarieven veel minder.

Dick Benschop, directeur van Schiphol Group, zei vrijdag bij de opening van de nieuwe vertrekhal van Rotterdam The Hague Airport, dat hij de verhoging „redelijk” vindt. „In eerdere jaren kregen de luchtvaartmaatschappijen bovendien geld terug.” Door de coronacrisis is het nu andersom. Benschop stelt dat Schiphol de eigen kosten met 20 procent heeft teruggebracht.

Klagen

De havengelden zijn de belangrijkste inkomsten van de Amsterdamse luchthaven. In het eerste halfjaar van 2021 verdiende de groep daarmee 95 miljoen euro op een omzet van 257 miljoen. In de eerste zes maanden van 2020 – inclusief de twee ‘coronavrije’ maanden januari en februari – was dat 187 miljoen op 390 miljoen euro.

EasyJet klaagde al eerder over de tarieven op Schiphol. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) verwierpen de klachten van easyJet echter. De ruim veertig luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen kunnen tot 13 oktober zienswijzen indienen over de tariefswijziging. Op 31 oktober stelt Schiphol de definitieve tarieven vast.