Italiaanse kiezer geeft dreun aan Lega en Vijfsterrenbeweging

Lokale verkiezingen Het centrum-linkse Partito Democratico wint in Italië en krijgt burgemeesters in de grote steden.

Burgemeester van Rome Virginia Raggi heeft de tweede ronde van de burgemeestersverkiezingen in de Italiaanse hoofdstad niet gehaald.
Burgemeester van Rome Virginia Raggi heeft de tweede ronde van de burgemeestersverkiezingen in de Italiaanse hoofdstad niet gehaald. Foto Fabio Frustaci/EPA

Voor de Partito Democratico (PD) waren de lokale verkiezingen een opsteker. Centrum-links mag na de eerste ronde van de lokale verkiezingen in Italië de burgemeesters in Milaan, Bologna en Napels leveren én kan nog winnen in Rome en Turijn. In die laatste steden komt half oktober een tweede ronde omdat geen van de partijen 50 procent van de stemmen had behaald.

Het is de belangrijkste conclusie na de verkiezingen van afgelopen zondag en maandag. De Italianen kozen toen nieuwe lokale besturen en in verschillende (middel)grote steden ook burgemeesters. Deze lokale verkiezingen geven de krachtsverhoudingen tussen de partijen aan, en kunnen daarom ook wegen op het nationale bestuur.

Voor de PD van oud-premier Enrico Letta betekent de overwinning dus niet alleen meer macht in de grote steden, maar ook een versterking van haar positie als steunpilaar in de regering van premier Mario Draghi. In Turijn en Rome kán centrum-rechts in theorie nog winnen, en zo de balans met de linkerzijde herstellen, maar de voorlopige tussenstand is zeker in het voordeel van de PD.

Vijfsterrenburgemeester faalt

Wel is vast duidelijk dat Virginia Raggi in Rome roemloos ten onder is gegaan. De aftredende burgemeester van de Italiaanse hoofdstad, die vooraf had gehoopt op een tweede mandaat, heeft niet eens een plek in de tweede ronde gehaald en eindigt op de derde plaats.

De kandidaat van de Vijfsterrenbeweging, een anti-establishmentpartij, haalde vijf jaar geleden nog 67 procent van de stemmen. Daar waren heel wat proteststemmen bij van Romeinen die de politieke nieuwkomer het voordeel van de twijfel gunden. Maar Raggi kwam aan het roer van een hoofdstad met complexe problemen en een omvangrijke schuld, en ze wist niet te overtuigen.

Lees ook deze reportage: Ook onder Vijf Sterren is het blijven stinken in Rome

De Romeinen kiezen in de tweede ronde, op 17 en 18 oktober, tussen oud-minister van Economie Roberto Gualtieri van centrum-links en Enrico Michetti, de kandidaat die wordt gesteund door centrum-rechts en uiterst rechts. Hoewel Michetti maandagavond aan de leiding eindigde, liggen de kaarten in de tweede ronde beter voor Gualtieri. Die durft dan onder meer te hopen op de stemmen van de Vijfsterrenbeweging. Verwacht wordt dat oud-premier Giuseppe Conte, tegenwoordig de leider van de Vijfsterrenbeweging, wel een vorm van steun zal uitspreken voor Gualtieri, die minister was in zijn regering.

Behalve voor de Vijfsterrenbeweging, die ook het burgemeesterschap in Turijn verliest, was deze stembusgang pijnlijk voor Matteo Salvini. Zijn rechtse Lega-partij doet het niet goed in het noorden van het land, terwijl zij daar haar traditionele achterban heeft. De partij die vroeger Lega Nord heette, streed in het verleden immers voor een onafhankelijk Noord-Italië.

Tegenwoordig kampt zij echter met interne verdeeldheid en schandalen en dat is terug te zien in het verkiezingsresultaat. In Milaan, de thuisstad van Salvini, haalde Lega nog geen 11 procent. Dat is een diepe duik voor de politicus, die nog altijd de ambitie koestert op een dag premier te worden en bij de Europese verkiezingen van 2019 nog een fraai resultaat neerzette van 27 procent.

De radicaal-rechtse leider gaf zijn nederlaag volmondig toe, hoewel het verlies in sommige steden volgens hem te wijten was aan de late aanwijzing van kandidaten: de kiezer zou hen onvoldoende kennen. „We hebben flink verloren.”