Don Duyns schrijft de eerste ‘Nationale Theatertekst’

Toneel Met de Nationale Theatertekst wordt er jaarlijks gratis een nieuwe toneeltekst ter beschikking gesteld aan alle Nederlandse theatergroepen. Don Duyns beet het spits af met de moderne zedenschets ‘Water & Vuur’.

Schrijver Don Duijns met het eerste exemplaar van ‘Water & Vuur’ tijdens de presentatie in de Kunstlinie in Almere.
Schrijver Don Duijns met het eerste exemplaar van ‘Water & Vuur’ tijdens de presentatie in de Kunstlinie in Almere. Foto Roy Beusker Fotografie/Amy van Leiden

„We doen er echt alles aan om uw bestaan wat op te vrolijken”, zegt een verzorgster tegen een hoogbejaarde vrouw, doelend op een kersje in haar bakje vla. De oude vrouw is niet onder de indruk. Vla? „Of er hete kots door je keel glijdt.”

Dergelijke banale dialogen typeren de nieuwe toneeltekst Water & Vuur van Don Duyns. Hij schreef daarmee de eerste Nationale Theatertekst, een nieuw initiatief van Het Nationale Theaterweekend. De organisatie gaat jaarlijks een andere auteur vragen om een theaterstuk te schrijven dat aansluit op het thema van de Boekenweek.

De bedoeling is dat het stuk eind januari, tijdens Het Nationale Theaterweekend, in zalen door heel Nederland wordt opgevoerd, gespeeld door diverse (lokale) theatergezelschappen en amateurgroepen. Het Prins Bernhard Cultuurfonds stelt hiervoor een bescheiden budget ter beschikking. De tekst wordt voor iedereen gratis beschikbaar gesteld en er hoeven geen opvoeringsrechten betaald te worden om het uit te voeren.

Duyns’ stuk speelt zich af in en rondom een „tamelijk treurig multifunctioneel buurthuis, waar kleding wordt ingezameld, waar de buurtbarbecue plaatsvindt en waar knullige bandjes hun songs verkrachten”, aldus een van de personages. Zelf noemde Duyns het vrijdag bij de presentatie in de Kunstlinie in Almere een „dwarsdoorsnede van Nederland”, een minimaatschappij waarin ambitie, rouw, activisme en liefde om voorrang strijden. Het stuk kan volgens hem gespeeld worden door grote ensembles, maar ook door twee spelers. „Al moet je dan wel heel experimenteel te werk gaan.”

Thema: ‘Tweestrijd’

Duyns geldt als een van de meest gespeelde Nederlandse theaterauteurs. Hij is bij het grote publiek vooral bekend van de populaire familievoorstellingen die hij met Pieter Kramer maakte voor Theater Rotterdam (voorheen Rotheater), maar schreef daarnaast tientallen andere stukken. Met ‘Tweestrijd’, het thema van de afgelopen Boekenweek, heeft hij het niet moeilijk gehad. Duyns: „Misschien is het in proza een spannend thema, maar voor theater is tweestrijd noodzakelijk. In elke dialoog zit een botsing.”

Welke toneelschrijver zich volgend jaar over het Boekenweekthema ‘De eerste liefde’ mag buigen, wordt in januari bekendgemaakt. Diegene heeft dan tot september om een toneeltekst te leveren, zodat gezelschappen voldoende tijd hebben om het in te studeren voor januari.