‘Jullie Belgen zijn dol op uitdrukkingen die in Nederland als cliché of gewoonweg lelijk gelden’

Taal Ter gelegenheid van de Week van het Nederlands lazen de chefs eindredactie (NRC) en (De Standaard) elkaars zaterdagkrant op taalverschillen.
Foto Westend61 / Tom Chance

Derk: „Je hoort weleens dat Vlamingen en Nederlanders dezelfde taal spreken, maar niets is minder waar. Eerste artikel in De Standaard van zaterdag, pagina 2, over de energiecrisis: ‘de gevolgen milderen’. Astrid, je kunt niet achter elk bestaand woord ‘eren’ zetten om er een werkwoord van te maken. Het doet me denken aan wat onze informateur Johan Remkes eens zei: ‘Het strategisch akkoord wordt niet geprullebakkeerd.’”

Astrid: „Wat een poëet, die Remkes. Duidelijk afkomstig uit het land waar ook de literaire hoogbloeier Jeroen Brouwers geworteld is. Die rijft prijzen binnen door woorden te verwoordelen. ‘Een verslavend tekstcircus’, schrijven onze kranten daar dan over. Waarom zouden wij Vlamingen zulks dan niet mogen? Trouwens, al gehoord van de emancipatie van het Belgisch-Nederlands? De term is intussen perfecte standaardtaal in België, gemarkeerd met een BE’tje in Van Dale.”

Derk: „Jullie zijn ook dol op uitdrukkingen die bij ons als cliché of gewoonweg lelijk gelden. ‘De Britse aanvoerketen voor varkensvlees draait in de soep’ – is het dan varkenssoep? Of neem deze ongelukkige watermetafoor: ‘Met een tsunami van cijfers en grafieken toonden de verantwoordelijken voor de Waalse waterwegen dat de regen de grote boosdoener was’…”

Astrid: „Mag ik mezelf dan gelukkig prijzen dat je onze vrijdagkrant niet opensloeg? Daar stond deze kop: ‘Straks wordt geen kat nog dierenarts.’ Maar, als ik zo vrij mag zijn, denk jij dat jullie bijdetijdser klinken door te pas en onpas Engels in de woordenworst te stoppen? ‘Het is nu eenmaal makkelijker om te virtue signallen’, ‘De kinderen zijn redelijk hooked geraakt aan schermen’, ‘clearance-papieren’, ‘showstopper’?”

Derk: „Oei, hier raak je een gevoelige snaar. Onze journalisten lijken inderdaad hooked aan English. Een zeventiger uit Haastrecht vermaande ons hier nog over: ‘Ik ben niet jong en ik kom niemand tegen die deze woorden gebruikt.’ Zijn e-mail heb ik ter waarschuwing aan de redactie rondgestuurd, maar ik vrees dat er weer eens niet geluisterd wordt. Maar goed, beste Astrid, jullie nemen wél vaak onze artikelen over!”

Lees ook: Wil je me, leer dan eerst spellen

Astrid: „Als je gedacht had, mijn beste Derk, dat jullie artikels zo in onze krant kunnen, vergeet het dan maar. Niet alleen zijn jullie koppen soms zo droog als rijstpap waar alle melk is uitgezogen – pagina 4: ‘Kaag moet scherp onderhandelen’, pagina 20: ‘Een roman is geen goed vehikel voor publiek debat’ – het kan ook geen kwaad dat er eerst een hertaler doorgaat. Dan heb ik het niet over de vele ‘nou’s en ‘dat is zuur’s doorheen de NRC. Maar wat met ‘houtje-touwtje-constructies’ (‘geïmproviseerde oplossingen’), ‘schuring’ (wrijving) en ‘smoel’ (‘grote bek’)? Bij deze uitspraak van een schooldirecteur, ‘We hebben ongeveer één onbevoegde leraar op elke bevoegde’, moet ik érg mijn best doen om me geen swingersschool voor te stellen.”

Derk: „Ik moet toegeven dat ik een zwak heb voor woorden die ons Nederlanders licht archaïsch in de oren klinken. De oogst van de eerste elf pagina’s: ‘nochtans’, ‘hoofdwonde’, ‘alleszins’, een ‘straffe’ prestatie. Of neem ‘doorheen de NRC’ – ik ben verkocht!”

Neem deel aan het dictee ‘De Schrijfwijzen’ op nrc.nl/dictee.