Nobelprijs Geneeskunde voor waarneming temperatuur en aanraking

Nobelprijs De Amerikaan David Julius en Libanees Ardem Patapoutian winnen de Nobelprijs voor Geneeskunde voor hun werk aan huidreceptoren voor aanraking, warmte en pijn.

De Nobelprijs werd onder meer toegekend voor de ontdekking van een sensor in het lichaam die druk waarneemt.
De Nobelprijs werd onder meer toegekend voor de ontdekking van een sensor in het lichaam die druk waarneemt. Foto Image Source

De Amerikaan David Julius en de Libanees-Amerikaanse Ardem Patapoutian krijgen dit jaar de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor hun ontdekkingen van moleculaire sensoren waarmee het lichaam temperatuur en tast waarneemt. Dat maakte het Nobelcomité maandagochtend bekend.

Julius en Patapoutian ontdekten de moleculaire machinerie waarmee lichamen temperatuur en aanraking waarnemen. Julius werkte aan de University of California met het molecuul capsaïcine, het hete bestanddeel uit Spaanse pepers, om de receptoren in zenuwuiteinden te vinden die hitte registreren. De receptor die Julius in 1997 beschreef, kan een verandering in temperatuur omzetten in een zenuwprikkel.

Deze temperatuursensor die Julius ontdekte is een ionkanaal „Een soort donut in de membraan waarvan het gat dicht zit”, zei Julius in 2007 in een interview met NRC. „Als er capsaïcine aan bindt, dan opent het gat van de donut. Dan kunnen er ionen doorheen, zoals natrium dat buiten de cel zit en naar binnen gaat. Dat zorgt voor een elektrische stroom, zodat de cel een signaal stuurt naar het ruggenmerg: hé, ik heb een peper gegeten, ik heb pijn.”

Lees ook: Fijn! Culinaire pijn, een interview met David Julius

Patapoutian, die verbonden is aan het Scripps Research Institute in Californië, werkte met een zenuwcellijn die gevoelig is voor aanraking. Elke keer dat een cel met een pipet werd aangeprikt, reageerde de cel een elektrisch stroompje. Nader onderzoek leidde tot de ontdekking van een druksensor die Patapoutian en zijn collega’s Piezo1 noemden, naar het Griekse woord voor druk.

De vorige keer dat de Nobelprijs naar het menselijke waarnemingssysteem ging was in 2004: toen ging de prijs naar de Amerikanen Linda Buck en Richard Axel voor hun ontdekking van geurreceptoren en de opbouw van het reukzintuigsysteem bij mensen.

Doorbraken in het onderzoek naar het coronavirus kwamen te vroeg voor een prijs, impliceerde Thomas Perlmann, secretaris van het Nobelcomité. „Dat is niet hoe we werken”, zei Perlmann tijdens de persconferentie. „We werken op basis van nominaties. Daar wachten we op. Bij nieuwe nominaties doen we een uitgebreid onderzoek.”

Het geldbedrag dat met de Nobelprijs gepaard gaat is dit jaar vastgesteld op 10 miljoen Zweedse kronen, ongeveer 986.000 euro. Het geld, dat geheel vrij te besteden is, wordt gelijkelijk verdeeld over beide winnaars.