Opinie

Hopen dat Hoekstra zegt: wat zat ik fout zeg

Tom-Jan Meeus

Mensen stellen strenge eisen aan het geheugen van politici. Iedereen vergeet dingen, je doet er niets aan, maar als een politicus niet meer weet wat hij op 23 februari 2014 om tien over twaalf op Kamervragen antwoordde, wordt hij meteen behandeld als verdachte. Dan wil hij iets onder de pet houden.

Wopke Hoekstra, CDA-voorman en minister van Financiën, is opgedoken als investeerder in een belastingparadijs. Een curieuze zaak. Een vriend deed iets met ecotoerisme in Afrika en Hoekstra, destijds bij McKinsey, besloot er in 2009, middenin de kredietcrisis, 25.000 euro in te stoppen. Het bedrijf zetelt op de Maagdeneilanden maar dat had Hoekstra zich destijds ‘niet gerealiseerd’, twitterde hij na onthullingen van het FD, Trouw en Investico.

Je kon denken dat hij zo zijn fout wilde maskeren, maar bewezen is dit niet. Het heeft ook weinig belang. Politici zeggen vaker dat ze feiten niet kennen of zijn vergeten, maar dat neemt hun verantwoordelijkheid voor die feiten niet weg.

Vooral het moment waarop Hoekstra’s geld in een belastingparadijs belandde, lijkt me relevant: juist toen besloot de politiek uitermate streng te worden voor mensen die zich inzake hun uitkering of toeslag iets niet realiseerden.

Rutte I (2010-2012) besloot dat mensen na een tweede vergissing hun uitkering moesten terugbetalen plus 150 procent boete. Al in 2013 signaleerde Hoekstra’s partijgenoot Pieter Heerma dat dit tot „onrechtvaardigheid” leidde. Het hielp niet: achteloosheid hoorde te worden behandeld als fraude. Ouders met kinderopvangtoeslag maakten vanaf 2011 mee dat „de kleinste administratieve tekortkomingen” aanleiding waren dat ze „een heel jaar toeslag moeten terugbetalen”, aldus het eindrapport van de Kamer over de Toeslagenaffaire.

Ergo: duizenden burgers hebben jaren geleden al afgeleerd te komen met het verweer, zoals Hoekstra dit weekeinde deed, dat ze zich iets niet realiseerden. Het zal mede verklaren waarom zoveel kiezers geen geduld meer hebben voor politici die iets niet weten dan wel zijn vergeten.

Of Hoekstra moet aftreden is aan de Kamer, maar het gaat om feiten van acht jaar voor zijn ministerschap en de vraag is wat het in deze stroperige formatie oplevert om het gedesintegreerde kabinet te verzwakken met het zoveelste vertrek.

Wel lijkt het elementair voor zijn geloofwaardigheid dat hij zijn fout open en bloot aanvaardt, niet verscholen achter een Twitter-account. Politici bouwen geen gezag op door steeds te etaleren hoe goed ze zijn, maar vooral door ruiterlijk te erkennen wat ze verkeerd doen. Ook gezien de ervaringen van alle burgers die in bescheidener omstandigheden een foutje maakten – en een veel hogere prijs betaalden.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft elke dinsdag op deze plek een column.