Reportage

Bouw van Modi’s droomproject verdeelt New Delhi

India De herinrichting van New Delhi’s Central Vista, inclusief een nieuw parlement, stuit op verzet. Premier Modi prijst het project als symbool voor een nieuw en modern India. Maar critici zien het als een poging de koloniale geschiedenis te herschrijven.

Werkzaamheden aan de Central Vista in New Delhi in juli. De herinrichting gaat omgerekend 2,3 miljard euro kosten. Op het plan is veel kritiek. Foto Arvind Yadav / Getty Images
Werkzaamheden aan de Central Vista in New Delhi in juli. De herinrichting gaat omgerekend 2,3 miljard euro kosten. Op het plan is veel kritiek. Foto Arvind Yadav / Getty Images

Aan de noordelijke rand van New Delhi staat de geschiedenis te vervallen achter een hek met een fors hangslot. Het leidt naar een park vol zandstenen sokkels, sommige leeg, andere bemand door statige heren van marmer en steen, ooit de Britse machthebbers hier. Zoals gouverneur Lord Charles Hardinge, wiens neus is afgebrokkeld.

Op het centrale pronkstuk, een metershoge obelisk ter herinnering aan het feit dat koning George V hier in 1911 verkondigde dat Delhi de nieuwe hoofdstad van Brits India zou worden, verklaart Neelam in markeerstiftletters de liefde aan Karan.

Tot zover Coronation Park. De plek waar de Britten koninklijke durbars organiseerden, pompeuze ceremonies om hun imperiale macht te markeren. Nu weinig meer een vergeten uithoek nabij de snelweg. „Het was een geweldig project”, zegt historica Swapna Liddle, die betrokken was bij plannen het park om te toveren tot een soort beeldentuin.

Maar de informatieborden die zijn gemaakt, werden nooit opgehangen. Een feestelijke opening bleef uit. Volgens Liddle, gespecialiseerd in de geschiedenis van Delhi, kreeg de lokale regering uiteindelijk koudwatervrees. „Alsof ze door Coronation Park te restaureren het kolonialisme zouden verheerlijken”, verzucht ze. „Als het gaat om ons verleden, en zeker ons koloniale verleden – we weten niet hoe we dat verhaal moeten vertellen.”

Deze dagen botsen historici en India’s politieke leiders opnieuw. Centraal staat nu geen afgelegen park, maar het politieke hart van het land. Voor een geschatte 2,3 miljard euro heeft premier Narendra Modi opdracht gegeven tot een ingrijpende herinrichting van New Delhi’s Central Vista, de drie kilometer lange koloniale boulevard die leidt van het presidentiële paleis tot aan het India Gate-monument.

Ministeries worden afgebroken of tot musea omgevormd. Een nieuw en groter parlement wordt gebouwd, evenals een nieuwe ambtswoning voor de premier. Het project, door het verantwoordelijk ministerie van Huisvesting gepresenteerd als ‘Modi’s droom’, moet het toonbeeld worden van een nieuw, zelfvoorzienend India dat zich definitief ontworsteld heeft aan zijn koloniale verleden. „De wereld zal zien dat India de moeder van de democratie is”, bezwoer de premier onlangs.

Gesloten deuren

Maar volgens historici, intellectuelen en oppositiepartijen is niets democratisch aan de wijze waarop het project er doorheen is gedrukt; achter gesloten deuren, zonder veel ruimte voor inspraak en zonder enige transparantie over de selectie van de architect, een favoriet van Modi. Bestemmingsplannen werden aangepast, erfgoedregels omzeild. En dat middenin een pandemie die miljoenen Indiërs verder de armoede in drukte.

De dure, nieuwe boulevard is volgens hen vooral symbolisch voor hoe premier Modi India sinds zijn aantreden in 2014 bestuurt: gecentraliseerd, autocratisch, en gretig sporen van een onwelgevallig verleden wissend. „Het is ironisch”, zegt architect en erfgoed-expert A.G. Krishna Menon, een van de partijen die vergeefs probeerden de werkzaamheden via het Indiase Hooggerechtshof te stoppen. „De regering wil een nieuw India creëren, maar hoe kan het nieuwe er zijn zonder het oude?”

De huidige Central Vista werd ontworpen door architecten Sir Edwin Lutyens en Herbert Baker, na de proclamatie dat de Britse bureaucratie van Kolkata naar Delhi zou verhuizen. Op een heuvel lieten zij gebouwen verrijzen met de grandeur van Europese paleizen die tegelijk onmiskenbaar Indiaas zijn. Zie de chhatris, paviljoenen met koepels, zoals in hindoetempels en het zandsteen van Mogol-forten. Ook werd een brede boulevard aangelegd met aan weerszijden vijvers en gemanicuurde plantsoenen.

Hoe kan het nieuwe India er zijn zonder het oude?

A.G. Krishna Menon architect

Tot voor kort barstte het hier van het leven. Gezinnen en jongeren, gewapend met picknickmanden en selfiesticks. IJscomannen, zonnebrillenverkopers. Nu wordt iedereen buitengesloten door stalen schermen en borden die waarschuwen dat het verboden is de bouwput erachter te betreden, foto’s te maken of met meer dan vier samen te komen. Wie te lang blijft ronddralen, wordt door beveiligers driftig weggefloten.

Een fietser rijdt langs de bouwput waar het nieuwe parlementsgebouw moet verrijzen. Foto Arvind Yadav / Getty Images

Niet alleen de boulevard gaat op de schop, ook de blokkendozen die onder de eerste premier van onafhankelijk India, Jawaharlal Nehru, werden gebouwd om de ministeries van de nieuwbakken republiek te huisvesten. Die waren vooral utilitair, zegt historica Swapna Liddle. „Het idee was dat de prioriteiten van de nieuwe natie lagen bij het ontwikkelen van de levens van Indiërs. Niet bij het maken van grootste, esthetische gebaren.”

Deze zogenoemde bhawans gaan nu tegen de grond. Evenals het nabijgelegen cultuurcentrum dat naar Nehru’s dochter en opvolger Indira Ghandi werd vernoemd. Het nationaal museum wordt straks ondergebracht in de imposante gebouwen op de heuvel, waarin nu topministeries als Binnen- en Buitenlandse Zaken huizen.

„Dit zijn koloniale gebouwen”, zei minister van Huisvesting Hardeep Singh Puri tegen de landelijke krant The Indian Express. „Ze staan voor 190 jaar koloniale overheersing […] De regering van een onafhankelijk land kan niet vanuit zulke gebouwen functioneren.”


Video: Aan de vooravond van Onafhankelijkheidsdag houdt Jawaharlal Nehru, de eerste premier van onafhankelijk India, op 14 augustus 1947 in het oude parlement een speech die historisch zou worden. „Als de klok middernacht slaat en de wereld slaapt, zal India ontwaken als een vrij land.”

Historici als Liddle stellen juist dat de gebouwen vooral de voorbije zeventig jaar vertegewoordigen waarin India een moderne democratie werd. Dit grotendeels onder leiding van Nehru’s Congrespartij, nu in de oppositie. Liddle: „Dit zijn instituten. Dus waar wordt nu mee afgerekend? Met het kolonialisme of de Indiase staat?”

Langs de boulevard komen straks tien identieke gebouwen waarin alle ministeries worden ondergebracht. Dat is efficiënter, aldus minister Puri. Een deel van de oude gebouwen verkeert bovendien in staat van verval, met elektriciteitsdraden die in kluwens langs de gevels hangen en schimmel op de muren.

Feiten die architect Menon niet ontkent. Maar dat soort dingen kun je aanpakken, zegt hij. Zo is Menon zelf betrokken bij de renovatie van het nu bijna honderd jaar oude presidentiële paleis. „Als dát kan, waarom dan miljarden aan belastinggeld verkwanselen aan nieuwe gebouwen? Omdat deze regering een stempel wil drukken, daarom.”

Impressie van het project Central Vista in New Delhi, een herinrichting van een drie kilometer lange koloniale boulevard, met onder meer een nieuw parlement. Beeld Studio NRC

Niets zal dat meer doen dan het nieuwe, driehoekige parlement waaraan werklieden nu dag en nacht doorwerken, zodat het volgend jaar op tijd klaar is om India’s 75 jaar onafhankelijkheid te markeren – de grote wens van premier Modi, die er onlangs nog op inspectie ging. Het naastgelegen oude parlement wordt gerenoveerd en mogelijk deels omgevormd tot een ‘museum voor democratie’.

Bimal Patel is degene die dit alles mocht uittekenen. De architect, net als premier Modi afkomstig uit de deelstaat Gujarat, is de man achter meer van diens ‘droomprojecten’. Zoals in Modi’s kiesdistrict Varansi, waar Patel een weidse - en ook zeer omstreden - promenade door de voorheen claustrofobische straatjes van de oude stad laat aanleggen om een belangrijke hindoetempel met de Ganges rivier te verbinden.

Kritiek hoort bij erbij, lacht de 60-jarige architect vriendelijk tijdens een gesprek via Zoom. Op het toewijzingsproces van dit nieuwste project aan zijn kantoor, gaat Patel liever niet in. Wel zegt hij: „De communicatie aan het publiek had beter gekund.” Een oud probleem van de overheid, aldus de architect. „Als samenleving zijn we nog steeds behoorlijk hiërarchisch, dat zit diepgeworteld. Uitleg geven komt mensen aan de top niet als iets natuurlijks voor.”

Partijdigheid

Alle juridische bezwaren tegen de nieuwe Vista werden in januari door het Hof van tafel geveegd. Tot frustratie van tegenstanders, die de rechters van partijdigheid beschuldigden. Kijk naar het Paleis van Westminster, stellen zij. Het Britse Lagerhuis besloot het eeuwenoude parlement in Londen grondig te renoveren, maar dat gebeurde pas na jaren van debat. Waar was hún debat?

In New Delhi werden de plannen voor het nieuwe parlement vorig voorjaar goedgekeurd tijdens een vergadering die plaatsvond middenin in de pandemie, toen een strenge lockdown gold. Alleen vertegenwoordigers van de aan de regering gelieerde, bij het project betrokken instanties waren present. Het uitstel waar externe partijen als het Indian Institute of Architects om hadden gevraagd, werd ‘gezien het belang van het project’ afgewezen.

Lees ook: In het betwiste Kasjmir is alle hoop verdwenen

Het typeert hoe premier Modi de afgelopen jaren tal van ingrijpende hervormingen doorvoerde. De afschaffing van Kashmirs speciale status. Nieuwe, marktvriendelijke landbouwwetten. Steeds weer achter gesloten deuren, de betreffende partijen niet vooraf geconsulteerd, de bezwaren van de oppositie niet gehoord. De stemmen had zijn partij BJP, zeker na hun monsterzege in 2019, toch.

Het nieuwe India laat zich niet verlammen door zijn erfgoed

Bimal Patel architect

Architect Patel blijft pragmatisch. Alle regels zijn gevolgd, zegt hij. „Maar je hebt niet veel studies nodig om te concluderen dat het oude parlement zijn grens heeft bereikt.” Het sanitair werkt niet goed. De bedrading is slecht. Maar vooral, zegt de architect, barst het gebouw dat de Britten hen nalieten uit zijn voegen. „We hebben nu 545 parlementariërs in een hal gepropt die ooit bedoeld was voor 150 man.”

Artists Impression van het interieur van het nieuwe parlementsgebouw, dat tegen de 900 parlementsleden zal kunnen herbergen. Beeld HCP Design, Planning, and Management Pvt.

En er is ruimte voor nog meer nodig. De huidige zetelverdeling is gebaseerd op een 50 jaar oude volkstelling. India telde toen 580 miljoen inwoners, nu zijn dat er bijna 1,4 miljard. De bedoeling is dat dit na 2026 wordt herzien, waarbij het aantal zetels mogelijk tot 900 wordt uitgebreid. Vooral in het door Modi’s BJP geregeerde noorden van India, waar de bevolking harder groeide. Het nieuwe parlement biedt dan voldoende plaats.

De Vista is dadelijk nog steeds de Vista, aldus Patel. Met dezelfde ,,magnifieke gebouwen” en brede plantsoenen voor mensen om rond te struinen. Ja, sommige gebouwen krijgen als musea een andere betekenis. „Maar daarmee worden ze juist van het publiek.” Uiteindelijk, stelt de architect, is het ook belangrijk te demonstreren dat verandering mogelijk is. „Dit is een nieuw India dat geeft om zijn erfgoed, maar zich daar niet door laat verlammen.”