Onvrede bij adviseurs en minister over ‘idiote toets’ voor omroepen

Publieke omroep

Uit interne documenten blijkt dat minister Slob en de NPO zich zorgen maken over de toetreding van omroepen ON! en Zwart.

Foto Bart Maat/ANP

Voor nieuwe en bestaande omroepen is er nauwelijks een drempel om te worden toegelaten tot het publieke omroepbestel. Tegen de komst van omroepen Ongehoord Nederland en Zwart bestaan serieuze bezwaren, maar de toelatingstoets is zo gebrekkig dat die bezwaren niet allemaal konden worden meegewogen.

Dat blijkt uit interne documenten van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, toezichthouder Commissariaat voor de Media en de Raad voor Cultuur, verkregen met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

Lees ook het onderzoeksverhaal: Nieuwe omroepen makkelijk toegelaten tot bestel, als gevolg van ‘idiote toets’

De minister vraagt iedere vijf jaar advies aan de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), de Raad voor Cultuur en toezichthouder Commissariaat voor de Media: welke omroepen komen in aanmerking voor een uitzendvergunning van vijf jaar? De drie partijen toetsen of de omroepen voldoen aan de eisen uit de Mediawet. Zo moeten nieuwe omroepen tenminste vijftigduizend betalende leden aan zich binden, een „stroming” vertegenwoordigen en van „toegevoegde waarde” zijn.

In de praktijk blijken begrippen uit de wet niet uitgewerkt en toetsingskaders te ontbreken of zoekgeraakt. Adviseurs die zich over de aanvragen van de omroepen buigen, spreken achter de schermen van een „idiote toets”. Volgens de Raad voor Cultuur zou er niet kritisch genoeg getoetst kunnen worden. Er zou zelfs „té vaak té positief” geoordeeld zijn over de plannen van omroepen.

Dit voorjaar kregen twee nieuwe omroepen, Ongehoord Nederland en omroep Zwart, drie positieve adviezen. De adviseurs hadden serieuze bezwaren, blijkt nu, maar wogen die uiteindelijk niet allemaal mee. Zo wordt er getwijfeld aan de toegevoegde waarde van beide omroepen en zijn er bij ON! onder meer zorgen over de verspreiding van desinformatie. De toetreding van ON! wordt door de Raad voor Cultuur een risico genoemd.

Demissionair minister Slob (Media, ChristenUnie) besloot deze zomer dat de omroepen per januari 2022 een uitzendvergunning krijgen voor vijf jaar. „Het is ingewikkeld om deze omroepen af te wijzen omdat er van drie adviseurs positieve adviezen liggen.”

‘Het is ingewikkeld om deze omroepen af te wijzen’ pagina C8-9