The Lancet in problemen om lichamen met vagina’s

Een onhandig woordgebruik kwam het medisch tijdschrift The Lancet duur te staan. De blunder donderde nog lang na in de Britse media.

Foto The Lancet

Trots twitterde de redactie van medisch-wetenschappelijk tijdschrift The Lancet vorige week vrijdag de cover van hun nieuwe nummer. Onderwerpen die aan bod kwamen: richtlijnen van de WHO over luchtkwaliteit, lage rugpijn en menstruatieschaamte. Dat laatste verhaal werd gepresenteerd met een quote uit het stuk: „Historically, the anatomy and physiology of bodies with vaginas have been neglected.”

De tweet werd bedolven onder woedende reacties van vrouwen die er geen prijs op stelden dat het woord ‘vrouw’ in deze zin was verwisseld voor ‘lichaam met een vagina’. Is een vrouw niet meer dan dat: een lichaam met een voortplantingskanaal erin? En waarom was er elders in The Lancet wel sprake van de man en zijn prostaat, en niet van ‘een lichaam met een prostaat’? Waarom werden vrouwen, die zo lang hebben moeten strijden voor emancipatie, uitgegumd?

Woke gedachtegoed

Hier kwamen de bezwaren bij van mensen die te hoop liepen tegen wat zij zien als het verder oprukken van het woke-gedachtengoed. Mag je nu zelfs vrouwen geen vrouwen meer noemen omdat je daarmee misschien transmannen voor het hoofd stoot? Het bleef niet bij boze tweets – sommige wetenschappers zegden hun abonnement of medewerking aan het blad op.

Zo was The Lancet beland in een discussie die in het Verenigd Koninkrijk bijzonder hoog oploopt. Wat betekent het woord ‘vrouw’ en wie mag daar aanspraak op maken? Harry Potter-schrijfster J.K. Rowling kan meepraten over de heftigheid van dit discours. Toen zij haar twijfels uitsprak over de wenselijkheid van het toelaten van transvrouwen in female only-ruimtes, werd ze het mikpunt van een berg kritiek, die soms bijzonder hatelijk was en zelfs uitmondde in doodsbedreigingen. Ze zou transfoob zijn en haar woorden zouden het leven van transmensen in gevaar brengen.

Ook de politiek worstelt met de kwestie. Labour-leider Keir Starmer werd deze week bij het congres van zijn partij gevraagd of hij de zin ‘alleen vrouwen hebben een baarmoederhals’ transfoob vond. Hij vond dat „dit niet gezegd moet worden. Het is niet juist.”

Ontmenselijkt

Dinsdag reageerde Richard Horton, hoofdredacteur van The Lancet op alle ophef. Hij had „begrip voor de heftige gevoelens” die de cover had opgeroepen. „We hebben de indruk gewekt dat we vrouwen hebben gemarginaliseerd en ontmenselijkt. (...) Ik bied excuses aan aan onze lezers die door de quote gekwetst zijn.”

Maar dan vervolgt hij: „Tegelijkertijd wil ik benadrukken dat transgendergezondheid een belangrijk onderdeel is van moderne gezondheidszorg, maar een die verwaarloosd wordt. Transmensen worden regelmatig geconfronteerd met stigma’s, discriminatie, uitsluiting en slechte gezondheid, waarbij ze vaak moeite hebben goede gezondheidszorg te krijgen.” Het stuk was bedoeld als empowerment voor vrouwen, samen met „non-binaire, trans en intersexe mensen die menstruatie hebben meegemaakt”.

Een blik op de ruim 2.000 commentaren onder deze tweet leert dat deze sorry, not sorry-reactie de gemoederen nog niet heeft weten te bedaren.