Marokkaanse studenten willen liever les in het Engels

Taalstrijd In Marokko wordt veel onderwijs in het Frans gegeven, terwijl de meeste studenten die taal niet goed spreken. Het Engels opent veel meer deuren, zeggen ze op sociale media.

Op vrijdag 1 oktober begon het schooljaar in Marokko. Eigenlijk zouden de scholieren al op 3 september teruggaan naar school maar dit werd uitgesteld vanwege het coronavirus
Op vrijdag 1 oktober begon het schooljaar in Marokko. Eigenlijk zouden de scholieren al op 3 september teruggaan naar school maar dit werd uitgesteld vanwege het coronavirus Foto Mosa'ab Elshamy/AP

,,Overal in Marokko word je geconfronteerd met het Frans”, zegt Zahra Kassbi, die psychologie studeert aan de universiteit van Kenitra, in de buurt van de hoofdstad Rabat. „Het is eigenlijk bizar dat Frans zo’n belangrijke rol speelt”, vindt ze: een groot deel van de bevolking spreekt alleen Darizja, Marokkaans-Arabisch. De officiële taal in het land is het Modern Standaard Arabisch (MSA), gevolgd door het Tamazight oftewel het Berbers. Frans geldt als de eerste officiële vreemde taal.

Zahra is een van de vele Marokkaanse studenten die ervoor pleiten om de Franse taal als instructietaal in het onderwijs te vervangen door het Engels. Met de hashtag ‘Ja_tegen_het_Engels_en_nee_tegen_het_Frans’, voeren ze campagne op sociale media, zoals Instagram en Twitter. Ze willen dat de landelijke politiek het onderwerp oppakt. Het Frans zou achterhaald en onpraktisch zijn. Ook beschouwen ze de taal als erfenis van de voormalige kolonisator Frankrijk. Ironisch genoeg wordt een deel van die discussie wel in het Frans gevoerd.

Geen diploma

Het taaldebat in het Marokkaanse onderwijs is niet nieuw. In de jaren tachtig stapten scholen al eens van het Frans over naar het Arabisch. Het parlement draaide dat in 2019 weer terug, en nu krijgen leerlingen met name de wetenschappelijke en technische vakken weer in het Frans.

Met deze flyer voeren Marokkaanse jongeren campagne op sociale media voor verandering in het onderwijs. Foto via sociale media

Dat leidt tot problemen. Marokkaanse kinderen krijgen primair onderwijs in het Arabisch, waarna ze op de middelbare school moeten overschakelen op Frans. Daardoor spreekt slechts 33 procent van de Marokkanen die taal goed genoeg om mee te kunnen op de universiteit, en halen veel studenten hun diploma niet.

Internationale klanten

Ook Engels wordt door relatief weinig Marokkanen goed gesproken. Toch pleiten de studenten niet voor onderwijs in het Arabisch. ,,Engels opent veel meer deuren. Overal waar je komt in de wereld, spreken ze wel Engels”, zegt de 28-jarige Amina uit Casablanca die liever niet met haar achternaam in de krant wil. Ze heeft zelf Engelse taalkunde gestudeerd en is beëdigd tolk. Daarnaast werkt ze voor een internationaal telecombedrijf, waar ze elke dag Engels spreekt. ,,Het is veel krachtiger dan het Frans.”

Lees ook: Wie is Miljardair Aziz Akhannouch, de nieuwe premier van Marokko?

Hassan Hajjaj onderschrijft dat. De grafische ontwerper uit kustplaats Agadir, in het zuiden van Marokko, doet ook mee aan de hashtag. Hij meent dat Engels niet alleen de kans op een baan vergroot, maar ook helpt bij de persoonlijke ontwikkeling, bijvoorbeeld als je de wereld wilt ontdekken. ,,Toen ik begon met werken, voelde het als een sprong in de oceaan. Ik was het Engels niet machtig en de meeste internationale klanten spreken geen Frans”. Hassan heeft naar eigen zeggen in de afgelopen jaren met meer dan duizend klanten gewerkt. ,,En maar veertig spraken Frans”, zegt hij.

Hassan en Amina hebben niet per se het doel om met hun beheersing van het Engels in het het buitenland te gaan werken. Ze zijn het er juist over eens dat het Engels de sleutel is naar een betere toekomst voor Marokko. ,,Vooral voor ondernemers die willen samenwerken met internationale bedrijven”, zegt Hassan. ,,En om internationale projecten binnen te halen in Marokko”, vult Amina aan.

Maar lang niet iedereen is het ermee eens. De oudere generatie Marokkanen die een studie hebben genoten, zijn voor behoud van de Franse taal. De taal wordt ook geassocieerd met de elite van het land. ,,Het zijn vooral de rijkeluiskinderen en hun ouders uit de grote steden die veel Frans spreken. Zelfs thuis”, zegt Zahra Kassbi.

Kolonisatie

De Franse taal wordt ook geassocieerd met het koloniaal verleden van het land. In 1912 werd Marokko gekoloniseerd door Frankrijk en werd ‘Frans Marokko’ opgericht. De onafhankelijkheid werd in 1956 uitgeroepen, maar de invloed bleef achter. Zo bleef de Franse taal verankerd in vele aspecten van het Marokkaanse leven, waaronder het onderwijs, in overheidsinstellingen en in de media.

Maar over dit politiek gevoelige aspect van de taaldiscussie willen de meeste Marokkanen niet praten. Frankrijk is de grootste buitenlandse investeerder en een van de grootste afnemers van Marokkaanse producten. De bilaterale band blijft dus erg belangrijk, wat het onwaarschijnlijk maakt dat de Franse taal in de ban gaat. Maar dat maakt de discussie niet zinloos, vinden de studenten. ,,Het doel van de online campagne, is uiteindelijk om die traditionele Marokkaanse mentaliteit te veranderen”, zegt Hassan. „En om mensen te laten inzien dat er meer mogelijkheden zijn voor een betere toekomst.”