Genoeg van dertig jaar ‘blah, blah, blah’ over klimaat

Jeugdklimaattop Jonge activisten spraken in Milaan drie dagen over het klimaat. „Wij moeten betrokken worden bij de echte onderhandelingen.”

Demonstranten tijdens een klimaatstaking in Milaan op1 oktober.
Demonstranten tijdens een klimaatstaking in Milaan op1 oktober. Foto Matteo Bazzi/EPA

Klimaatleiders werden ze genoemd, de ongeveer 400 jongeren uit zo’n 190 landen die afgelopen week in Milaan waren op uitnodiging van de Italiaanse minister van Milieu Roberto Cingolani en de Verenigde Naties. De Youth4climate-bijeenkomst die drie dagen duurde leek wel een heuse klimaattop.

Er was een plenaire zaal waar ‘keynote speakers’ hun verhaal hielden. Er waren werkgroepen over een klimaatbewuste samenleving, over transparante financiering van klimaatbeleid in arme landen, over het beschermen van kwetsbare groepen. Er werd gediscussieerd met klimaatministers uit allerlei landen, en de bijeenkomst mondde uit in een slotverklaring – althans dat was de bedoeling.

Maar er waren ook grote verschillen met een echte klimaattop. De deelnemers oogden ongeduldiger dan de onderhandelaars die over een maand op de VN-top in Glasgow zullen proberen om bestaande internationale afspraken aan te scherpen. De jongeren lieten zich niet intimideren door de serieuze aankleding van hun bijeenkomst. Ook niet door VN-chef António Guterres, die vond dat jongeren met hun „solidariteit en eisen voor actie dienen als een krachtig voorbeeld”.

De Zweedse Greta Thunberg, die in 2018 als 15-jarige aan de wieg stond van de jonge klimaatbeweging, zei woensdag meteen waar het op stond: „Zogenaamde leiders hebben jonge mensen uitgekozen voor bijeenkomsten als deze om te doen alsof ze naar ons luisteren, maar ze luisteren helemaal niet. Onze uitstoot neemt nog steeds toe.” Klimaatonderhandelingen waren volgens Thunberg niets anders dan „dertig jaar blah, blah, blah”.

Haar Italiaanse ‘collega’ Martina Comparelli zei dat de conferentiedeelnemers zich niet zouden laten gebruiken voor „greenwashing” en „youth-washing”, waarbij jongeren door organisaties worden uitgenodigd en opgevoerd zonder dat er echt naar hun wordt geluisterd.

De jongeren eisten dat ze daar mogen meepraten waar de besluiten worden genomen. „Jonge mensen moeten betrokken worden bij de echte onderhandelingen”, zei de Oegandese activiste Rose Kobusinge. „Wij willen anderhalve graad [klimaatopwarming] en niet meer dan dat.”

Paus Franciscus sprak de jongeren bemoedigend toe in een videoboodschap. „Ik wil jullie bedanken voor jullie dromen en goede projecten en voor het feit dat jullie net zo bezorgd zijn over menselijke relaties als over de zorg voor het milieu”, zei de paus, die vond dat jongeren daarmee de volwassen wereld uitdaagden. „Want het laat zien dat jullie niet alleen voorbereid zijn op actie, maar ook op geduldig luisteren, een constructieve dialoog en wederzijds begrip.”

Keizer zonder kleren

Hij wist toen nog niet wat er zou gebeuren toen de Italiaanse premier Mario Draghi arriveerde voor zijn toespraak. Zowel buiten als binnen het conferentieoord werd gedemonstreerd. Er waren spandoeken met teksten als ‘de keizer heeft geen kleren’. Op het moment dat Draghi zijn verhaal begon met een oproep aan wereldleiders om jongeren serieus te nemen, verlieten volgens persbureau AP tientallen jongeren zingend de zaal: „Mensen die zijn verenigd kunnen niet worden verslagen.”

Buiten had de politie toen al een einde gemaakt aan de demonstraties, tot woede van de jonge deelnemers binnen, die vermoedden dat de er bewust een onderscheid werd gecreëerd tussen jongeren binnen en buiten – een verschil dat voor de jongeren zelf helemaal niet bestaat.

Lees ook het artikel: Eerst de begrotingsdiscipline, of eerst het klimaat?

Minister Roberto Cingolani haastte zich om te verklaren dat het allemaal zonder geweld was verlopen. Maar Thunberg, die eerder met twee andere deelnemers persoonlijk met Draghi had gesproken, weigerde daarna deel te nemen aan een persconferentie over dat gesprek.

Over de slotverklaring ontstond een conflict. De organisatie zou de tekst te veel hebben voorgekookt. De Deense Rikke Nielsen vreesde bijvoorbeeld dat de eis om voor 2030 te stoppen met fossiele brandstoffen uit het document geweerd zou worden. Of dat het geval is moet nog blijken. Voor 25 oktober hopen de jongeren hun verklaring te voltooien.