VK pakt geweld tegen vrouwen aan, maar is het genoeg?

Femicide De verdachten van de schokkende moorden op Sarah Everard en Sabina Nessa staan deze week voor de rechter.

Kaarsen en bloemen bij een herdenking van Sabina Nessa, een in Londen vermoorde lerares.
Kaarsen en bloemen bij een herdenking van Sabina Nessa, een in Londen vermoorde lerares. Foto Peter Nicholls / Reuters

Het is een heftige week, zegt student International Development en activist Jess Leigh (20) van jongerenorganisatie Our Streets Now. Dinsdag stond de man die wordt verdacht van de moord op basisschoolleraar Sabina Nessa (28) voor het eerst voor de rechter. Een dag later moest de agent die schuld heeft bekend aan de moord op marketingexpert Sarah Everard (33) zich bij de rechtbank melden voor de afronding van zijn strafzaak. Donderdag kreeg hij een levenslange gevangenisstraf opgelegd.

Vooral de zaak van Everard, die afgelopen maart in Londen werd ontvoerd toen ze na een etentje naar huis liep en vervolgens werd verkracht en vermoord, leidde tot veel beroering en discussie over de veiligheid van vrouwen. Ook waren er herdenkingen na de moord op Nessa, die twee weken geleden nog geen vijf minuten onderweg was naar een Londense pub toen ze werd vermoord. Maar er is opvallend minder media-aandacht voor haar zaak.

„Toen Sarah Everard werd vermoord, zeiden we al: het is niet de eerste en niet de laatste keer dat dit gebeurt”, zegt Leigh telefonisch. „Met de moord van Sabina Nessa kwam ik er pas achter wat dat echt betekende.” Met Our Streets Now strijdt de student tegen seksueel wangedrag en straatintimidatie door actie te voeren en in gesprek te gaan met politici over de aanpak van geweld tegen vrouwen.

Dat het thema sinds de moord op Everard op de politieke agenda staat, is duidelijk. Na de moord op Nessa haastten politici zich te zeggen dat er meer gedaan moet worden om herhaling te voorkomen. Zo sprak de Labour-burgemeester van Londen, Sadiq Khan, enkele dagen geleden van een „epidemie” van geweld tegen vrouwen en meisjes en riep hij op misogynie (vrouwenhaat) te definiëren als een hate crime en intimidatie strafbaar te stellen. De Conservatieve minister van Binnenlandse Zaken Priti Patel zei „zorgvuldig te overwegen” wat de regering moet doen om geweld tegen vrouwen aan te pakken.

Herdenking van Sabina Nessa, een in Londen vermoorde lerares, met haar zus Jebina Nessa. Foto Peter Nicholls
Lees ook: Femicide in Frankrijk: ‘De coronacrisis heeft de hele context veranderd’

Wetswijzigingen

Sinds de moord op Everard is al een aantal stappen gezet. In april stemde het parlement in met de Domestic Abuse Act, waarmee de definitie van huiselijk geweld werd verruimd (onder meer stalking kan daar nu onder vallen). En afgelopen juli presenteerde Patel de zogenoemde Geweld tegen Vrouwen en Meisjesstrategie (VAWG). Hieruit kwam onder meer de benoeming van een speciale functionaris bij de Nationale Politie voort die zich enkel richt op geweld tegen vrouwen. Ook zijn twee mensen aangesteld die voor de transportindustrie plannen maken om geweld tegen vrouwen in het openbaar vervoer tegen te gaan en is er 5 miljoen pond (5,8 miljoen euro) uitgetrokken voor projecten om nachten veiliger te maken voor vrouwen.

Hoewel vrouwenrechtenorganisties het overheidsingrijpen als vooruitgang zien, zijn zij verre van tevreden. Zo vindt Leigh dat de wetswijzigingen „hier en daar een duwtje in de goede richting” zijn, maar het probleem niet op een structurele manier aanpakken. „Ik zou graag zeggen: we zijn een nieuw pad ingeslagen. Maar er komen alleen maar meer en meer zaken bij”, zegt ze. Ze wijst erop dat Everard en Nessa niet de enige slachtoffers zijn: ieder jaar worden in Groot-Brittannië ruim tweehonderd vrouwen vermoord, van wie de meesten door hun mannelijke partner. Hoewel het aantal ‘femicides’ in 2020 iets afnam, nam het sinds 2016 ieder jaar toe. Een eenduidige verklaring hiervoor is er niet. Overigens sterven er jaarlijks beduidend meer mannen door moord in het VK.

Vrouwenrechtenorganisties zijn verre van tevreden over maatregelen

Volgens Leigh zou er meer aandacht moeten komen voor onderwijs over seksueel overschrijdend gedrag. Ook pleit ze voor een hardere aanpak van straatintimidatie. „Je kunt in Engeland bestraft worden als je een verpakking op de grond gooit, maar je kan wel de vreselijkste dingen naar vrouwen roepen. Als we dat soort kleinere uitingen van vrouwenhaat laten gebeuren, is het moeilijk om te bepalen waar de grens van het ontoelaatbare ligt.”

Andere critici wijzen op fouten die binnen de politie worden gemaakt bij de vervolging van daders die vrouwen hebben mishandeld of verkracht. Zo liet de politie steken vallen toen twee zussen vorig jaar vermist raakten (en vermoord bleken) en leidt nog geen 5 procent van de aangiftes van verkrachting tot een vervolging. Ook uiten velen zorgen over de bedragen die worden uitgetrokken. Zo gaf de regering 125 miljoen pond (144,5 miljoen euro) aan gemeenten voor de bescherming van slachtoffers van huiselijk geweld, terwijl daar volgens berekeningen van ngo Women’s Aid ruim 400 miljoen pond voor benodigd is.

Lees ook: Verhalen van Britse scholieren leggen ‘verkrachtingscultuur’ bloot

„We hebben wat kleine maatregelen gekregen en betekenisloze clichés van de regering, burgemeesters en politiechefs”, zei Mandu Reid van de feministische Women's Equality Party onlangs tegen The Independent. „Maar ze laten vrouwen in de steek door de kernproblemen van dit geweld niet aan te pakken”

Jess Leigh hoopt naast meer overheidsingrijpen dat de media ook ná de veroordeling van de moordenaar van Sarah Everard aandacht houdt voor het probleem. „Rond Everards moord hadden we enorme momentum, maar de zaak van Sabina Nessa heeft al veel minder media-aandacht gekregen. Ik ben bang dat de aandacht voor de veiligheid van vrouwen verslapt.”

Update (donderdag 30 november 2021): dit bericht is geactualiseerd met informatie over uitspraak in de zaak-Everard.