De citruspers van Enzo Mari is een ontwerp zonder compromis

Ribbens geeft door Elke maand geeft NRC Magazine een gebruikt designvoorwerp weg. Deze maand een citruspers van Enzo Mari.

Met inspirerende ontwerpen arbeiders bevrijden van geestdodende werkzaamheden. Voor de Italiaanse productontwerper Enzo Mari (1932-2020) was het een belangrijk uitgangspunt, ontleend aan het Communistisch Manifest. Mari stond te boek als een radicale provocateur. Design en architectuur heeft hij dikwijls doodverklaard, en zonder dralen beledigde hij studenten, vakgenoten en potentiële opdrachtgevers. Maar zijn ontwerpen staan als een huis en hebben sterk bijgedragen aan de faam van het Italiaanse design. Vele vooraanstaande ontwerpers, zoals Jasper Morrison, noemen hem een voorbeeld.

Mari, die ook als beeldend kunstenaar en essayist actief was, heeft in ruim zestig jaar tijd honderden alledaagse gebruiksvoorwerpen ontworpen, van keukengereedschap tot eeuwigdurende kalenders, en van lampen tot zelfbouwmeubels. Het zijn altijd compromisloze ontwerpen, die opvallen door hun originaliteit, minimalistische vormen en consistente materiaalgebruik. Sommige zijn al vijftig jaar in productie, zoals de ingenieuze kinderpuzzles 16 Animale (1957) en de elegante briefopener Ameland (1962), beide voor Danese, de Milanese fabrikant met wie Mari intensief samenwerkte en die nog altijd meer dan vijftig van zijn ontwerpen fabriceert.

Citruspers Titanic

Al jaren niet meer in productie is de citruspers Titanic (1997) – humor had Mari ook. Wim van Zandvoort (1956), een industrieel productontwerper uit Eindhoven, bood dit Alessi-product op Marktplaats aan. Nooit perste hij er een sinaasappel of citroen op, zegt hij. Het van polypropeen gemaakte keukengereedschap stond bij hem thuis in een vitrine. Ter inspiratie, zegt de ontwerper. „Blijf bij de essentie. Dat is een boodschap waar Mari me aan herinnerde. Het was een van de producten waarmee ik graag mentaal sparde.”

Van Zandvoort stopte met zijn bedrijf, hij is aan het opruimen. Hij is nieuwsgierig wat de volgende eigenaar met de handpers gaat doen.