Kamagurka wint Inktspotprijs, ‘een bekroning van een imposant oeuvre’

Cartoonprijs De meester van de cartoons op de absurde grens van grap en gruwel, Kamagurka, wint met een NRC-tekening over de corona- en vluchtelingencrisis de Nederlandse Inktspotprijs voor de beste politieke cartoon. Hij is aangenaam verrast.

De winnende cartoon stond op 19 mei in NRC.
De winnende cartoon stond op 19 mei in NRC. Beeld Kamagurka

Kamagurka is heel blij dat hij, na 42 jaar tekenen voor NRC, waarvan 20 dagelijks over de actualiteit, nu voor het eerst de prijs voor de beste politieke cartoon, de Inktspot 2021 krijgt. „Ik ben heel blij, omdat het een prijs uit het buitenland is”, zegt hij met een ironische nadruk op het woord ‘buitenland’.

Waarmee we meteen de grens tussen ernst en humor al weer over zijn. Want al voelt Kamagurka doordat zijn tekeningen in een Nederlandse krant verschijnen, wellicht ook als Nederlandse kunstenaar, hij is, geboren als Luc Zeebroek in 1956 in Nieuwpoort, Belg.

Luister ook deze podcast met Kamagurka: Volgens Kamagurka is niks absurdistischer dan het nieuws

Dat spel met grenzen tussen het absurde en alledaagse reële, tussen grap en gruwel, is een van de belangrijkste kenmerken van Kamagurka’s werk – een grote overzichtsexpositie over zijn werk heette ‘Voorbij de grenzen van de ernst’.

Zwemmen bij rotsige kust

De cartoon waarmee hij nu de Inktspotprijs 2021 wint, getiteld ‘Migranten’ stond op 19 mei 2021 in NRC. Het is een grap die ook letterlijk over een grens gaat. De grens van Europa. We zien in het zeewater niet-Europese vluchtelingen die zwemmen of waden naar een rotsige kust. Op die Europese rotsen staan twee grensbewakers met een touw om te helpen, die de migranten toeroepen: „OK, wie van jullie heeft een coronapas?”.

De coronacrisis, met de roep om terugkeer naar normaal en om weer op vakantie te mogen, terwijl aan de grenzen van Europa migranten tegen worden gehouden, kortom de vluchtelingencrisis, worden in deze winnende cartoon „simpel maar op heldere en komische wijze” gecombineerd, aldus de unanieme jury over Kama’s winnende cartoon.

Kamagurka probeert het zware lichter (en zo nodig het lichte zwaarder) te maken met zijn cartoons, vertelde hij onlangs in een NRC-podcast. Hij verbindt in zijn tekeningen dagelijks zijn absurdistische, surreële associaties met het nieuws. Maar absurder dan de realiteit kan je als tekenaar overigens niet zijn, zei hij. Want, geeft hij als voorbeeld: „Wie had deze coronacrisis voorspeld?”

Gewirwar overstegen

De Inktspotprijsjury merkt op dat het voor het eerst is dat Kamagurka deze prijs wint, en daarom is het voor hen ook „een bekroning van een imposant oeuvre van een tekenaar die al decennialang in heel eigen stijl op soms licht absurdistische wijze de wereld om ons heen becommentarieert.” Schrijver Adriaan van Dis, de man die Kamagurka in 1979 bij NRC haalde, zei daarover ooit: Kamagurka’s „absurdistische blik overstijgt ons dagelijks gewirwar en zelfs zijn commentaren op de actualiteit blijven langer hangen dan de actualiteit zelf.”

Kamagurka is overigens veel meer dan cartoonist. Hij is onder meer ook schilder, beeldhouwer, schrijver, cabaretier, tv-maker. De prijsuitreiking van de Inktspotprijs, onderbreekt zijn werkzaamheden aan een grote tentoonstelling die ter ere van zijn 65-ste verjaardag in zijn geboorteplaats Nieuwpoort wordt gehouden, vertelt hij aan de telefoon. Het museum over de Eerste Wereldoorlog aan de Vlaamse kust daar, Westfront, wordt omgetoverd tot Kamafront. Hij heeft rond zijn verjaardag in mei 65 mensen op straat in Nieuwpoort geïnterviewd. Die filmpjes geven weer aanleiding tot 65 grote tekeningen waaraan hij nu werkt. Die zullen van 15 oktober tot 1 mei in het museum te zien zijn.