Zanger R. Kelly schuldig bevonden aan seksueel misbruik en mensenhandel

Rechtszaak Zanger R. Kelly, ‘The King of r&b” is maandag door de jury van een rechtbank in New York schuldig bevonden aan het lokken van vrouwen en meisjes om ze daarna seksueel te misbruiken. Mogelijk moet hij tientallen jaren de gevangenis in.

Demonstranten verzamelen zich begin 2019 voor een muziekstudio in Chicago om hun steun te betuigen aan de slachtoffers van seksueel misbruik door R. Kelly.
Demonstranten verzamelen zich begin 2019 voor een muziekstudio in Chicago om hun steun te betuigen aan de slachtoffers van seksueel misbruik door R. Kelly.

‘A dog on the prowl when I’m walking through the mall’ (als een hond sluip ik door het winkelcentrum), zingt R. Kelly in ‘I’m a Flirt’, zijn hit met T-pain en T.I uit 2007. Bij het zien van de zesdelige documentaire serie Surviving R. Kelly krijgt die beeldspraak een nare bijsmaak. Daarin vertelt de toen 17-jarige Lizzette Martinez hoe ze door R. Kelly’s tourmanager werd aangesproken in Aventura Mall, met de boodschap ‘R. Kelly wil graag dat je hem belt.’

Martinez is een van de zes vrouwen die tegen de inmiddels 54-jarige Robert Sylvester Kelly getuigde in de strafrechtzaak die half augustus begon in New York. Kelly wordt al jaren beschuldigd van seksueel misbruik van minderjarigen. Zijn huwelijk met de toen 15-jarige zangeres Aaliyah in 1994 is daarvan het bekendste voorbeeld. Zijn tourmanager kocht een corrupte ambtenaar om die de trouwakte vervalste. Daarop staat dat de zangeres die hij op 12-jarige leeftijd leerde kennen, als het nichtje van zijn manager, 18 jaar oud was. Ze was toen 15 en Kelly was 27.

Lees ook: Onderzoek naar R. Kelly na zes uur lange documentaire

Afgelopen maandag werd Kelly voor een 12-koppige jury voor een rechtbank in New York schuldig bevonden aan het lokken en misbruiken van vrouwen en meisjes. Aanklagers betoogden tijdens het proces dat een entourage van managers en medewerkers de zanger hielp om meisjes te ontmoeten – en hen gehoorzaam en stil te houden. Op 4 mei 2022 hoort Kelly welke straf hij opgelegd krijgt. Mogelijk gaat hij tientallen jaren de cel in. Zelf heeft Kelly alle aantijgingen altijd ontkend. In een emotioneel interview met CBS-presentator Gayle King in 2019 verklaarde hij nooit seks te hebben gehad met een vrouw die jonger was dan 17.

Martinez vertelt in Surviving R. Kelly dat ze Kelly ontmoette in een steakhouse. ‘Dit is je big break,’ zei haar beste vriendin tegen het meisje dat graag zangeres wilde worden. Kelly vroeg haar mee naar zijn studio en spoorde haar aan mee te zingen met een nummer van Boyz II Men. Maar tot haar ontsteltenis duwde hij daarna zijn tong in haar mond en werd de volgende zin uit het nummer bewaarheid: ‘If I could man I would probably fuck with all of y’all’. In de documentaire legt Kelly’s tourmanager uit dat hij vaker naar het winkelcentrum werd gestuurd om jonge meisjes voor de ‘King of r&b’ te ronselen. Net zoals hij regelmatig op de uitkijk stond bij de McDonald’s tegenover Kenwood Academy High School in Chicago. „Iedereen wist het maar niemand deed er wat aan omdat we zwarte meisjes waren”, vertelt een van zijn slachtoffers in de documentaire.

Expliciet seksuele teksten

De aanwijzingen in zijn muziek waren er ook genoeg. R. Kelly staat bekend als maker van zoetgevooisde r&b, die expliciet seksueel is getint. Zijn grote doorbraakhit was ‘Bump N’ Grind’ van zijn tweede album 12 Play (1993). Voor Aaliyah, die bij een vliegtuigongeluk omkwam in 2001 (dit jaar twintig jaar geleden), schreef hij haar debuutalbum Age Ain’t Nothing But a Number (1994). De titeltrack gaat over een jong meisje dat een oudere man overtuigt het bed met hem te delen. Hij schreef nummers als ‘You remind me of Something’ (1995) en ‘Ignition’ (2003) waarin hij vrouwen vergelijkt met auto’s en bezingt hoe hij ‘de sleutel in het slot steekt’.

Toch was Kelly, die als derde van vier kinderen werd geboren in een arme wijk van Chicago in 1967, vroeger juist verlegen. Zijn broers vertellen in de documentaire Surviving R. Kelly hoe hij moeite had met lezen en schrijven en op zijn kamer achter zijn synthesizer kroop. Op zijn achtste ging hij zingen in het kerkkoor. Tot zijn twaalfde werd hij misbruikt door een familielid, zo verklaarde hij in een interview in 2012, net zoals zijn jongere broer.

Lees ook: Zanger R. Kelly ook beschuldigd van misbruik minderjarige jongen

Kelly vond een uitlaatklep in muziek. Het was al snel duidelijk dat hij een groot talent had, dat hij verder ontwikkelde door op te treden met zijn keyboard in metrostations in Chicago. Zijn moeder Joann Kelly, een alleenstaande lerares, zorgde ervoor dat hij werd aangenomen op de prestigieuze Kenwood Academy. Kelly zong er in het schoolkoor onder begeleiding van zanglerares Lena McLin die hij een inspirator en mentor noemt.

Tijdens een optreden op een barbecue werd hij ontdekt door Wayne Williams van het bekende houselabel Jive Records. Samen brachten ze tien albums uit die platinum werden, waaronder zijn debuut Born Into The ‘90s (1993). Later stapte hij over naar Sony-dochter RCA Records dat hem in 2019 liet vallen vanwege alle aantijgingen.

Muzikaal talent

Zijn fluwelen stem, gospel-uitvoering en talent voor het schrijven van liedjes werden alom geroemd. Zijn muzikaal talent wordt vergeleken met dat van Marvin Gaye en Sam Cooke. Hij werkte samen met Celine Dion, Puff Daddy, Jay-Z en Lady Gaga.

Kelly bracht daarnaast albums uit waarin hij zich meer van zijn spirituele kant liet zien zoals Happy People/U Saved Me (2004), met Chicago step- en gospel nummers. Hij schreef het sentimentele ‘I wish’ en de begrafenistrack over zelfliefde: ‘I believe I can fly’, uit Warner Brother’s basketbalfilm Space Jam (1996), een nummer dat later werd bekroond met drie Grammy’s. Voor Michael Jackson schreef hij het zoetsappige ‘You Are Not Alone’ in 1995, dat hem nog een Grammy-nominatie opleverde. Ook produceerde hij nummers voor Whitney Houston, Quincy Jones, Toni Braxton en Janet Jackson. In de jaren ’90 was er geen mannelijke r&b-artiest die vaker in de Billboard Top 100 belandde.

Lees ook: R. Kelly opnieuw aangeklaagd voor seksueel misbruik van minderjarige

Zijn carrière floreerde ondanks de aanhoudende beschuldigingen van kindermisbruik en seksueel overschrijdend gedrag. Al in 1997 werd hij beschuldigd door Tiffany Hawkins van verkrachting toen ze nog minderjarig was. Die zaak werd later geschikt voor 250.000 dollar. Een jaar later, in 1998 verscheen zijn derde hitalbum R., waarvan zes miljoen exemplaren werden verkocht. Ook het daaropvolgende album TP2.com, kwam op nummer 1 binnen in de Billboard-hitlijst. Zelfs nadat hij in 2002 en 2008 terecht stond voor het maken van kinderporno, waaronder een video waarin hij over een 13-jarig meisje heen plast nadat hij seks met haar had, bleef zijn ster rijzen. Het album dat hij uitbracht met Jay-Z in 2002 flopte weliswaar, maar toch scoorde hij in 2003 weer een hitalbum met Chocolate Factory. Ook in 2005, 2007 en 2010 bracht hij succesvolle albums uit. In 2012 werd hij nog genomineerd voor twee Soultrain Awards.

Klimaat is veranderd

De muziekindustrie is altijd toegeeflijk geweest naar oudere (rock)sterren en minderjarige vrouwen. Maar het klimaat is veranderd. In de tweede helft van de jaren tien leidden de uitgebreide reportages van muziekjournalist Jim DeRogatis op de site Buzzfeed (2017) en in tijdschrift The New Yorker tot de #MuteRKelly beweging, dankzij een activiste uit Chicago die radio-dj’s opriep zijn nummers niet meer te draaien. In het artikel is te lezen hoe Kelly meerdere vrouwen manipuleerde en psychisch en fysiek misbruikte in door hem gehuurde huizen. Ze moesten toestemming vragen om te eten en naar de wc te gaan, en moesten seks hebben met wie hij wilde. In 2018 kondigde Spotify aan Kelly niet meer op te nemen in de door de streamingsdienst gecureerde afspeellijsten en verscheen de BBC-documentaire R Kelly: Sex, Girls & Videotapes. Lady Gaga en Celine Dion verwijderden duetten die ze met de zanger opnamen van de muziekkanalen. In januari 2019 zag de eerder genoemde zesdelige documentaireserie Surviving R. Kelly het licht.

In februari 2019 moest Kelly ook al voorkomen in de staat Illinois op verdenking van seksueel misbruik met geweld tegen vier vrouwen. Die zaak is nu geschorst omdat hij in juli door de federale overheid werd aangeklaagd en kan in theorie weer worden opgepakt nu de jury een uitspraak heeft gedaan in die federale zaak in Brooklyn. In Illinois staat hij onder meer terecht voor afpersing, ontvoering en het prostitueren van minderjarige meisjes. De wet maakt het daar mogelijk om ook bewijs dat ouder is dan twintig jaar in te brengen (en anders zou zijn verjaard). Neem bijvoorbeeld zijn huwelijk met de toen 15-jarige Aaliyah in 1994. Eerder werd rock ’n rollzanger Chuck Berry succesvol veroordeeld tot anderhalf jaar in de gevangenis voor ontucht met een 14-jarige op basis van dezelfde wet. Daarvoor moet de jury wel overtuigt zijn dat Kelly de spil was van een crimineel netwerk dat zich bezighield met vrouwenhandel en het prostitueren van minderjarige meisjes over de staatsgrenzen heen.

Correctie (28 september 2021): in een eerdere versie van dit stuk stond de naam Marvin Gaye gespeld als Marvin Gay. Hierboven is dat aangepast.