De Duitse politiek vernederlandst, duiden de analisten

Bondsdagverkiezingen De uitslag in Duitsland toont grote verschillen tussen generaties. Ouderen stemmen vaker op SPD en CDU/CSU.

Verkiezingsborden – deze met SPD-leider Olaf Scholz erop – worden de dag na de Bondsdagverkiezingen meteen verwijderd.
Verkiezingsborden – deze met SPD-leider Olaf Scholz erop – worden de dag na de Bondsdagverkiezingen meteen verwijderd. Foto Thilo Schmuelgen/Reuters

De Duitse politiek vernederlandst, zo duidden verschillende analisten de uitslagen van de Bundestaghswahl. Het politieke speelveld raakt net als in Nederland versplinterd en voor het eerst sinds de jaren vijftig lijkt het erop dat Duitsland een coalitie krijgt met meer dan twee partijen. Ook de opkomst nadert die in Nederland steeds dichter: in Nederland ging eerder dit jaar 78,7 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus, in Duitsland was dat dit keer 76,6 procent.

Hoe stemde de Duitse kiezer zondag? Vooral op het gebied van leeftijd zijn grote tegenstellingen te zien. Zo kreeg de CDU onder Armin Laschet onder 60-plussers de meeste steun (34 procent) en wordt haar aanhang kleiner naarmate de kiezer jonger wordt – slechts 11 procent van de 18- tot 29-jarigen koos voor de CDU.

CDU verloor in elke leeftijdsgroep

Andersom zijn de Groenen populair onder jongeren en slinkt de steun voor die partij naarmate kiezers ouder worden: 20 procent van de 18 tot 29-jarigen koos voor de partij van Annalena Baerbock tegenover 8 procent van de 60-plussers. De Groenen wonnen daarnaast in elke leeftijdsgroep een paar procentpunten terwijl de CDU bij alle leeftijden fors verloor.

Waar gingen de afvallige CDU-stemmers heen? De grootste groep (zo’n 13 procent van de Duitsers die in 2017 op de CDU stemden) koos nu voor de winnende SPD van Olaf Scholz. Ook ging een forse groep CDU-stemmers (bijna 9 procent) naar de liberale FDP en 6,8 procent naar de Groenen. De SPD kon naast CDU’ers rekenen op ruim 820.000 voormalig Die Linke-stemmers en zo’n 70.000 kiezers die van de Groenen kwamen.

Wie een blik werpt op de verkiezingskaart van Duitsland ziet daarnaast een duidelijk onderscheid in regio’s. Het conservatieve, katholieke zuiden kleurt zoals gewoonlijk grotendeels CDU- (of in Beieren CSU-)-zwart, terwijl het noorden de rode kleur van de sociaal-democraten heeft.

In het voormalige Oost-Duitsland ligt een strook lichtblauw: hier werd het rechts-populistische Alternative für Deutschland in veel kieskringen de grootste. In deelstaten Thüringen en Saksen gebeurde dat zelfs voor het eerst. In de Bondsdag komt na decennia ook een partij terug: de Deense minderheidspartij SSW behaalde één zetel.

Verder is de landkaart bespikkeld met groene vlekjes: in grote steden als Hamburg, Berlijn, Frankfurt en München ging in veel kiesdistricten de winst naar De Groenen. Dat gebeurde ook in Aken, de thuisstad van Laschet

Of de vernederlandisering betekent dat de Duitsers ook zo lang zullen moeten wachten op een kabinet, is nu de vraag. Grote winnaar Olaf Scholz heeft zich voorgenomen om voor Kerst zijn regering rond te hebben.

Lees ook deze reportage: ‘Niemand gaat alle problemen oplossen in de komende regeringsperiode’