Architect spant rechtszaak aan tegen bedrijf dat zijn ontwerp ‘verminkt’

Rechtszaak Architect Wim Quist spant een kort geding aan tegen Evides Waterbedrijf in Rotterdam. Een nieuw kantoorgebouw dreigt het door hem ontworpen drinkwaterbedrijf te ‘verminken’.

Het huidige dienstengebouw waartegen Evides een nieuw hoofdkantoor wil bouwen.
Het huidige dienstengebouw waartegen Evides een nieuw hoofdkantoor wil bouwen. Foto Kees van der Hoeven

Architect Wim Quist (1930) heeft een rechtszaak aangespannen tegen Evides Waterbedrijf in Rotterdam wegens verminking van het door hem ontworpen drinkwaterproductiebedrijf Kralingen in Rotterdam. In een kort geding, dat op 29 september dient bij de rechtbank van Rotterdam, eist Quist dat de plannen voor de bouw van een kantoorgebouw op het terrein van Evides pal naast de Rotterdamse ringweg vlak bij de Van Brienenoordbrug niet worden uitgevoerd.

Na de drinkwaterproductiebedrijven op de Berenplaat uit 1965 en Petrusplaat uit 1974 is Kralingen uit 1977 het derde en laatste van de complexen die Quist in de jaren zestig en zeventig in de regio Rotterdam heeft gebouwd voor de Drinkwaterleiding Rotterdam (DWL), de rechtsvoorganger van Evides. Het complex Kralingen bestaat uit drie delen: twee grote druppelvormige watertanks, een filtergebouw en een diagonaal geplaatst dienstengebouw. Tegen de kop van dat eenlaagse dienstengebouw wil Evides een nieuw hoofdkantoor bouwen in de vorm van een driehoekig volume met een hoogte van vierenhalve verdieping. Bovendien moet een groot kunstwerk van André Volten (1925-2002), bestaande uit acht metershoge haakvormige cortenstalen objecten, wijken voor een nieuwe parkeerplaats.

Quist, die van 1975 tot 1979 Rijksbouwmeester was, meent dat deze ingrijpende veranderingen een verminking zijn van het door hem ontworpen ensemble en zodoende een inbreuk zijn op zijn persoonlijkheidsrechten en zijn reputatie in de zin van de Auteurswet.

Een van de twee grote druppelvormige watertanks van architect Wim Quist. Foto Kim Zwarts

Alternatieve oplossingen

In de afgelopen decennia was Quist telkens als adviseur betrokken bij het onderhoud, de renovaties of veranderingen van de tientallen gebouwen op de drie door hem ontworpen drinkwatercomplexen, laat Quists woordvoerder Kees van der Hoeven weten. Maar over de nu voorgenomen uitbreiding in Kralingen naar een ontwerp van V8 Architects werd hij niet bijtijds geïnformeerd. Toen Quist het plan voor het nieuwe kantoor zag, heeft hij direct geprotesteerd. Nadat het daaropvolgende overleg over het gewraakte ontwerp stokte, heeft hij enkele alternatieve oplossingen gesuggereerd, die aansluiten bij de oorspronkelijke architectuur. Evides is hierop nooit serieus ingegaan en wil nu niet meer verder overleggen met Quist, aldus Van der Hoeven. Inmiddels heeft het Rotterdamse drinkwaterbedrijf bij de gemeente Rotterdam een vergunning aangevraagd voor het ‘bouwrijp maken’ van de locatie. Die is kortgeleden verleend, net als eerder de vergunning voor het kappen van 22 bomen op het terrein.

Quist wordt in zijn poging om de plannen van Evides te wijzigen, gesteund door prominenten uit de wereld van kunst en architectuur. Tien architecten, onder wie de (oud-)rijksbouwmeesters Tjeerd Dijkstra, Kees Rijnboutt, Wytze Patijn en Floris Alkemade, en oud-directeuren van het Rijksmuseum in Amsterdam: Wim Pijbes en Henk van Os en Rudi Fuchs, hebben per brief hun steun aan Quist betuigd. Een van hen, emeritus hoogleraar en architectuurhistoricus Auke van der Woud, vergeleek het nieuwe kantoor van V8 Architects voor Evides met „iemand die bij een lied van Schubert mee wil zingen, maar de synthese van de woorden en de muziek niet begrijpt”.