Opinie

VS zitten niet te wachten op Europese legers in Azië

In Europa

Voordat de Franse president Emmanuel Macron woensdag telefonisch zijn conflict met Joe Biden over nucleaire onderzeeërs in Zuidoost-Azië bijlegde, was er een ministerraad in Parijs. Macron gaf zijn ministers te verstaan dat deze ruzie – veroorzaakt doordat de VS, Australië en het VK buiten Frankrijk om een anti-Chinees veiligheidspact sloten – geen Amerikaans-Franse ruzie was, maar een Amerikaans-Europese. Hij vroeg de ministers om nóg harder aan de Europese veiligheid en defensie te trekken.

Dit is precies wat Washington wil. Biden is in dit opzicht super-Europees, uit eigenbelang. Als Amerika sinds 1989 één boodschap uitdraagt, die het steeds krachtiger probeert over te brengen, ook nu, dan is het deze: laat ons op China focussen, en doen jullie in Europa eens wat meer voor je eigen veiligheid en die van je omgeving. Biden wil niet dat Europese legers uitwaaieren over Zuidoost-Azië. Hij wil dat ze thuisblijven om groeiende bedreigingen in Oost-Europa, de Middellandse Zee, het noordpoolgebied en de Sahel het hoofd te bieden. Zo krijgt hij de handen vrij om, met nieuwe Aziatische partners, China in te dammen.

Dit was de les van de chaotische terugtrekking uit Afghanistan, dat geen prioriteit meer had. Nu is het wederom de les: Europeanen, loop ons niet in de weg in Azië. Ontlast ons liever op terreinen die niet met China te maken hebben.

Natuurlijk wisten de Amerikanen dat ze Frankrijk met het Aukus-defensiepact – de deal tussen Australië, het VK en de VS over nucleaire onderzeeërs – een trap onder de gordel gaven. Aukus verbreekt een enorm contract (66 miljard dollar) waarbij Frankrijk Australië onderzeeërs zou leveren. Het doorkruist Franse defensiestrategieën in Zuidoost-Azië, waar het eilanden bezit en invloedssferen heeft. Het schoffeert een trots land dat zichzelf als grande puissance ziet – Aukus werd zes maanden lang stiekem bekokstoofd. Op de dag dat de deal wereldkundig werd gemaakt, werd Parijs pas ingelicht. Macron was razend, en terecht: hij was opzettelijk bedonderd. De Fransen vermoedden iets en vroegen afgelopen tijd herhaaldelijk Washington en Canberra om opheldering (niet Londen – dat vertrouwen ze allang niet meer). Steeds hoorden ze: nee hoor, niks aan de hand.

Dat de Amerikanen een bondgenoot als Frankrijk – coöperatiever dan ooit in de NAVO en cruciaal in Bidens ‘mondiale democratische alliantie’ – zo op zijn bek laten gaan, toont hoe vitaal de Amerikaanse pivot to Asia is geworden. En hoe belangrijk het is dat Europa zijn eigen straatje eens beter gaat schoonvegen.

Macron was razend, en terecht: hij was opzettelijk bedonderd

Dat geldt trouwens ook voor de Britten. Toen het vliegdekschip HMS Queen Elisabeth in juli opstoomde naar de Zuid-Chinese Zee, begon de Amerikaanse minister van Defensie meteen over militaire middelen die te dun werden uitgesmeerd en „andere werelddelen waar het VK beter kan helpen”. Oftewel: ga in de Baltische of Middellandse Zee patrouilleren, daar hebben we meer aan. De Britse marine is zwak. Dat schip was een leuke geste. Maar het had zo weinig escorte dat Amerikaanse en Nederlandse marineschepen moesten bijspringen. Over dun uitsmeren gesproken.

Aukus toont de blijdschap in Washington dat het VK eindelijk partij kiest tegen China – al was het maar om Europa te tonen dat ‘Global Britain’ een grandioos succes is. Maar achter de schermen vertellen de Amerikanen Londen dat ze Europa veilig moeten helpen houden. Geen land kan de hele wereld alleen dekken. Als Europa en het VK op Rusland focussen en op terroristen in de Sahel, kan Amerika zich op China richten. Kwestie van taakverdeling.

Dus beloofde Biden woensdag dat Amerika Europese troepen (vooral Franse) in de Sahel meer gaat helpen. Een zoethoudertje voor Macron. En Biden kan zeggen: ik help de Europeanen hun eigen achtertuin te beschermen. Hier komen ongetwijfeld meer ruzies over. Maar de Amerikaanse boodschap is consistent: Europa, loop ons niet voor de voeten in Azië.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.