Mensenlevens in al hun blootheid

Zap Het RTL5-programma Voor de rechter kijkt mee over de schouder van verdachten in huis-tuin-en-keukenrechtszaken. Het is een van die zeldzame programma’s waarin de camera nog bijzaak is, en de geportretteerden daarmee op hun puurst.

Voor de rechter volgt juist niet de ‘grote’ zaken, maar focust zich op de alledaagse realiteit van de Nederlandse rechtspraak.
Voor de rechter volgt juist niet de ‘grote’ zaken, maar focust zich op de alledaagse realiteit van de Nederlandse rechtspraak. RTL5

‘In de la van het keukenblok ligt een groot scherp mes en ik wilde hiermee je vader neersteken.” De man, een oudere charmeur die er misschien net wat te veel aan gewend geraakt is dat zijn oogopslag hem uit de problemen helpt, schudt zijn hoofd als de officier van justitie voorleest wat hij tegen de zoon van zijn baas zou hebben gezegd. „Waar gaat dit over? Waarom zou ik hem bedreigen?”

Voor de rechter is een van de puurste programma’s op de Nederlandse tv. RTL5 trekt ervoor naar Nederlandse rechtbanken om daar kruimelzaken vast te leggen: een aangevochten verkeersboete, een vernieling, een diefstal. Aan enscenering is niets gedaan: we zien de beelden uit de rechtszaal, sporadisch is er een interviewtje achteraf. Het is een van die zeldzame programma’s waarbij de camera nog bijzaak is, de hoofdrolspelers richten zich tot de rechter. Hele mensenlevens komen onbedoeld bloot te liggen. Daarin is Voor de rechter een neefje van het First dates (BNNVARA); een zenuwslopend afspraakje met Vrouwe Justitia.

De man die zich in de donderdaguitzending moet verantwoorden voor het bedreigen van zijn baas zegt dat ze probeerden hem eruit te werken, al sinds 2013. „Mij is letterlijk en figuurlijk onrecht aangedaan,” zegt hij, waardoor je even denkt dat hij had meegeschreven aan de Troonrede. Al snel opent zich genoeg ellende voor een korte speelfilm. Hij had een operatie ondergaan, had problemen met zijn zus en zijn vader was gestorven. „Ik heb een heel zware beslissing moeten nemen, of hij nog langer zou lijden of dat hij… zou inslapen. Het is heel moeilijk om dat voor je eigen vader te doen.” Hij was door alles zo van slag geraakt dat hij ten tijde van het incident „helemaal onder de oxamapam” zat.

Zelf kon hij zich niets herinneren van de betreffende dagen. Logisch, denk je, met al die pillen

Zo stoffeert hij zijn ontkenning met details waardoor het verhaal met het mes steeds waarschijnlijker wordt. Hij had ook een keer met een mes gezwaaid op kantoor. „Dat was een Red Devil, die gebruik je om kauwgom van de vloer te halen!” wierp hij tegen. Zelf kon hij zich niets herinneren van de betreffende dagen. Logisch, denk je, met al die pillen.

De verdachte moet even plassen. Als hij terugkomt zit zijn zwarte das nog losser dan daarvoor. Uiteindelijk loopt het uit op een voorwaardelijke boete. De man klaart op, haalt een schalkse blik uit zijn oude voorraad en vraagt de rechter: „Als ik nu mijn vrouw een zoentje geef, is dat dan een strafbaar feit?”

Schop onder de kont

De meeste rechters blinken uit in medemenselijkheid: ze informeren of mensen een eventuele boete kunnen betalen, willen weten hoe een verdachte tegenover een eventuele taakstraf staat.

Dat doen ze ook in zaken waarbij je denkt dat de verdachte wel een schop onder zijn kont kan gebruiken. Zoals de student die probeert onder een bekeuring voor openbare dronkenschap uit te komen. Gevraagd waarom de agenten dachten dat hij dronken was, suggereert hij: „Bwa, misschien de algemene sfeer.” In het proces verbaal is sprake van een alcoholgeur, spreken met dubbele tong, bloeddoorlopen ogen en onvast op de benen staan. De student blijkt al eerder een aantal boetes te hebben gehad en leefde van „gunsten van zijn ouders”.

De hele aflevering komt samen bij een man die beschuldigd wordt van „baldadigheid”, in concreto het schoppen tegen fietsen op straat. Hij schopte slechts tegen zijn eigen fiets, houdt hij vol – een verdediging die de officier van justitie niet weet lek te prikken. Maar het mooiste is zijn t-shirt, dat in negen woorden samenvat wat Voor de rechter ons leert over de mens en zijn kwetsbaarheden: „I’m not perfect but I’m always myself.”