Het raadsel van de oorverdovende bladblazer

Wekelijks stuit in de alledaagse werkelijkheid op raadsels en onbegrijpelijke verschijnselen.

Deze week: herfstelijk bladblazerkabaal.

Een bladblazer is welbeschouwd een achterstevoren stofzuiger met bromfietsmotor
Een bladblazer is welbeschouwd een achterstevoren stofzuiger met bromfietsmotor Foto Getty Images

Misschien is dit ook het gevolg van de klimaatverandering: dat de platanen hun blad steeds langer vasthouden. The Guardian schreef erover in november 2017. Ecoloog Tim Sparks was op het idee gekomen om de foto’s te vergelijken die door de jaren heen op wapenstilstandsdag (11 november) in Londen waren genomen, te beginnen in 1919 en zo verder. Altijd waren de platanen op Armistice Day al volkomen kaal geweest, maar de laatste decennia staan ze nog steeds in blad.

Op de Champs-Élysées in Parijs is hetzelfde waargenomen en dus zal het in Amsterdam wel niet anders zijn. Bedenk wat dit betekent, de stad staat vol platanen, na iepen, linden, esdoorns en essen zijn ze de meest algemene boomsoort en van het hele gangbare bomenbestand laten platanen altijd als laatste hun bladeren vallen. Als ze dat voortaan pas eind november doen zijn we in december nog niet van het bladblazerkabaal af. Want ook platanenbladeren moeten worden opgeveegd. Het herfstelijk bladblazen is vorige week begonnen.

Nog groter dan het vraagstuk van de verlate bladval is het raadsel van het bladblazerlawaai. Waarom maken bladblazers zo’n heidens kabaal? Is dat niet slecht voor de volksgezondheid? Eind 2019 hoopte een stel verontruste Kamerleden de regering op te dragen dat eens secuur uit te zoeken, maar het is op niks uitgelopen omdat veel andere Kamerleden er niet aan wilden. Dat kan nog veranderen, want wereldwijd neemt de haat jegens de bladblazer toe. Anti-leaf-blower activist groups schieten als paddenstoelen uit de grond en in steeds meer dorpen en steden worden de blazers tegengehouden. Bladblazerfabrikanten overvoeren het internet met kalmerende informatie.

Gewasbesproeiingsapparaat

Bladblazers zijn afgeleid van de draagbare gewasbesproeiingsapparaten die Amerikanen ‘crop dusters’, ‘foggers’ of ‘sprayers’ noemen. Een fel draaiend schoepenrad van het soort dat ook in stofzuigers en turbines is te vinden brengt er een luchtstroom op gang die poeder of vloeistof meezuigt en door een lange pijp naar buiten blaast. In de bladblazer ontbreken poeder en vloeistof en is de kracht van de luchtstroom opgevoerd. Er worden snelheden van meer dan 300 km/u bereikt. Volgens Wikipedia bracht de van oorsprong Japanse Kioritz Corporation of America in 1977 als eerste een bladblazer op de markt. Kioritz noemt zich tegenwoordig Echo.

Goedbeschouwd is de bladblazer een achterstevoren stofzuiger met bromfietsmotor.

Het genoemde schoepenrad (de ‘impeller’ of ‘blower fan’) wordt meestal aangedreven door een gewone tweetakt benzinemotor, niet veel anders dan de motoren die tot voor kort in bromfietsen werden gebruikt maar die inmiddels zijn vervangen door viertakt motoren omdat die minder vervuilend zijn. De cilinderinhoud van de bladblazermotoren ligt met waarden van 25 tot 75 cc rond die van de bromfietsmotor. Voor het vermogen worden waarden rond de 2 pk opgegeven, ruwweg 1500 watt, niet veel anders dan het vermogen van een stofzuiger. Goedbeschouwd is de bladblazer dus een achterstevoren stofzuiger met bromfietsmotor. YouTube-video’s laten zien hoe hij precies in elkaar steekt.

Teringherrie

Waarom die teringherrie? Daar is eigenlijk geen bijzondere verklaring voor. Dat het razende schoepenrad met zijn 6.000 tot 9.000 rpm (rotaties per minuut) veel lawaai maakt wil de stofzuigergebruiker graag geloven. Het is een gierend geluid waarin de hoge tonen domineren. Maar de bulk van het blazerlawaai is gewoon dat van een slecht gedempte bromfietsmotor waar de fabrikant nooit veel aandacht voor had. Fabrikant Echo trouwens wél, vertelt ons een Echo-technicus, Echo kon het flink verminderen door de uitvoering van het kleine knaldempertje (de muffler) te verbeteren en door ook de luchtinlaat van de carburateur aan te passen. De koelvinnen op de cilinder en de plastic behuizing van de motor worden inmiddels zó uitgevoerd dat ze niet meer mee vibreren. Op vijftien meter afstand scheelde dit alles wel 5 decibel en zakte het lawaai van 70 naar 65 dB.

Ligt het niet heel erg voor de hand om de bladblazers een elektrische aandrijving te geven? Nee. Het probleem is dat de blazers draagbaar moeten zijn en dat de energiedichtheid (in kilowattuur per kg) van de meest moderne lithiumbatterij nog altijd meer dan vijftig keer zo laag is als die van benzine. Het equivalent van een kwart liter benzine is een lithiumbatterij van meer dan tien kilo. De benodigde elektriciteit met een verlengsnoer uit het stopcontact aanvoeren is ook zo wat.

Wat niet wegneemt dat er inmiddels volop elektrisch aangedreven bladblazers zijn, de fabrikanten van benzineblazers hebben er geen goed woord voor over. De elektrische uitvoering bracht een aanpassing van het schoepenrad met zich mee waardoor dat nog meer hoge tonen produceert. Daar word je helemaal hartstikke gek van, zeggen de fabrikanten. Ze laten het verschil op YouTube horen. Lage tonen zijn lang zo erg niet, zeggen ze, want wie heeft er nou last van een Harley-Davidson?

Wetenschappelijke literatuur bevestigt de geluidsanalyses maar niet de conclusies.

Het zijn juist de lage tonen die de meeste gezondheidsschade toebrengen, noteerden Harvard-onderzoekers in 2017, en het ongelukkige is dat juist die het verst doordringen. Veel benzinebladblazers produceren tot op 250 meter afstand meer decibellen dan de WHO acceptabel vindt. Ingenieursbureau ARUP sloot zich hier in 2018 bij aan. Het wordt tijd dat beleidsmakers toepassing van moderne technologie gaan voorschrijven, vond ARUP.