Opinie

Zonder Merkel begint in Duitsland een nieuw tijdperk – hoe dan ook

bondsdagverkiezingen

Commentaar

Duitsland, belangrijk buurland en powerhouse in Europa, stevent af op een nieuw politiek tijdperk. Wat de kiezers zondag bij de Bondsdagverkiezingen ook zullen doen: Angela Merkel zal na zestien jaar kanselierschap uit de politiek stappen. En als de opiniepeilingen de kiezer correct lezen, is het niet ondenkbaar dat ook een einde komt aan de overmacht van Merkels CDU/CSU.

Voor Nederland staat veel op het spel. Economisch zijn beide landen nauw met elkaar verweven. En Duitsland heeft alleen al door zijn omvang grote invloed in Europa. Bovendien raakt Nederland met Merkel een betrouwbare partner kwijt. Politiek gaat weliswaar uiteindelijk om belangen, maar goede persoonlijke verhoudingen op het hoogste niveau tellen ook.

Het gevecht om de macht gaat al maanden tussen drie politici. In het voorjaar schoot de ster van Annalena Baerbock, kanselierskandidaat van de Groenen omhoog. Even leek het kanselierschap zelfs binnen handbereik. Op den duur verloor ze aan glans, maar De Groenen staan nog steeds op winst vergeleken met vier jaar geleden en zouden nu met 16 procent van de stemmen weleens een belangrijke rol in een toekomstig kabinet kunnen gaan spelen.

Lees ook dit artikel: Stemmen in een VW-busje vol modder: de Duitse verkiezingen

Terwijl Baerbock wegzakte, groeide de populariteit van de stille Olaf Scholz van de SPD. Scholz, voormalig burgemeester van Hamburg en nu minister van financiën, is al een paar weken koploper in de peilingen. De SPD klom in een paar maanden van 15 naar 26 procent. Scholz probeert te scoren met klassieke sociaal-democratische thema’s als hoger minimumloon en beter pensioen. Ook probeert hij vertrouwen te winnen door zich als een tweede Merkel te presenteren: rustig, ingetogen, betrouwbaar. Hij is er al op betrapt dat hij zijn handen net zo vouwt als Merkel en in de Duitse pers werd gegrapt dat hij het liefst ook haar befaamde broekpakken zou aantrekken.

De christen-democraat Armin Laschet, de premier van Noordrijn-Westfalen, kreeg het in de loop van de zomer steeds moeilijker. Laschet probeert het tij te keren door de Duitse kiezer te waarschuwen voor een ruk naar links die zich in de peilingen aftekent. Die strategie is niet bij voorbaat kansloos: de Duitse kiezer geeft te kennen dat hij/zij zich onzeker voelt door het vertrek van Merkel. Met de finish in zicht lag Laschet met 22 procent vier procentpunten achter op Scholz.

Scholz en Baerbock doen er intussen veel aan om zo gematigd mogelijk over te komen en de kiezer niet kopschuw te maken met onstuimige hervormingsplannen. Zo bezien is de Duitse verkiezingsrace een teleurstelling. De progressieve politici doen het voorkomen alsof het land de grote uitdagingen van de toekomst aankan, zónder dat de kiezer daar last van heeft. Maar ook Duitsland kan niet ontkomen aan maatregelen om het klimaat te redden.

Als de SPD de verkiezingen inderdaad wint, liggen veel coalities open, onder andere een verbond met de CDU/CSU. Waarschijnlijker is een combinatie van SPD en De Groenen, aan te vullen met de liberale FDP of de uiterst linkse Die Linke. Ook denkbaar is een combinatie van christen-democraten, liberalen en Groenen.

Hoe dan ook ligt het niet voor de hand dat Duitsland vanaf maandag een radicaal ander land wordt. Maar het vertrek van Merkel en de grote kans op een nieuwe politieke constellatie zouden voldoende moeten zijn voor Nederlanders om de uitslagen met spanning tegemoet te zien. Er was de afgelopen dagen in Nederland niet bepaald sprake van Duitsland-koorts, maar het is nog niet te laat om aan te haken.

Lees ook dit artikel: Hoe Merkel Merkel werd