Recensie

Recensie Vormgeving

Fraaie ode aan modestad Amsterdam

Expositie MAISON AMSTERDAM Mode vertelt iets over de vrijheden en onvrijheden van Amsterdam, blijkt op een aansprekende tentoonstelling in De Nieuwe Kerk.

Dames in hotpants, Damrak (1983).
Dames in hotpants, Damrak (1983). Foto Nederlands Fotomuseum/Ed van der Elsken

Amsterdam wordt wel denim capital genoemd en onze streetwear labels zijn trendsettend. De stad blijkt nu maar ook vroeger verrassend vaak inspiratiebron voor buitenlandse mode-ontwerpers te zijn geweest. Alleen dit al was genoeg reden voor het Amsterdam Museum en De Nieuwe Kerk om de handen ineen te slaan voor een grote tentoonstelling over Amsterdam: MAISON AMSTERDAM – De stad, de mode en de vrijheid; een eerbetoon aan de modestad ‘waar alles kan’.

Kleding zegt iets over vrijheid of restricties, neem de minirok of het korset, en zo is mode een prachtig middel iets te vertellen over de vrijheden en onvrijheden van de stad. De tentoonstelling neemt bezoekers mee door Amsterdam en begint in het hart, op de Dam. Te zien is de Regenboogketen, een kleurige kralenketting van de burgemeester die de ambtsketen vervangt bij gelegenheden waar de vrijheid wordt gevierd (zoals Gay Pride). Er zijn uitgesproken kledingstukken als de kikkergroene tulen jurk van Viktor & Rolf voorzien van wietblad en AMSTERDAM, maar ook een rood-zwart jurkje dat weesmeisjes droegen als ze zondags naar De Nieuwe Kerk liepen.

Foto Evert Elzinga

Op de Catwalk vind je haute couture van Nederlandse couturiers als Mart Visser en Frank Govers tot Iris van Herpen en Ronald van der Kemp. Van Herpens futuristische, deels 3D geprinte jurk brengt de innovatieve inzichten van Amsterdam als modestad tot uitdrukking, Duran Lantinks beroemde vaginabroek – elke pijp beeldt een schaamlip uit – past bij de uitgesprokenheid en tolerantie waar Amsterdam zo trots op is.

Vanaf de jaren 60 ontstond een generatiekloof waarbij de jeugd zich niet meer als kleine volwassenen wilde laten kleden. In 1966 opende Sophie van Kleef in de Oude Leliestraat de eerste boetiek voor jongeren. Al snel stond de jeugd rijendik voor de deur. De zaak zat om de hoek bij platenlabel Phonogram waardoor ook popsterren als Cher hier kwamen winkelen. De vrije kledingstijl van Amsterdamse jongeren was een inspiratiebron voor ontwerpster Mary Quant, bekend als de uitvindster van de minirok en -jurk. „De stad Amsterdam swingt meer dan Londen op dit ogenblik. Ik ben diep onder de indruk van de mode van de Nederlandse meisjes”, aldus Quant in 1966.

Mode-ontwerper Fong Leng en Mathilde Willink (1974). Foto Paul Huf / Maria Austria Instituut

In de jaren 70 ontpopte Amsterdam zich tot epicentrum van de hippiecultuur; flared jeans en bloemenprinten stonden voor de (seksuele) vrijheid die werd gevierd in breedste zin. Toen de werkloosheid en huizennood toenamen, bepaalden punkers en krakers het straatbeeld. Het Amsterdamse, vrijzinnige uitgaansleven was een enorme inspirator én katalysator voor het ontstaan van de meest creatieve en excentrieke mode. In ‘de ultieme uitgaanskapel’ van De Nieuwe Kerk hangen outfits uit de tijd van clubs als RoXY en iT, waar ontwerpers als Jean-Paul Gaultier en Vivienne Westwood zich lieten inspireren. In De Roze Genderkapel zijn uitzinnige dragqueen-tenues en genderneutrale ontwerpen van Ninamounah en Bas Kosters te zien.

Ook de spijkerbroek krijgt een podium: Amsterdam heeft de grootste dichtheid aan denimmerken ter wereld, denk aan G-Star, Denham en MUD jeans. Amsterdamse streetwearlabels als Patta, Daily Paper, Bonne Suits en The New Originals (mode, hiphop, black culture), geconcentreerd rondom de Zeedijk, verhieven sneakers, sweaters en mutsen tot serieuze mode en hebben een reputatie in de internationale modewereld waavanr weinig Nederlanders zich bewust zijn. Het upcoming label Xhosa uit Zuidoost is er een om in de gaten te houden.

Model in kleding van streetwearlabel Patta (2021). Foto Patta

Tot slot hangt er kleding die in letterlijke zin met vrijheid en onvrijheid te maken heeft: pijnlijk is het kekke jasje met jodenster, indrukwekkend de Rainbow Dress die bestaat uit vlaggen van alle landen waar homoseksualiteit illegaal en dus strafbaar is. Pronkstuk van de tentoonstelling is van het laatste huwelijk dat in De Nieuwe Kerk werd gesloten: de bruidsjurk van Máxima.

MAISON AMSTERDAM. De stad, de mode en de vrijheid, De Nieuwe Kerk, Dam; t/m 3 april 2022. www.nieuwekerk.nl

●●●●

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.