‘Een hele zwik aan grondrechten wordt voor ongevaccineerden bij het grofvuil gezet’

Coronapas Het verzet tegen de coronaregels die op zaterdag ingaan is groot, met name onder niet-gevaccineerden.

Protest tegen het coronabeleid bij het nieuwe, tijdelijke Tweede Kamergebouw aan de Bezuidenhoutseweg.
Protest tegen het coronabeleid bij het nieuwe, tijdelijke Tweede Kamergebouw aan de Bezuidenhoutseweg. Foto Bart Maat / ANP

„De invoering van de QR-code wordt gebracht als een versoepeling omdat de anderhalve meter losgelaten kan worden, maar voelt voor mij en voor de vele anderen voor wie het gaat gelden als een straf”, zegt Elke Lenting, kantoordirecteur van advocatenkantoor Maes Law, donderdagmiddag tijdens een persconferentie in Amsterdam. Zij en haar collega, arbeidsrechtadvocaat Bart Maes, kondigden een kort geding aan tegen de invoering van de coronapas.

Vanaf zaterdag zal deelname aan grote delen van het publieke leven voor niet-gevaccineerden moeilijker worden. Dan zal iedereen van dertien jaar en ouder die horeca, evenementen, festivals, bioscopen, theaters, musea, concerten of professionele sportwedstrijden wil bezoeken gecontroleerd moeten worden op immuniteit tegen het coronavirus. Bij gebrek daaraan volstaat een negatief testbewijs, dat 24 uur oud mag zijn.

Uit een peiling van tv-programma EenVandaag blijkt driekwart van de gevaccineerden de maatregel te steunen, terwijl het verzet onder ongevaccineerden enorm is. Een petitie die pleit voor de afschaffing van het coronatoegangsbewijs is inmiddels ruim 300.000 keer ondertekend. Zaterdag wordt in Den Haag een protestmars tegen „het Covid-19-paspoort” gehouden, met naar verwachting enkele honderden aanwezigen.

Advocaat Maes is naar eigen zeggen „geen wappie” en niet principieel tegen vaccinaties. De coronapas vindt hij discriminatoir en ongrondwettig. „Een hele zwik aan grondrechten wordt voor ongevaccineerden bij het grofvuil gezet om de coronapas, ook wel apartheidspas genoemd, mogelijk te maken.”

In chatgroepen op Telegram en op websites worden adressen van restaurants die niet naar de QR-code zouden vragen gedeeld. Ook onder ondernemers is verzet: een pizzeria in Veendam wil bijvoorbeeld niet om de QR-code vragen en gaat alleen open om eten af te halen – dan is controle niet noodzakelijk. „Wij hebben het hier erg moeilijk mee want wij willen geen onderscheid maken tussen onze klanten en in principe iedereen welkom heten zonder hierbij bepaalde groepen uit te sluiten”, schrijft het restaurant op Facebook.

‘Tweederangsburgers’

Volgens critici is het een kwestie van tijd voor de QR-code ook verplicht wordt in het openbaar vervoer of de supermarkten. Maes, die zich nog niet liet inenten, voorspelt „een drijfjacht” op ongevaccineerden. „Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er weer eerste- en tweederangsburgers in Nederland. En dat alles zonder medische of wetenschappelijke rechtvaardiging, met als enige doel om zoveel mogelijk mensen aan de spuit te krijgen. Daar walg ik van.”

Dat vrijheden van burgers makkelijk in de knel kunnen raken, ondervond een inwoner van Enkhuizen deze week. Publicist Sietske Bergsma bleek plots in een ‘bubbel’ van een evenement te wonen en dreigde zonder QR-code haar huis niet meer in te komen. In korte tijd haalde ze bijna 12.000 euro op voor een kort geding tegen de organisatie van het evenement, een traditionele paardenrace in de binnenstad. „Het evenement kan gewoon naar je voordeur komen, kort gezegd. En daarmee de Covid Gestapo”, twitterde ze naar haar 40.000 volgers. Daarna regende het verwensingen in de mailbox van de Enkhuizer Harddraverijvereniging, vertelt voorzitter Mark Veen. „We kregen mails toegestuurd waarin we nazi's zijn die joden afvoeren, enzovoort, enzovoort.” Uiteindelijk werd een uitzondering voor omwonenden gemaakt.

De invoering van de QR-code voelt als een straf

Lenting zei donderdag zich al vaker over de coronamaatregelen te hebben verbaasd, maar vroeg haar collega Maes om in actie te komen toen het besluit om de QR-code te gebruiken uitlekte. „Juist omdat ik moeder ben van twee pubers. Spontane tripjes naar de bioscoop zouden niet meer gaan. En waarom? Omdat ze gezond zijn. Dat klopt niet.” Het kort geding dient vooralsnog dinsdag.

Het kabinet ziet de coronapas als vervanging voor de anderhalve meter die zaterdag afgeschaft wordt. De vaccinatiegraad, 80 procent van de 12-plussers is volledig beschermd, is nog ontoereikend om alle coronamaatregelen in één keer los te laten, adviseerde het Outbreak Management Team (OMT).

Deze zomer leidde het gebruik van de QR-code in combinatie met de heropening van nachtclubs nog tot de ‘discopiek’, een grote uitbraak onder voornamelijk jongeren. Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) heeft er vertrouwen in dat zo’n opleving ditmaal uitblijft, dankzij de hogere vaccinatiegraad en andere verbeteringen, zoals het verkorten van de geldigheid van een negatief testbewijs van 40 naar 24 uur.

Of de coronapas slaagt, hangt vooral af van goed werkende toegangscontrole, stelt het OMT. Bedrijven en instellingen moeten zelf controleren. Alleen bij excessen – expres of herhaaldelijk niet controleren – grijpen gemeenten in, spraken het kabinet en de burgemeesters af. Locaties kunnen uiteindelijk gesloten worden. Ondernemers en gemeenten krijgen extra geld voor de controles: tot december gaat het om 45 miljoen euro.