Zinnelijk genot van typen

Taal zocht het langste woord.
‘Levend toetsenbord’ tijdens de 50-plusbeurs in Utrecht, 2011.
‘Levend toetsenbord’ tijdens de 50-plusbeurs in Utrecht, 2011. Foto Michael Kooren / ANP

Wat is het langste Nederlandse woord? Van Dale geeft ‘meervoudigepersoonlijkheidsstoornissen’, maar het kan altijd langer. Je kunt er bijvoorbeeld ‘bewonderaarsvereniging’ achter plakken en met dat procedé kun je eindeloos doorgaan. De Britse wiskundige Matt Parker kwam onlangs met een nieuwe manier om woordlengte te bepalen. In plaats van de letters te tellen, berekent hij de fysieke afstand die je ervoor op het toetsenbord aflegt. Het woord ‘pap’ is langer dan het woord ‘das’, omdat de p en de a bijna aan de uitersten van het qwerty-toetsenbord liggen, terwijl de d, a en s elkaars buren zijn. Pap meet 33,5 centimeter op een gewone laptop, das slechts 5,7.

Ook op deze manier bestaat er nog steeds geen langste woord: als je meer letters toevoegt, leg je meer centimeters af. Maar je kunt wel meten voor welk woord je gemiddeld de grootste sprongen op het toetsenbord maakt.

Toegepast op het Nederlands blijkt het langste woord ‘papale’ (‘betrekking hebbend op de paus’) – een woord dat heen en weer springt tussen je handen. Je kunt ook het langste woord uitrekenen per aantal letters: pa, pap, papa, jalap, papale, spatlap, kapspeld, slalepels, apsiskapel, epanalepsis, Panamakanaal, apsiskapellen, balanspapieren, dixielandmuziek, televisiekanalen. Het laatste woord beslaat ruim anderhalve meter.

We kunnen ook de hoeken meten die je vingers maken als ze over de laptop vliegen. De hoek die wordt beschreven door de drie letters z, p, x is heel scherp, terwijl die tussen de letters z, g en p heel stomp is, bijna een rechte lijn. Het scherpste woord van het Nederlands is: zog (met een hoek van maar 0,49°). Hier kun je weer berekenen wat de scherpste woorden zijn per lengte: zog, pais, opdof, zodiak, landman, rapsodie, opstapelt, gekwispeld, speldnagels, stapelvormen, kristalvormen.

Zulke scherpe hoeken zijn lekker om te typen, en dat opent nieuwe perspectieven voor dictees: niet om spelling te toetsen maar voor het zinnelijke genot van je vingers op het toetsenbord.