Actrice Nora El Koussour ontvangt een Gouden Kalf voor haar rol in ‘Layla M’.

Foto Remko de Waal/ANP

Interview

Een Gouden Kalf winnen: wat voor invloed heeft dat op je carrière?

NFF | Achtergrond | Filmprijs Een Gouden Kalf levert voor acteurs én filmmakers erkenning van vakgenoten en aandacht op. En je marktwaarde stijgt er door. „Je krijgt hem niet voor niets.”

1 oktober worden ze weer uitgereikt, de Gouden Kalveren of wat in de filmindustrie graag de ‘Oscars van de Nederlanden’ wordt genoemd. Er zal met argusogen worden gekeken naar de winnaar van het Gouden Kalf voor ‘Beste Acteerprestatie’, dit jaar voor het eerst een genderneutrale prijs. Maar volgens filmproducent Joram Willink (Gouden Kalf voor drama Gluckauf in 2015) is het interessanter te letten op prijzen als het Gouden Kalf voor Beste Korte Film: „Voor die winnaar is een Gouden Kalf vaak een kantelpunt.”

Want wat winnen acteurs én filmmakers eigenlijk als ze een Gouden Kalf binnenslepen? Tegenwoordig worden er tijdens het gala twintig Kalveren uitgedeeld voor bijna alle vakgebieden binnen de Nederlandse film en series, van acteren tot kostuumontwerp. Je wint bovenal „erkenning van je vakgenoten”, stelt onder meer regisseur Mischa Kamp (2 Gouden Kalveren, waaronder afgelopen jaar Beste Regie voor familiefilm Kapsalon Romy). De prijzen zelf bestaan al sinds 1981, maar sinds 2015 bepaalt niet langer een jury, maar de stemgerechtigden van de Dutch Academy For Film, die bestaat uit mensen uit de Nederlandse filmindustrie, wie wordt genomineerd en wie wint.

Een echte invloed op Kamps carrière had haar laatste Gouden Kalf niet meer. „In Nederland is de filmwereld zo klein, mensen weten ondertussen wel wat ik heb gemaakt.” Maar haar zal je niet snel het Kalf bij het grofvuil zien zetten „daarvoor is het beeld ook te mooi”. Bekend dieptepunt van de prijs was acteur Rijk de Gooyer, die in 1995 zijn pas gewonnen Kalf voor de film Hoogste Tijd uit het raam kieperde in tv-programma Taxi van Maarten Spanjer na de in zijn ogen „armetierige” uitreiking in Utrecht. Een kwart eeuw later lijken de kalveren professioneler en aan status te hebben gewonnen; denk aan acteur Nasrdin Dchar die in 2011, met brok in de keel, triomfantelijk speechte over zijn ‘fokking Gouden Kalf’.

Aandacht

Een echte impact op carrières heeft de prijs meestal bij relatieve nieuwkomers en minder bekende namen – zoals het productiebedrijf BIND van Willink indertijd of actrice Nora El Koussour (27), die een Gouden Kalf kreeg in 2017 voor haar debuutrol als radicaliserende moslima in Layla M. Naast erkenning win je immers vooral aandacht. El Koussour: „Ik was zelf te bleu om tijdens de uitreiking bezig te zijn met mijn carrière, maar de prijs en rol bleken een manier om op de radar te komen in de Nederlandse filmwereld. Ik stond voor mijn Gouden Kalf al best lang zonder succes ingeschreven bij bijna alle Nederlandse castingbureaus.” Volgens de actrice kreeg ze na het winnen toegang tot meer mensen in de filmindustrie, zo kon ze ambassadrice worden bij het Eye Filmmuseum. Volgens acteur Gijs Naber, die twee keer een Gouden Kalf won (als richtingloze slacker in Aanmodderfakker in 2014 en als Willem Holleeder in tv-drama Judas in 2019) kan die aandacht zelfs buiten Nederland nuttig zijn. „Als je bij een buitenlandse producent, castingdirector of agent kan aantonen dat je prijzen hebt gewonnen in eigen land, staan ze meer open voor je als acteur.”

Toch willen alle winnaars nuances aanbrengen bij het effect. Zo benadrukt Willink dat het Gouden Kalf niet voor iedere nieuwkomer een kantelpunt is: „Voor ons als producent van Gluckauf was het dat, maar regisseur Remy van Heugten, die met zijn debuut de vier belangrijkste Gouden Kalveren won, moest jaren worstelen om zijn nieuwe film gefinancierd te krijgen. Het duurde zeven jaar voordat hij weer op z’n eigen set stond.”

De binnen de filmindustrie bekende ‘Vloek van het Gouden Kalf’ – de mythe dat je na het winnen een tijd geen werk hebt – komt volgens Naber mogelijk door de verwachting dat na de prijs mooie projecten vanzelf komen aanwaaien. Naber: „Het Gouden Kalf voor acteerwerk gaat naar de wijze waarop iemand iets speelt in een specifiek project, dat alles daar klopt en overtuigt. Dus naast je acteerwerk speelt soms je persoonlijkheid mee en wie je van nature bent. Denk aan de wijze waarop Martijn Fischer André Hazes incarneerde in Bloed, Zweet & Tranen.” De overgang van een Gouden Kalf winnende rol waarin je misschien een variatie op jezelf speelt, naar een rol waar je iemand totaal anders moet zijn, is voor sommige acteurs lastig en kan leiden tot een dipje in werk. Volgens Kamp kan ‘de vloek’ er ook mee te maken hebben dat mensen denken dat je het na het winnen van een Kalf wel erg druk zal hebben, wat niet altijd het geval is.

Aan het Gouden Kalf is geen geldbedrag verbonden, maar alle aandacht zorgt er wel voor dat je marktwaarde stijgt, vertellen de geïnterviewden. Vooral omdat je bekender wordt. Al is dat niet los te zien van ervaring en de reden waarom je een Gouden Kalf wint, legt Kamp uit: „Je krijgt hem niet voor niets.” El Koussour: „Bovendien vraag je als acteur in Nederland niet altijd de hoofdprijs, je houdt rekening met het budget van projecten; ik speel ook nog mee in afstudeerfilms.”

Marketingtool

Naast een „makersprijs”, waarbij filmvaklui elkaar erkenning geven, is het Gouden Kalf een belangrijke manier om Nederlandse films onder de aandacht te brengen van het publiek. „Het Nederlands Film Festival is op een gegeven moment een publieksfestival geworden en de Gouden Kalveren dienen ervoor om mensen eraan te herinneren: ‘Die film wil je zien!’”, legt hoofd programma Claire van Daal uit. En dat werkt. Uit onderzoek blijkt dat 90 tot 95 procent van de Nederlanders de Gouden Kalveren kent. Van Daal: „Je zag dat een komedie als Aanmodderfakker, die Beste Film, Beste Acteur en Beste Scenario won in 2014 en eigenlijk een arthousefilm was, een veel breder publiek trok.” Gluckauf was al niet meer te zien in de bioscopen, maar werd na zijn tien nominaties opnieuw in roulatie gebracht. Voor producenten als Willink zijn de Kalveren dus ook marketing.

Wordt er dan ook, net als bij de Oscars, gelobbyd bij de stemgerechtigden van de Dutch Academy For Film om bepaalde films te nomineren en bekronen? In de VS zijn er rond de Oscar-nominaties bijvoorbeeld meet-en-greets met sterren en chique recepties. Kamp kreeg als stemgerechtigde al af en toe een persoonlijk mailtje met het verzoek om op een film te stemmen, vertelt ze. „Maar ik ben daar niet op ingegaan.” „Meer dan de film en goede recensies ervan onder de aandacht brengen via mail en sociale media, doen we eigenlijk niet”, vertelt producent Willink. „Ik denk dat het hier in Nederland ook averechts zou werken. Zelf mag ik ook stemmen en als ik promotiemailtjes binnenkrijg denk ik: ‘Ik beslis zelf wel!’”

Volgens Van Daal heeft het ook met de filmbudgetten te maken: „Het beetje geld dat Nederlandse films hebben voor promotie, zal vaak het verschil niet kunnen uitmaken.” De Gouden Kalveren worden wel „de Oscars van de Nederlandse film” genoemd, maar Amerikaanse toestanden, daar doen ze niet aan.