Trudeau wint derde termijn, maar krijgt geen meerderheid

Canadese verkiezingen De premier schreef vervroegde verkiezingen uit in de hoop op een overtuigende zege na zijn coronabeleid. In plaats daarvan kan hij opnieuw doorregeren met een parlementaire minderheid.
De Canadese premier Justin Trudeau met zijn vrouw Sophie Grégoire en twee van hun drie kinderen, maandagavond tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Montreal.
De Canadese premier Justin Trudeau met zijn vrouw Sophie Grégoire en twee van hun drie kinderen, maandagavond tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Montreal. Foto Carlos Osorio / Reuters

De Liberale Partij van de Canadese premier Justin Trudeau heeft de vervroegde parlementsverkiezingen van maandag gewonnen, maar krijgt geen meerderheid in het Lagerhuis. Trudeau kan opnieuw doorregeren met een parlementaire minderheid. Dat melden Canadese media.

De politieke verhoudingen in het Lagerhuis in Ottawa blijven volgens voorlopige uitslagen nagenoeg ongewijzigd na de verkiezingen, die Trudeau vorige maand uitschreef, twee jaar voordat zijn vorige mandaat zou aflopen. Hij hoopte dat zijn partij een meerderheidsmandaat zou krijgen naar aanleiding van het beleid van zijn regering tijdens de coronapandemie. Daar wezen peilingen op voordat de campagne begon.

Lees ook: Canadezen geven Trudeau niet zomaar een coronabonus

De 49-jarige Trudeau, die scherp is bekritiseerd voor het uitschrijven van verkiezingen die door velen als onnodig werden beschouwd, is door Canadese kiezers niet beloond voor die gok. Niettemin is hij voor de derde keer gekozen tot premier. De centrumlinkse regeringsleider kwam in 2015 aan de macht met een klinkende zege, maar regeert sinds een moeizame herverkiezingsstrijd in 2019 met een parlementaire minderheid.

„Ik heb u gehoord”, zei Trudeau maandagnacht tijdens een overwinningsrede in Montreal. „U wilt niet meer dat we over politiek of verkiezingen praten. U wilt dat we ons concentreren op het werk dat we voor u moeten doen.”

Verhoudingen nagenoeg ongewijzigd

Volgens voorlopige uitslagen krijgen de Liberalen 158 zetels in het Lagerhuis, één zetel meer dan ze wonnen bij de vorige verkiezingen. Er zijn 170 zetels nodig voor een meerderheid in het 338 zetels tellende Lagerhuis.

De Conservatieven, de grootste oppositiepartij, bleven ondanks verrassende kracht tijdens de campagne met 119 zetels steken op een verlies van twee zetels ten opzichte van hun score in 2019. Het separatistische Bloc Québécois, dat alleen meedingt in de 78 kiesdistricten van de overwegend Franstalige provincie Quebec, stond met 34 zetels op een winst van twee, de sociaal-democratische NDP met 25 zetels op een winst van één zetel.

De Groenen stonden op twee zetels. De rechtspopulistische People’s Party, die ageert tegen vaccinatiebeleid, slaagde er niet in een zetel te winnen in het parlement.

Hoewel de uitslag op papier een zege is voor Trudeau, komt hij politiek verzwakt uit de door hem ontketende verkiezingsstrijd. Hij lijkt niet in staat om opnieuw een meerderheidsmandaat te winnen en begint mogelijk aan zijn laatste termijn als aanvoerder van de Liberale Partij.

Districtenstelsel vertekent uitslag

Bovendien kregen de Liberalen evenals bij de vorige verkiezingen landelijk een kleiner aandeel van het totale aantal stemmen dat de Conservatieven: 32,2 procent tegenover 34 procent. Wegens een concentratie van Conservatieve kiezers in westelijk Canada vertaalt dat zich binnen het districtenstelsel in meer zetels voor de Liberalen. De Liberalen toonden vooral kracht in en rond de grote steden Toronto, Montreal en Vancouver.

Evenals in het vorige parlement zal Trudeau moeten samenwerken met andere partijen om zijn agenda door te voeren. Vooral de sociaal-democratische NDP ligt daarbij opnieuw voor de hand als partner in het Lagerhuis. Samen behouden de twee partijen een meerderheid. Formele coalities zijn niet gebruikelijk in het Canadese parlementaire stelsel, dat lijkt op het Britse systeem.

Wegens de pandemie stemde een groter aantal Canadese kiezers dan gebruikelijk via de post. Poststemmen worden pas dinsdag geteld. Dat kan nog tot kleine variaties leiden in de uiteindelijke zetelverdeling.

Wegens de minieme verschillen in de verhoudingen ten opzichte van het vorige parlement, beschouwen veel Canadezen de vervroegde verkiezingen als een weinig zinnige exercitie zonder winnaars. Een politieke waarnemer sprak bij de zender CBC van „een herschikking van het kabinet ter waarde van 600 miljoen dollar”, verwijzend naar de kosten van de stembusgang.

Dit artikel is dinsdag om 10.30 geactualiseerd met de laatste uitslagen.