Elise Schaap en Pierre Bokman in ‘Mijn vader is een vliegtuig’.

Interview

Antoinette Beumer vertelt over de psychische problemen van haar vader: ‘Ik heb mijn hele leven al terugkerende nachtmerries’

NFF | Interview | Antoinette Beumer, regisseur De openingsfilm van het NFF is de verfilming van de roman die Beumer schreef over haar vader, die in een psychiatrische instelling zat, en haar angst om zelf de grip op de realiteit te verliezen

In de masterclass die 59-jarige regisseur Antoinette Beumer (De Gelukkige Huisvrouw, Soof) op het NFF houdt, bepleit zij de „heilige graal van het regisseren”: als regisseur op set openstaan voor alles wat anders is dan je had bedacht. „Een draaidag verloopt altijd anders dan je had gepland. Het regent opeens, kleding ziet er anders uit dan je in je hoofd had. En elke seconde die niet in de mal van je verwachting past, kost energie.”

Door het maken van de documentaire over Hans Klok in 2007 leerde Beumer dingen gewoon te laten gebéúren. Diezelfde ontspannen houding had de regisseur op de set van haar laatste film, Mijn vader is een vliegtuig, de openingsfilm van het NFF. De regisseur zorgde ervoor dat hoofdrolspelers Pierre Bokma en Elise Schaap, die in de film een van elkaar vervreemde vader en dochter spelen, elkaar op de set alleen maar voor de camera troffen. „Tijdens de eerste werksessie zat Pierre meteen in zijn rol. Hij was heel afstandelijk, deed niet aardig. Dat maakte Elise helemaal nerveus: het was precies het ongemak dat ik tussen de hoofdpersonen zocht.”

Mijn vader is een vliegtuig is de verfilming van de roman die Beumer zelf schreef over haar vader, die in een psychiatrische instelling zat, en haar angst om zelf de grip op de realiteit te verliezen. „Ik kende het verhaal zó goed dat ik nauwelijks hoefde te leunen op het script. Bovendien mocht deze film van mijzelf mislukken: ik had immers mijn verhaal al een keer gedaan in het boek. Dat gevoel dat ik mocht falen, heb ik als een enorme bevrijding ervaren.”

Tijdens het schrijven van het boek, nu vier jaar geleden, zag Beumer eigenlijk de hele tijd al filmbeelden voor zich. „Als er een film zou komen, was er niemand anders in beeld dan ikzelf”, bekent ze. „Alleen het scenario kon ik zelf niet schrijven. Ik had nog niet genoeg afscheid van het boek om daar op die manier mee aan de slag te gaan.” Haar echtgenoot, scenarist Maaik Krijgsman, was bereid om deze taak op zich te nemen.

Voor de montage besloot zij een nieuwe editor te vragen haar visie op de film los te laten. „Ik had het idee dat we nog niet het maximale uit het materiaal hadden gehaald”, vertelt Beumer. „Daarom heb ik het in handen gelegd van iemand die ik niet kende en die mij niet kende en niet schatplichtig was aan het boek of mijn verhaal.” Dit zette de film „volledig op z’n kop. Daarna hebben we het werk samen afgemaakt. Dit heeft uiteindelijk de film dichter naar mij toegebracht dan ik zelf had gekund.”

Het draaien viel de regisseur soms zwaar. „Ik heb mijn hele leven al terugkerende nachtmerries over die periode, dat zit ook in de film. Tijdens de opnames staken ze vaker dan gemiddeld de kop op; het waren heel onrustige nachten.” Toch was Beumer naar eigen zeggen „commercieel genoeg ingesteld om de film wel te maken. Ik wéét het wanneer ik een goed verhaal te pakken heb. En het voelde niet goed om dit verhaal aan een andere regisseur uit te besteden. Ook als dit betekende dat ik weer de strijd met mijn demonen aan moest gaan.”

Haar beide ouders leven inmiddels niet meer. „Dat was ook een voorwaarde om het boek te schrijven. Anders had ik de vrijheid niet gevoeld om erop los te fantaseren. Ik weet soms ook niet meer of momenten echt zijn gebeurd of dat ik ze erbij heb verzonnen.” Haar twee zussen heeft zij niet geraadpleegd, over boek noch film. „Zij hebben er niet om gevraagd dat ik dit verhaal zou vertellen. Het is ook expliciet mijn verhaal – in boek noch film komen zussen voor.”

Vrijheid en risico’s

De filmmaakster kondigde eerder aan dat Mijn vader is een vliegtuig haar laatste speelfilm zou worden. Haar focus komt per 1 november te liggen op haar werk voor Netflix, waar zij Nederlandse en Belgische series gaat ontwikkelen. Dit werk is haar eerder bij streamingdienst Videoland goed bevallen. „Als regisseur kun je hooguit één film of serie per jaar doen. In mijn nieuwe functie kan ik veel meer projecten tegelijkertijd ontwikkelen. Bovendien worden het uiteindelijk niet mijn eigen series; ik draag de verantwoordelijkheid over aan een ander.”

Beumers ambities werden te groot voor de Nederlandse streamingdienst. „Ik wilde plannen ontwikkelen voor budgetten die Videoland niet tot zijn beschikking heeft.” Wat voor koers ze gaat varen, kan ze nog niet zeggen: „Maar ik krijg veel vrijheid om risico’s te nemen, zolang het series zijn die zowel in binnen- als buitenland aan kunnen slaan.”