Opinie

Een crisis, leegte, en geen helder uitzicht

Tom-Jan Meeus

Je verneemt in traditionele media nog weinig over Thierry Baudet, hoewel zijn uitingen onheilspellender worden. Zondag verzochten Joodse organisaties anti-vaccinatiedemonstranten niet langer een Jodenster te dragen. Wie in vrijheid kiest zich niet te laten inenten, stond er, hoort zich niet te vergelijken met groepen die in de oorlog geen keuze hadden, en „werden vermoord”.

Van een parlementariër die acht zetels bij de laatste verkiezingen won, mag je dan enig respect verwachten. Dit was buiten Baudet gerekend. Hij besloot ‘holocaust’ tussen aanhalingstekens te typen en schreef: „Beste Joodse organisaties, (-) De Oorlog is niet van jullie maar van ons allemaal.”

Het herinnerde aan de luchtigheid waarmee jongeren op Urk zich vorige week in SS-uniformen hesen, vergezeld door een vriend in gevangenistenue met Jodenster. Maandag werd bekend dat drie van hen zijn aangehouden wegens verboden wapenbezit. Anderen maakten excuses. De Zeeuwse afdeling van Baudets partij deed er vorige week minder moeilijk over. „Smakelijk is hun (-) protest niet maar het gaat om de inhoud”, aldus FVD Zeeland in een later verwijderde tweet.

Deze egomane blindheid voor de geschiedenis komt natuurlijk niet uit de lucht vallen. Baudet is mede het product van een mediacultuur die nieuwe politici beloont met luchtige aandacht. ‘Leuk dat je er bent Thierry.’ Je had eertijds zelfs een journalistiek gezicht van de publieke omroep dat hem financieel steunde. Maar zoals de meeste later afgesplitste FVD-Kamer- en Statenleden (Henk Otten uitgezonderd) nam Jort Kelder nooit de moeite zijn pijnlijke vergissing te verklaren. Hoe Nederlands: juichen bij het succes, zwijgen tijdens het verval.

Inmiddels is het probleem groter. Op Prinsjesdag 2021 verkeert Den Haag in een existentiële crisis. Terwijl media een nieuwe lieveling omarmen – ‘Leuk dat je er bent, Caroline’ – leerde onderzoek van I&O Research voor NRC dat het vertrouwen in de politiek is gekelderd. Bewindslieden lopen weg of moeten weg. De Kamer is al een halfjaar op ramkoers. Het politieke centrum, sinds 1917 de ruggengraat van de democratie, is geïmplodeerd: de regeringsvorming stokt.

Politiek leiders kunnen denken dat Baudets wangedrag te grotesk is. Maar je hoopt dat ze niet vergeten, wat hun kleur ook is, dat juist hun onvermogen, hun zelfzucht tijdens de formatie, de omstandigheden creëert waarvan figuren als hij kunnen profiteren.

Dus Prinsjesdag 2021 levert de bekende taferelen op: de koning, de Troonrede, het koffertje - het geoefende optimisme. Maar daarachter gaat een verontrustende werkelijkheid schuil: een politiek die hard bezig is het eigen gezag uit te hollen, zonder greep op de leegte die ze aan het creëren is.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft elke dinsdag op deze plek een column.