Recensie

Recensie Media

Documentaire over vriendschap Muhammad Ali en Malcolm X houdt Nation of Islam uit de wind

Documentaire ‘Bloodbrothers’ op Netflix toont de vriendschap van bokskampioen Muhammad Ali en mensenrechtenactivist Malcolm X.

Het gezin van Malcolm X op vakantie bij Muhammad Ali in Miami, januari 1964. Vlnr. echtgenote Betty Shabazz en de kinderen Attalah (5), Qubilah (3) en Ilyasa (1).
Het gezin van Malcolm X op vakantie bij Muhammad Ali in Miami, januari 1964. Vlnr. echtgenote Betty Shabazz en de kinderen Attalah (5), Qubilah (3) en Ilyasa (1). Netflix

Op de meeste foto’s trok Malcolm X een ernstig gezicht, maar als hij met bokskampioen Muhammad Ali op de foto ging, dan lachte hij. De twee vrienden stonden in de grimmige jaren zestig onder hoge druk omdat zij zich luid en duidelijk uitspraken tegen de onderdrukking van Afro-Amerikanen. Maar als de sportman en de denker samen waren, voelden ze zich veilig en op hun gemak, en was er ruimte voor humor en gezelligheid.

De Netflix-documentaire Blood Brothers, gebaseerd op het gelijknamige boek van Johnny Smith en Randy Roberts, draait om de vriendschap van de twee zwarte helden. Muhammad Ali (1942-2016) en Malcolm X (1925-1965) kenden elkaar van de Amerikaanse sektarische beweging Nation of Islam, waar X het boegbeeld van was. De twee vonden steun bij elkaar. X gaf Ali morele steun en inspiratie, Ali hielp X in moeilijke tijden. Toen X ruzie kreeg met de leiding van de Nation, nodigde Ali hem uit voor een vakantie in Miami waar de bokser trainde voor zijn gevecht om de wereldtitel in 1964. Dat leverde mooie, zeldzame familiekiekjes op – je ziet ze allebei niet vaak als huisvader.

Lees ook: De Nation dreef een wig tussen Malcolm X en Muhammad Ali

Maar die mooie vriendschap eindigde in verraad. Toen X in de ban werd gedaan door de Nation, koos Ali partij tégen hem. Trouw aan de sekteleider was voor Ali belangrijker dan de vriendschap. Sterker nog, nadat X in 1965 in New York werd vermoord, bleef Ali zeggen dat X het er zelf naar gemaakt had. Later, veel later, noemde hij dat de grootste fout van zijn leven.

Mooi verhaal voor een documentaire, het rijke archiefmateriaal is aangevuld met interviews met de dochter van X en de broer van Ali. Maar regisseur Marcus A. Clarke heeft zijn research niet op orde. Paar voorbeelden van foutjes: Ali gooide zijn Olympische medaille niet in de rivier; het is onwaarschijnlijk dat de vader van X werd vermoord; en X zat niet in de gevangenis voor een beroving, maar voor diefstal en inbraak. Ernstiger is dat de film niet vertelt wie de moord op X op zijn geweten heeft. Zoals bekend was dat een commando van de Nation. Muhammad Ali koos dus partij voor de moordenaars van zijn vriend.

Dat zou deze film over vriendschap en verraad een extra scherp randje geven. Maar blijkbaar kwam dat regisseur Clarke niet goed uit. Het verhaal is natuurlijk mooier als je de witte onderdrukkers de schuld kan geven. Die gingen trouwens ook zeker niet vrijuit, zoals te zien is in de veel betere Netflix-documentaire Who Killed Malcolm X?