Reportage

‘De politiek heeft geen enkel benul waar mensen behoefte aan hebben’

In Utrecht en Den Bosch Het vertrouwen dat het kabinet kreeg aan het begin van de coronacrisis is verdwenen. NRC peilde de stemming in Utrecht en Den Bosch.

Wouter van de Kuijt (30) met huisgenoten Maxime Scharrenberg (25) en Marlijn Bluemink (28)
Wouter van de Kuijt (30) met huisgenoten Maxime Scharrenberg (25) en Marlijn Bluemink (28) Foto Dieuwertje Bravenboer

Utrecht – ‘Een beetje klaar’ met het huidige politieke systeem

Tot een maand of drie geleden had Wouter van de Kuijt (30) best vertrouwen in de politiek. Het moment dat daar verandering in kwam, was de dag dat er in de vaccinatiestraat waar hij werkte ineens draaitafels en discolampen verschenen. „Het leek wel een feestje, het voelde zo vreemd. De GGD begon met Janssen te prikken en diezelfde avond stonden de clubs in Utrecht weer vol. Toen dacht ik: What the f… gebeurt hier? Dit kán toch helemaal niet! Waar is de overheid mee bezig?”

Van de Kuijt zit samen met zijn huisgenoten Maxime Scharrenberg (25) en Marlijn Bluemink (28) aan een klaptafeltje voor The Village Coffee & Music in de Utrechtse Voorstraat. Politiek nieuws volgen ze „een beetje”. Dat het bijna Prinsjesdag is, was hen eerlijk gezegd ontgaan.

Een half jaar geleden, bij de Tweede Kamerverkiezingen, stemden ze alle drie op een linkse partij.

Bluemink: „Op BIJ1, omdat ik vind dat er meer representatie in de Kamer moet zijn. Zij hebben een goed geluid.” Van de Kuijt: „Ik heb SP gestemd, voornamelijk vanwege die vrouw die zo kritisch was over de Toeslagenaffaire. Ik twijfelde wel of het zin heeft. Je kunt zo’n Kamer niet helemaal omgooien met één verkiezing.

Bluemink: „Je weet gewoon dat een groot deel van de mensen toch weer rechts stemt.”

Terwijl een dakloze vrouw een sigaret komt bietsen, vertellen ze dat ze zich niet altijd gehoord voelen. Ook door het coronabeleid, dat hen hard heeft geraakt.

Van Scharrenberg: „Ik ken zoveel mensen die in de culturele sector werken…”

Bluemink: „Iedereen zit er helemaal doorheen. Iemand als mijn vader kan daar heel koeltjes over doen. Die zegt: ‘Ach, dan blijf je toch gewoon binnen, lekker thuis werken?’ Ja, jij hebt een goed inkomen en een huis.”

Lees ook: Aan de flanken radicaliseert een deel van de kiezers

Van Scharrenberg: „De mijne ook. ‘Dan zoek je toch een echte baan?’”

Bluemink: „Echt een andere generatie…”

Van de Kuijt: „We waren laatst bij Unmute Us. Ik werk in een technoclub, dat ligt al anderhalf jaar stil. Festivals mogen niet doorgaan, de Formule 1 wel. Waarom?! Als je het niet meer kunt onderbouwen, ben je mijn vertrouwen kwijt.”

Binnen bladert Lucas Wirtz (44) door een oude krant. Ook hij volgt het nieuws uit Den Haag niet actief. Hij is „een beetje klaar” met het huidige politieke systeem, zegt hij, half overstemd door het geluid van malende koffiemolens en een indiepopliedje. „Ik heb in maart wel gestemd, hoor, ik ga vaak heen en weer tussen Partij voor de Dieren en GroenLinks. Maar ik denk niet dat het democratische bestel zoals het nu in elkaar zit, gaat zorgen voor echte veranderingen.”

De laatste jaren, vertelt hij, is hij anders over de dingen gaan denken. „Ik geloof eigenlijk niet meer in de verhalen waarmee we leven. Neem de economie: dat die altijd maar moet groeien, is een verhaal dat we ooit hebben gecreëerd. Omdat we in onze maatschappij geloven dat de waarde van het leven vooral wordt bepaald door wat we bezitten, hebben we een destructief systeem opgetuigd dat de aarde uitput. We denken dat het niet anders kan. Dat kan wél – het is een culturele keuze. Je moet alleen als mens, als mensheid, grote stappen zetten. Degenen die dat kunnen, zitten niet in Den Haag.”

Lucas Wirtz (44)
Dieuwertje Bravenboer
Kalle IJzendoorn (40) met zijn zus Meike (34)
Links: Lucas Wirtz (44). Rechts: Kalle van IJzendoorn (40) en zijn zus Meike (34)
Foto’s Dieuwertje Bravenboer

Ook Kalle van IJzendoorn (40), die koffiedrinkt met zijn zus Meike (34), heeft het gevoel dat vooral de economie regeert. „Geld bepaalt nu wat er belangrijk wordt gevonden.” Omdat er nog altijd geen nieuw kabinet is, merkt hij, worden beleidskeuzes doorgeschoven. „Ik ben projectleider voor gemeenten en zorginstellingen en heb de afgelopen twee jaar meegewerkt aan een pilot over de toekomst van de jeugdbescherming. Daar is een scenario uitgekomen dat om beslissingen vraagt. Ik ben wel bang dat alle energie die we erin hebben gestoken verloren gaat.”

Gaat het nog lukken, denkt hij hardop, met de formatie? „Het zou zeer on-Nederlands zijn om nieuwe verkiezingen te krijgen. Het zijn slimme mensen, ze zullen het uiteindelijk toch wel regelen daar in Den Haag.”

Den Bosch – Weinig vertrouwen

Nergens in Den Bosch klinkt zuiverder de stem van het volk dan op de Parade. De klokken van de Sint Janskathedraal beieren, en daar loopt toevallig bisschop Gerard de Korte (66). „Waar ik zorgen over heb”, zegt hij, „is dat het politieke midden er niet in slaagt een fatsoenlijke regering te vormen. Het is moeilijk in te schatten waarom het niet lukt, tenzij de analyse klopt dat de partijen bezig zijn met de consequenties van hun keuzes voor de volgende verkiezingen. Als dat zo is, zeg ik: het algemeen belang gaat voor het partijbelang.”

Hij was tot voor kort blij, zegt De Korte, „dat wij niet zoals in Amerika twee blokken hebben die elkaar niets gunnen, maar beschikken over het brede midden waarin wij als een land van minderheden er met elkaar uit moeten zien te komen. Dat lijkt nu te haperen.”

Wat zijn de urgente kwesties voor een kabinet? „Als bisschop ben ik promotor van het katholiek sociaal denken en leg ik de nadruk, in lijn met wat de paus daarover heeft gezegd, op de klimaatcrisis en de vluchtelingencrisis.”

Even verderop is Karin Thonon (62). Zij was de afgelopen jaren mantelzorger en daarvoor vertaler en salesmanager bij transportbedrijven. Haar vertrouwen in de politiek is gedaald „door geklungel en de cultuur van pappen en nathouden, afschuiven en de gewoonte om niet altijd de waarheid te zeggen”.

Dat er nog geen kabinet is geformeerd, is „te zot voor woorden” voor wie bedenkt hoe veel dringende dossiers er moeten worden aangepakt. „Wat echt niet langer kan wachten, is de aanpak van de criminaliteit. Die wordt harder. Mensen die misstanden aan de kaak stellen, zoals Peter R. de Vries, worden vermoord. De straffen zijn te laag, criminelen leren daar niet van, die betalen een boete en lopen lachend verder.”

Een bezoeker uit Amsterdam, Yvonne Pap, omschrijft Haagse politici als „een stelletje kleuters”. Een nieuw kabinet moet wat haar betreft onmiddellijk een einde maken aan het gebrek aan vrijheid om je wel of niet te laten vaccineren. „Nu word je min of meer gedwongen.” En waarvoor? „Als de lijken op straat lagen, zou ik dat begrijpen. Maar zo erg is het toch niet?”

Met ferme stap nadert Lucien Baert (62), inkoopadviseur bij Rijkswaterstaat. Hij zegt: „Persoonlijk en in mijn werk merk ik er weinig van dat er nog geen kabinet is. De wereld draait door. Maar het is wel een schande voor het land.” Wat hij ook een schande vindt, is dat demissionaire ministers verdwijnen naar banen die blijkbaar beter betalen. „Zoals mijn eigen minister. Onze hoogste baas. Zoiets zou niet moeten mogen.”

Zijn vertrouwen in de politiek is laag. „Als onze minister-president roept dat hij ergens geen actieve herinnering aan heeft, dan denk ik: het lijkt Koot en Bie wel. Wat me de laatste jaren opvalt, is dat veel politici niet bezig zijn met het land maar met zich zelf en hun carrière.”

Bisschop Gerard de Korte (66); Karin Thonon (62); Lucien Baert (62).
Foto’s John van Hamond

Waar een nieuw kabinet iets aan zou moeten doen, is het sociale beleid. Baert: „Dat is helemaal weg. De sociale woningbouw bestaat alleen nog maar heel beperkt. Ook veel privatiseringen zijn geen groot succes. Het bedrijfsleven kan echt niet alles.”

Judy Hamers (63) meldt zich. Ze vertelt dat ze lange tijd in de zorg en in de psychiatrie heeft gewerkt en dat ze de „verbinding” mist tussen volk en politiek. „De politiek heeft geen enkel benul waar mensen behoefte aan hebben. Hoe kun je stellen dat iedereen mantelzorger moet zijn als je altijd moet werken, omdat je niet van één salaris je huur of hypotheek kan betalen?”

Ook de aanpak van corona geeft blijkt van gebrek aan verbinding met het volk. „Ik ben gevaccineerd, maar mensen worden min of meer toch in een fuik geduwd. Die aanpak benauwt mij.”

Bij de Markt is Sylvia Jackson (58), moeder van twee kinderen en schoonmaker bij een bouwbedrijf. Ze zou willen dat minder mensen in armoede hoeven leven. „Ik probeer die mensen zo veel mogelijk te helpen.” Anderzijds kun je met weinig ook gelukkig zijn. „Als je gelukkig wilt zijn, moet je accepteren wie je bent. Als ik niet zou weten hoe ik met stress moet omgaan, zou ik er niet uitzien zoals nu. Mijn hart is gelukkig.”