Macron vraagt harki’s om vergiffenis

Algerijnse oorlog Voor het eerst heeft een Franse president zijn excuses aangeboden aan de harki’s, die met de Fransen meevochten in de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog, voor hoe ze zijn behandeld.

President Emmanuel Macron haalt het bordje met de tekst „eerbetoon aan de harki’s” weg voor hij maandag zijn speech houdt in het Élisée, waarin hij zijn excuses aanbiedt voor hoe deze Algerijnen, die met Frankrijk meevochten in de Algerijnse onafhankelijheidsoorlog, zijn behandeld.
President Emmanuel Macron haalt het bordje met de tekst „eerbetoon aan de harki’s” weg voor hij maandag zijn speech houdt in het Élisée, waarin hij zijn excuses aanbiedt voor hoe deze Algerijnen, die met Frankrijk meevochten in de Algerijnse onafhankelijheidsoorlog, zijn behandeld. Foto Gonzalo Fuentes/Pool

Het was op een receptie voorafgaand aan de nationale harkidag, die 25 september plaatsheeft, dat president Emmanuel Macron maandag de woorden uitsprak waarop tienduizenden harki’s al decennia wachten. De harki’s zijn de naar schatting tweehonderdduizend Algerijnen die van 1954 tot 1962 aan de zijde van Frankrijk vochten in de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog.

„Vandaag zeg ik in naam van Frankrijk tegen de harki’s dat de Republiek een schuld bij u heeft uitstaan. Ik vraag u om vergiffenis”, zei Macron op de receptie op het Élysée waarop ook harki’s waren uitgenodigd.

„Ik heb geen verleden. Mijn hart bloedt”, onderbrak een vrouw in tranen de toespraak van de president. „Er zijn geen woorden die uw wonden kunnen genezen en wat u heeft meegemaakt”, antwoordde Macron.

In hun land van herkomst golden de harki’s als verraders: tienduizenden van hen zijn na de oorlog geëxecuteerd. Maar ook Frankrijk toonde zich ondankbaar. Zo’n veertigduizend harki’s zijn na de oorlog naar Frankrijk geëvacueerd, waar zij in kampen terechtkwamen en daar lange tijd onder soms mensonwaardige omstandigheden verbleven.

Nog eens evenveel harki’s bereikten Frankrijk op eigen houtje. Met hun nazaten vormen ze inmiddels een groep van zo’n achthonderdduizend personen in Frankrijk.

‘Onmenselijk onthaal’

Opeenvolgende Franse presidenten trokken het boetekleed aan over het lot van de harki’s. President François Hollande erkende in 2016 de verantwoordelijkheid van Frankrijk voor het „in de steek laten van de harki’s, de slachtpartijen tegen hen die in Algerije zijn achtergebleven en het onmenselijke onthaal in de kampen in Frankrijk.” President Jacques Chirac had in 2003 al zijn spijt uitgesproken ter gelegenheid van een nationale herdenkingsdag voor de harki’s. Die was bedoeld als een eenmalige gebeurtenis, maar Chirac besloot achteraf dat het lot van de harki’s voortaan elk jaar op 25 september zou worden herdacht.

Maar excuses bleven tot nog toe uit, evenals herstelbetalingen. Macron lijkt die stap nu wel te willen zetten. Hij belooft eind dit jaar met een wetsontwerp te komen om „de erkenning voor de harki’s en de herstelbetalingen aan hun adres” daarin vast te leggen. Om hoeveel geld het gaat, is niet bekend. In 2018 stelde Macron 40 miljoen euro ter beschikking aan de harki’s, maar hun belangengroepen schatten dat ze recht hebben op 40 miljard euro aan compensatie voor de geleden schade.

Op de achtergrond speelt bij Macron mogelijk ook een electoraal motief mee. De harki’s, die met een scheef oog worden bekeken door andere migranten uit Algerije, stemmen traditioneel rechts tot extreemrechts. En Macron moet de komende zes maanden juist op rechts stemmen zien te behalen.

Lees ook: Harki’s willen zich niet laten wegvegen uit Franse historie
Correctie (21 september 2021): In een eerdere versie van dit bericht stond dat er tweehonderd harki’s aan de zijde van Frankrijk vochten tijdens de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog. Dat waren er tweehonderdduizend.