Australië zat al lang in de maag met Franse onderzeeërs

Aukus Frankrijk voelt zich overvallen, maar in januari was al duidelijk dat Australië twijfels had over het onderzeeërscontract.

De Franse president Emmanuel Macron en de Australische premier Malcolm Turnbull in 2018 op het dek van de HMAS Waller, een onderzeeër van de Australische marine in Sydney, toen de deal met Frankrijk over de aanschaf van nucleair aangedreven onderzeeërs zo goed als beklonken leek.
De Franse president Emmanuel Macron en de Australische premier Malcolm Turnbull in 2018 op het dek van de HMAS Waller, een onderzeeër van de Australische marine in Sydney, toen de deal met Frankrijk over de aanschaf van nucleair aangedreven onderzeeërs zo goed als beklonken leek. Foto Brendan Esposito/AFP

De Franse colère over de beslissing van Australië om af te zien van de aankoop van twaalf Franse onderzeeërs wil maar niet bedaren. Parijs heeft zijn ambassadeurs teruggetrokken uit Canberra en Washington, en een gepland defensieoverleg in Londen is afgelast.

Frankrijk hamert er daarbij op dat de beslissing uit de lucht kwam vallen. „Wat mij zo triest stemt, is dat wij dachten dat wij maatjes waren”, zei de Franse ambassadeur Jean-Pierre Thebault op weg naar de luchthaven in Sydney tegen The Guardian. „In plaats daarvan is ons een mes in de rug geplant.”

Lees hier alles over het Aukus-pact, de bron van de Franse woede

Uit Australische hoek klinkt een ander verhaal: Parijs wist dat de Australiërs ongelukkig waren met de deal. De Fransen, zei de Australische premier Scott Morrison zondag, „wisten heel goed dat wij diepe bedenkingen hadden over de (Franse) onderzeeër, en wij hebben duidelijk laten weten dat wij een beslissing zouden nemen gebaseerd op onze nationale strategische belangen”. Behalve de strategische bedenkingen was er onvrede over kostprijs en leveringsduur van de Franse onderzeeërs.

Australië tekende in april 2016 een contract met het Franse DCNS (nu Naval Group) voor de levering van twaalf Barracuda-onderzeeërs. Destijds was dat contract goed voor 34 miljard euro, inmiddels is dat door oplopende kosten en valutaschommelingen opgelopen tot 56 miljard euro. Voor Australië was daar ook haast bij: de zes onderzeeërs die het land heeft, moeten in 2026 op de schroothoop en de eerste Barracuda zou op zijn vroegst in 2030 klaar zijn, een deadline die wellicht niet gehaald ging worden.

Afkoopsom

Frankrijk heeft de voorbije dagen bij herhaling gezegd dat er „op geen enkel moment, op geen enkele manier” een signaal is gegeven dat Australië het contract wilde opzeggen. Dat is niet waar. De Franse pers maakte al in januari van dit jaar melding van Australische onvrede en schreef dat Australië aan een ‘plan-B’ werkte voor als de deal met Frankrijk zou mislukken.

„De Australiërs overwegen om (Naval Group) te bedanken voor zijn diensten”, schreef de zakenkrant L’Echo al op 20 januari. De ceo van Naval Group, Pierre Eric Pommellet, reisde destijds naar Australië om de critici van antwoord te dienen.

Frankrijk heeft al laten weten dat het Australië wil laten betalen voor de contractbreuk. Volgens het contract kunnen beide partijen dit opzeggen in geval van uitzonderlijke omstandigheden. Of de vertraging, de oplopende kosten en de veranderde strategische behoeften van Australië daaronder vallen moet blijken. „Wij zullen een afkoopsom moeten betalen”, zei de Australische senator Rex Patrick, een tegenstander van het contract met Frankrijk, donderdag tegen de Australische openbare omroep. „Maar dat gaat ons aanzienlijk minder kosten dan ermee doorgaan.”