Vergaand plan bij defensie voor een vrouwenquotum

Vrouwen in het leger Defensie wil al jaren meer vrouwelijke militairen, maar dat lukt nauwelijks. Daarom wordt er gewerkt aan een quotum en voorkeursbeleid.

Militairen in de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda.
Militairen in de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda. Foto Merlin Daleman

De Nederlandse krijgsmacht werkt aan de invoering van een vrouwenquotum, omdat het aantal vrouwelijke militairen te langzaam toeneemt. Om die verplichte aantallen te kunnen halen komt er een voorkeursbeleid voor vrouwen bij het aannemen en laten doorstromen van personeel. Dit staat volgens bronnen in een actieplan voor diversiteit en inclusie waarover het ministerie van Defensie volgens planning 1 oktober beslist.

Lees ook: ‘Is hier bij defensie nog wel plek voor mánnen?’

Een woordvoerder van het ministerie bevestigt dat in het actieplan „meer druk wordt gelegd” op werven van vrouwen. Hij geeft geen details, omdat het plan nog moet worden vastgesteld, na overleg met de landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee. „Dan zal duidelijk worden dat de krijgsmachtdelen meer moeten gaan leveren. Dat houdt in dat je ook meer met voorkeuren gaat werken.”

Volgens de woordvoerder van het ministerie moeten de precieze percentages per krijgsmachtdeel nog worden vastgesteld, net als de bijbehorende termijn waarop het quotum moet zijn behaald: „Dat zijn net de dingen waar we extra lang over spreken omdat je daarop aangesproken gaat worden.”

Bronnen zeggen dat intern wordt gesproken over een termijn van vijf jaar en dat eenheden waarvoor uitzonderlijk zware fysieke eisen gelden, zoals de mariniers of de commando’s, mogelijk van een quotum worden uitgezonderd.

Op een scholingsdag over sociale veiligheid op de Koninklijke Militaire Academie in Breda vertelde een beleidsadviseur diversiteit en inclusie van het ministerie al over de plannen. Defensie wil zorgen dat vrouwen „de cruciale stap van kapitein naar majoor kunnen maken, dat is een moment waarop veel vrouwen denken: laat maar. Wij wilden nog niet zo ver gaan dat we ook de topfuncties wilden doen, maar in de top defensievorming zeiden ze: ‘Ja, doe maar wel.’”

De komst van een quotum voor vrouwen is een omslag bij de krijgsmacht. Defensie wil al jaren dat 30 procent van het leger uit vrouwen bestaat, maar zit nu grofweg op de helft van dat streefcijfer. Het aandeel vrouwen bij de krijgsmacht neemt elk jaar met nog geen half procentpunt toe.

In de Tweede Kamer heeft de PvdA om die reden in 2018 gepleit voor een vrouwenquotum, maar toenmalig staatssecretaris Visser (Defensie, VVD) voelde daar niets voor. Dat een quotum nu wel bespreekbaar is, komt behalve door de achterblijvende aantallen vrouwen ook door de toenemende zorgen over de sociale onveiligheid in de krijgsmacht. Afgelopen zomer waren er publicaties over het seksisme en andere uitingen van een machocultuur waarmee vrouwelijke militairen en cadetten te maken krijgen. Met meer vrouwen wordt de masculiene cultuur minder dominant, is het idee. Nu is bij defensie, waar ruim 50.000 mensen werken, een op de zeven werknemers vrouw. Vrouwen werken relatief vaak bij de ondersteunende diensten. Een op de tien militairen is vrouw.

En de mannen dan? pagina 10-11