Angela Merkel kocht dezelfde nederige auto’s als half Duitsland

Das Auto Privé bezat Merkel altijd dezelfde sobere maar doelmatige auto’s als half Duitsland, schrijft .

Foto Alliance/DPA

In september 1990, net voor de Duitse hereniging, koopt Angela Merkel een nieuwe auto. Het is een witte, driedeurs Golf CL met hoofdsteunen en een analoog klokje. Dat is bekend, omdat haar Volkswagen 22 jaar later voor ruim 10.000 euro wordt verkocht op een veiling. De nerd in mij herkent het type aan de wieldoppen. De CL is de op één na simpelste uitvoering; een volstrekt gemiddelde, bescheiden, voor niemand aanstootgevende auto. Hij is het begin van een patroon.

Merkel is op dat moment woordvoerster van de beweging ‘Demokratischer Aufbruch’ en medewerkster van Lothar de Maizière, kortstondig de enige minister-president van de post-marxistische DDR tussen opstand en eenwording. De auto past nog bij de zwaarte van haar functie. Maar als ze een jaar later minister is, blijven Merkel en haar echtgenoot Joachim Sauer de Golfjes trouw.

Het fascineert haar volk, dat mens en auto Duits-hiërarchisch koppelt aan hun plaats in de statuspiramide. Een Golf valt in de pikorde onder de kleine middenklassers. In Der Spiegel zegt Merkel er iets over met de ironie die de verbazing spits ontwapent. „Intussen hebben wij ons iets verder ontwikkeld.” Sauer en zij hebben een nieuwe Golf gekocht met ‘meer dan 100 pk en airconditioning’. Maar een navigatiesysteem hebben ze niet besteld. „De weg in de Uckermark vinden we ook zonder.” Bovendien wordt ze meestal toch gereden in haar kogelvrije dienst-Audi, die ze geestig kenschetst als ‘ein ganz ordentliches Auto’. Volgens mijn Google-zoekacties rijdt ze in 2013 nog altijd Golf.

Wat maakt de Volkswagens van Merkel zo bijzonder?

Ten eerste, dat de regeringsleider van een machtig land dezelfde nederige auto’s koopt als half Duitsland. De Golfjes demonstreren een prijzenswaardige afwezigheid van materiële behoeften. Andere ‘Ossi’s’ weten na de val van de Berlijnse Muur niet hoe snel ze een tweedehands BMW moeten aanschaffen. Merkel neemt de auto voor iedereen, de Trabant van het westen.

De Golfjes demonstreren een prijzenswaardige afwezigheid van materiële behoeften

Misschien interesseert het haar echt niet. Maar iets zegt me dat ze in de trouw aan degelijk, doelmatig vervoer wel degelijk de politieke voorbeeldfunctie heeft gezien. Haar eerste Golf is een les in prioriteiten. Hij vestigt niet de aandacht op zich en toont in al zijn nuchterheid zijn dienstbaarheid aan hogere bestemmingen, zeg eenheid, recht en vrijheid. Hij diskwalificeert het domme hedonisme.

Die soberheid, dat klinkt vast gek, is iets zeer Duits. Tot het laatste decennium van de vorige eeuw waren de meeste Duitse auto’s spaarzaam ingericht, zowel Volkswagens als dure Mercedessen. De klassenmaatschappij vond zijn legitimiteit als op afspraak in de zelfbeheersing van alle rangen en standen. Tot in de jaren 80 was een Mercedes S-klasse zo kaal als de spartaanse diesel-taxi’s van het huis – of Merkels Golfje. Voor frivoliteiten als elektrische ramen en digitale dashboards met sprekende boordcomputers kocht je maar een Renault. Duitsland stond pal voor het primaat van innerlijke waarden en de onverschilligheid voor uiterlijk vertoon.

De Golf vertegenwoordigde bescheidenheid als fundament van de beschaving, het onzichtbaar willen zijn voor iedereen die niet per se van je bestaan hoeft af te weten. Toen hij nog gewoon Joseph Ratzinger was, had paus Benedictus XVI ook een Golf.

Vorbei! Mocht Merkel weer een nieuwe Golf willen bestellen, dan zal ze merken dat haar klassenloze auto is veranderd in een digitaal Las Vegas, met touchscreens waar ze ooit voor iedereen begrijpelijke knoppen voor de airco en de achterruitverwarming aantrof. Het is bijna onmogelijk geworden een Duitse middenklasser te bestellen zonder sjonnievelgen en voze gamerdisplays. De nieuwe Golf heeft grotere wielen dan een S-klasse van dertig jaar geleden. Exhibitionisme werd de norm.

Gelukkig voor de Merkel-maatstaf is de achtste generatie Golf vermoedelijk de laatste. Een nieuwe generatie elektrische VW’s belegert Duitsland. Misschien is het minder toevallig dan je denkt dat het einde van het Golf-tijdperk samenvalt met Merkels afscheid. Ze hoorden bij elkaar als brood en boter.

Ze zou wel een Mini willen, beantwoordde Merkel na lang nadenken de vraag naar haar favoriete auto. Kokette scherts. Iedereen weet dat ze zoiets nooit zou doen. Als die dienst-Audi haar voor het laatst thuis heeft afgeleverd, stapt ze op haar nederige buiten in de Uckermark in haar Golf, om die samen met Joachim plechtig in te ruilen tegen een elektrische Volkswagen Up!, de allersimpelste. Als de paradigmawisseling al niet heeft plaatsgevonden. Want dat was ook zo fijn aan haar; privé bleef privé.

Correctie (zaterdag 18 september 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond staatshoofd waar dit regeringsleider moest zijn. Ook was Lothar de Maizière kortstondig minister-president, niet president.

Correctie (maandag 20 september 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Johannes Ratzinger de naam is van paus Benedictus XVI. Dit moet zijn Joseph Ratzinger.