Zzp’er heeft geen spaarpotje meer, maar is wél weer aan het werk

Contactberoep Zelfstandigen in de beautysector hadden het zwaar tijdens de lockdowns. „Je kunt trots op jezelf zijn als je nu nog overeind staat.”

Foto’s Merlin Daleman

Waar gedurende de eerste lockdown paniek overheerste, wist Rik Vermaat (62) bij de tweede kalm te blijven. „Ik ben er tijdens de eerste lockdown achter gekomen dat je héél zuinig kunt leven”, zegt Vermaat, kapper en zelfstandig ondernemer in Zierikzee. „Tijdens de tweede had ik veel minder stress. Ik wist precies wat ik nodig had om te kunnen overleven. Ik dacht: dat houd ik nog wel even vol.”

Twee keer moest zijn eenmanszaak dicht: maandenlang vanaf maart vorig jaar, nog eens elf weken vanaf december. Hoewel hij de afgelopen anderhalf jaar zijn persoonlijke spaarrekening moest aanspreken, wist hij zakelijk het hoofd boven water te houden. „Mijn vrouw en ik hebben de verbouwing van onze badkamer even uitgesteld. Daarvoor hebben we te veel spaargeld opgemaakt”, zegt hij. „Maar in de zaak is het voor mijn gevoel nu drukker dan vóór corona.”

De coronacrisis trof zelfstandigen hard. Begin dit jaar stelde ruim de helft van de zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) dat de vraag naar hun diensten tijdens de pandemie was afgenomen, zo becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zelfstandig ondernemers in de dienstverlenende sector, zoals kappers en schoonheidsspecialisten, kenden de grootste tegenslag: maar liefst 84 procent had sinds maart 2020 minder werk. Daarnaast stelt een derde minder dan drie maanden rond te kunnen komen, als het inkomen wegvalt. Datzelfde geldt voor 19,7 procent van alle zelfstandig ondernemers, aldus het CBS.

Zijn de zelfstandigen in de beautysector anderhalf jaar na het begin van de pandemie weer opgekrabbeld?

Blij én opgelucht

De beautysector kent relatief veel zelfstandigen. Zo werken in de kappersbranche ongeveer 50.000 mensen, aldus een woordvoerder van de Koninklijke Algemene Nederlandse Kappersorganisatie (ANKO). Van hen zijn 27.000 zelfstandig ondernemer. Een woordvoerder van schoonheidsspecialistenorganisatie ANBOS laat weten ongeveer 4.500 leden te hebben, van wie zo’n 89 procent als zelfstandige werkt.

Sinds maart zijn bijna alle beperkingen voor de sector weggevallen. Contactberoepen mogen, zij het met de noodzakelijke hygiëneprotocollen, weer aan het werk. In de kappersbranche gaat het momenteel aardig, zegt woordvoerder van vakvereniging ANKO Gonny Eussen. „Leden zijn blij dat ze weer aan het werk mogen”, zegt ze. Brancheorganisatie ANBOS merkt dat leden „vooral heel erg blij én opgelucht” zijn weer aan de slag te kunnen.

Tegelijkertijd hebben veel zelfstandigen in de sector gebruikgemaakt van leningen of persoonlijke spaarpotjes, bijvoorbeeld voor slechtere dagen of het eigen pensioen, zeggen beide vakverenigingen. Eussen: „Dat moet op een zeker moment natuurlijk weer aangevuld en terugbetaald worden. Daar maken sommigen zich zorgen over.”

Alleenstaande moeder

Zelfstandige kappers aangesloten bij ANKO leden in 2020 gemiddeld bijna 28 procent omzetverlies, zo bleek uit een peiling die de vereniging eerder dit jaar deed. Ongeveer 30 procent van alle 4.000 leden met en 1.500 leden zonder personeel vulde de peiling in. In tegenstelling tot bedrijven maken zelfstandigen bij financiële nood gebruik van hun privévermogen. Daardoor kunnen ze sneller persoonlijk in de problemen komen, zegt Eussen. „Bovendien kwamen veel zzp’ers niet in aanmerking voor coronasteun.”

Driekwart van de leden zonder personeel maakte gebruik van financiële steunmaatregelen, tegenover 95 procent van de leden mét personeel. „Veel zelfstandigen haalden bepaalde vereiste omzetdrempels niet, bijvoorbeeld omdat ze niet fulltime werken”, zegt Eussen. Ook kwamen zelfstandigen vaak niet in aanmerking voor steun als ze een partner met een inkomen hadden.

Els van Meenen, schoonheidsspecialiste: „De schade die we geleden hebben, halen we nooit meer in.” Foto Merlin Daleman

In sommige gevallen kregen zelfstandigen steun, maar was het simpelweg niet voldoende om van rond te komen. Zo ook voor de 50-jarige zelfstandig schoonheidsspecialiste Els van Meenen, werkzaam in Geldermalsen. Ze kreeg maandelijks 1.050 euro vanuit de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) voor persoonlijke kosten, en een vergoeding van zo’n 1.700 euro in totaal onder de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK), bedoeld voor zakelijke vaste lasten.

„Dat is natuurlijk fijn, maar alleen al de huur van mijn werkpand bedraagt 1.100 euro per maand”, zegt Van Meenen. „En voor een alleenstaande moeder als ik is 1.050 euro nooit voldoende om van rond te komen.” De buffer die ze de afgelopen zes jaar als zelfstandig schoonheidsspecialiste opbouwde voor slechtere dagen, is er na anderhalf jaar pandemie wel doorheen.

‘LOI-cursusje’

De vakverenigingen voor kappers en schoonheidsspecialisten zien bovendien dat veel zelfstandigen bang zijn dat klanten blijvend wegblijven. „Een groot deel van de klanten stond te popelen weer naar de schoonheidsspecialist te kunnen, maar sommige klanten zijn voorzichtiger en blijven nog thuis”, zegt de ANBOS-woordvoerder. „Het blijft lastig de agenda goed te vullen in verband met afzeggingen.” Eussen van de kappersvereniging: „Er zijn klanten die hebben gemerkt dat ze minder vaak naar de kapper hoeven. Of ze zijn door hun partner of buren geknipt en hebben besloten dat dat ook prima is.”

„De schade die we geleden hebben, halen we nooit meer in. Iemand die gewoonlijk eens per zes weken komt, boekt nu niet iedere week een afspraak”, zegt schoonheidsspecialiste Van Meenen.

Dat herkent ook thuiskapper en zelfstandige Esmie Post (48) uit Sittard-Geleen. Ze ondervindt de gevolgen van de lockdowns en kreeg daarnaast zelf het coronavirus onder de leden. Bijna een jaar lag ze eruit. „Ik snap dat mensen daar niet op kunnen wachten. Ik denk dat 60 procent van mijn vaste klanten teruggekomen is”, zegt Post. „Van veel kapsalons hoor ik vergelijkbare percentages.”

Ook ziet ze een „explosieve toename” van het aantal zelfstandige kappers. Daardoor hebben klanten meer te kiezen. „Een deel van die zelfstandigen is zijn of haar baan in een kapsalon kwijtgeraakt en is daarna voor zichzelf begonnen”, zegt Post. „Maar er zitten ook veel mensen bij die tijdens de lockdown thuiszaten en een LOI-cursusje zijn gaan volgen. Terwijl ondernemen véél meer is dan alleen het knippen van haar.”

Rode wijn

Toch overheerst positiviteit bij de zelfstandigen. „Je kunt trots op jezelf zijn als je als zelfstandige nu nog overeind staat”, zegt schoonheidsspecialiste Van Meenen. „Zeker als dat is gelukt zonder leningen af te sluiten en schulden te hebben gemaakt, zoals in mijn geval.”

De Zeeuwse kapper Vermaat ziet de toekomst positief in. „Het gaat goed nu en ik denk niet dat er een nieuwe lockdown komt. Bij mij is het glas halfvol. Met een lekkere rode wijn erin komt het allemaal wel in orde.”