Kaag stapt op als demissionair minister van Buitenlandse Zaken

Vertrek De Tweede Kamer steunde een motie van afkeuring tegen Kaag. Ze lag onder vuur vanwege de chaotische evacuatie van ambassadepersoneel uit Afghanistan.
Kaag is na Halbe Zijlstra de tweede minister van Buitenlandse Zaken die aftreedt in kabinet Rutte lll.
Kaag is na Halbe Zijlstra de tweede minister van Buitenlandse Zaken die aftreedt in kabinet Rutte lll. Foto: David van Dam

Demissionair minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken, D66) is opgestapt nadat de Tweede Kamer een motie van afkeuring heeft gesteund. Dat heeft Kaag zojuist bekendgemaakt in de Tweede Kamer. Ze werd in het parlement fel bekritiseerd vanwege de gebrekkige evacuatie van Nederlandse tolken, ambassadepersoneel en andere overheidsmedewerkers uit Afghanistan. Kaag blijft wel aan als fractieleider van D66. „We gaan een kabinet maken, we gaan formeren”, zei ze vlak na haar aftreden tegen journalisten op het Binnenhof.

„Het ambt van minister van Buitenlandse Zaken is een roeping. Dat zal ik enorm missen”, aldus Kaag. „Als fractievoorzitter in de Tweede Kamer zal ik nog heel veel spreken over de bestuurscultuur, het niveau en de rol van Kamerleden.”

Lees ook: Kabinet schuttert in beladen Afghanistan-debat

Debat

Woensdag woedde een hevig debat in de Tweede Kamer. Kaag erkende daarin dat er fouten zijn gemaakt, maar volgens haar zagen Nederland en andere landen de snelle opmars van de Taliban niet aankomen. Haar departement was daardoor overvallen door de val van Kabul en daarom konden niet alle evacués daar op tijd wegkomen. De Kamer bracht daar tegen in dat het ambassadepersoneel al ruim voor de machtsovername van de Taliban hulpverzoeken deed aan het ministerie.

Het vertrek van Kaag betekent dat er opnieuw een herindeling moet komen van het demissionaire kabinet Rutte lll. Van de 24 bewindslieden tellende coalitie die in 2017 werd gepresenteerd, moeten door Kaags aftreden inmiddels zeven portefeuilles anders worden ingevuld. Andere kabinetsleden vertrokken vanwege ziekte, een andere baan of een ander departement of dossier.

Demissionair premier Mark Rutte (VVD) zegt in een reactie dat hij heeft geprobeerd om Kaag te behoeden voor een vertrek. Toch besloot ze af te treden. „Ik vind het echt verschrikkelijk”, aldus Rutte. „Nederland had aan haar een hele goede, vooraanstaande, wereldwijd gerespecteerde minister van Buitenlandse Zaken. Dus ook voor Nederland is dit echt een verlies.”

Meerderheid

Toen in de loop van de dag doorsijpelde dat de ChristenUnie de door de PvdA ingediende motie van afkeuring tegen Kaag zou steunen, bleek dat een Kamermeerderheid daarvoor was. Een motie van afkeuring is niet bindend: bewindslieden kunnen de boodschap uit het parlement naast zich neerleggen. Maar voor Kaag was dat een lastige optie, omdat ze eerder bij een Kamermeerderheid voor een afkeuringsmotie tegen Rutte, stelde dat zij in zo’n situatie „haar conclusies” zou trekken. Rutte bleef destijds aan.

Ook tegen demissionair minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) is een motie van afkeuring ingediend, waar een Kamermeerderheid zich achter schaarde. De Kamer verweet Bijleveld ook gebrekkig te hebben gehandeld bij de evacuaties uit de Afghaanse hoofdstad Kabul. De woordvoerder van Bijleveld suggereerde eerder op de dag dat zij wel aan zal blijven als minister.