Dirigent Jaap van Zweden stopt in 2024 als chef-dirigent van het New York Philharmonic

Einde chef-schap Dirigent Jaap van Zweden (60) stopt in 2024 als chef-dirigent van het New York Philharmonic. In The New York Times voerde hij het besluit terug op de coronapandemie, die hem zijn leven en prioriteiten deed heroverwegen.

Dirigent Jaap van Zweden
Dirigent Jaap van Zweden Foto Remko de Waal

Dirigent Jaap van Zweden (60) stopt na het seizoen 2023-24 als chef-dirigent van het New York Philharmonic. In The New York Times voerde hij het besluit terug op de coronapandemie, die hem zijn leven en prioriteiten deed heroverwegen. „Het heeft me als persoon enorm veranderd”, zegt hij.

Lees ook dit interview met Van Zweden uit de coronatijd

Van Zweden begon in 2018 in New York als de 26ste chef-dirigent: zijn aanwezigheid zal dus slechts zes jaar hebben geduurd, het kortste chef-schap in de geschiedenis van het orkest. Maar binnen de internationale muziekwereld is zes jaar ook weer niet extreem kort.

Het besluit komt „niet voort uit frustratie, niet uit woede, niet uit een moeilijke situatie”, zegt Van Zweden in The New York Times. Het is juist de grotere vrijheid die de doorslag gaf: de keuze meer tijd te willen doorbrengen met zijn (grotendeels in Nederland gevestigde) familie, met wie hij in Amsterdam ook de coronatijd doorbracht. Van Zwedens vader is 94, met zijn vier kinderen „werden de banden intenser”. Omgekeerd daaraan verminderde door corona de intensiteit van zijn relatie met het orkest in New York: anderhalf jaar zonder concerten voelde „een beetje hulpeloos”: de wederzijdse verbinding via muziek werd weggenomen, aldus Van Zweden.

Uitdagingen

Het New York Philharmonic dat Van Zweden in 2018 aantrof, kampte met uitdagingen. Eén daarvan – de akoestisch beroerde David Geffen Hall – wordt nu opgelost. De zaal zal volgend najaar gerenoveerd (kosten: 465 miljoen euro) heropenen: anderhalf jaar vooruit op de oorspronkelijke planning. Dit seizoen is het orkest zonder thuisbasis. Financieel leverde de coronatijd, met meer dan honderd geannuleerde concerten, het orkest een inkomstenderving op van circa 18 miljoen euro. De overheid in de VS voorziet niet in noodsteun.

Lees ook: Hoor, hoe hij opwinding in de zaal opstookt!

Van Zweden was eerst van plan zijn contract tot 2023 uit te dienen, maar de door hemzelf naar New York gehaalde directeur Deborah Borda vroeg hem een jaar langer aan te blijven, zodat het orkest meer tijd heeft voor de zoektocht naar een opvolger. Zijn contract bij het Hong Kong Philharmonic Orchestra loopt in 2024 ook af. Hoewel dat zijn handen vrijmaakt voor dé droombaan – chef-dirigent van het Concertgebouworkest in Amsterdam waarin hij zelf als concertmeester zijn carrière begon – zegt Van Zweden die positie nu niet „voor ogen” te hebben.