WRR: de zorgkosten stijgen onhoudbaar snel, scherpe politieke keuzes nodig

Wetenschappelijke raad voor het Regeringsbeleid Volgens de WRR komen de grenzen van het zorgbeleid „steeds meer in zicht”. Scherpe keuzes van de politiek zijn daardoor noodzakelijk. Het advies komt op een gevoelig moment.

Foto Olivier Middendorp

De politiek moet burgers erop gaan voorbereiden dat niet alle zorg meer in de toekomst kan worden aangeboden of vergoed. Vanwege de steeds sneller stijgende zorgkosten zijn „scherpe keuzes” onvermijdelijk. Dat schrijft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het advies Kiezen voor houdbare zorg dat woensdag verschijnt. Volgens de WRR, een belangrijk adviesorgaan van regering en parlement, komen de grenzen van het huidige zorgbeleid „steeds meer in zicht” en moet de politiek durven ‘prioriteren’.

Het rapport komt op een interessant moment, vlak voor Prinsjesdag en de mogelijke onderhandelingen over een minderheidskabinet. De inhoud ligt in politiek Den Haag gevoelig: de zorg moet vooral worden beschermd, is het sentiment op het Binnenhof sinds de coronacrisis begon. In hun verkiezingsprogramma’s beloofden vrijwel alle partijen meer investeringen in de zorg en een salarisverhoging voor het zo beproefde personeel. Het demissionaire kabinet ging daar nog niet in mee, maar keerde wel twee keer een zorgbonus uit.

Lees hier een achtergrondinterview met WRR-lid Marianne de Vis over het rapport: ‘Als de zorgkosten in dit tempo blijven toenemen, heeft dat grote gevolgen’

Wake-up call

De WRR-studie leest als een wake-up call voor politici die alleen maar méér geld voor de zorg beloven. Met ruim 100 miljard euro per jaar in totaal is de zorg nu al de grootste kostenpost voor de overheid, bij ongewijzigd beleid zullen de zorgkosten – met name door de vergrijzing en steeds betere en duurdere behandelingen – tot 2060 verdriedubbelen. Tegelijkertijd zou een steeds groter deel van de beroepsbevolking in de zorg moeten gaan werken om aan de stijgende zorgvraag te voldoen: een op de drie in plaats van de huidige een op de zeven. Dat is niet realistisch, schrijft de WRR, omdat „het nu al lastig is om vacatures in de zorg te vervullen”.

De WRR doet een reeks aanbevelingen en suggesties om de groei van de zorgkosten af te remmen. Zo zou het Zorginstituut, een toezichthouder, van meer behandelingen vooraf moeten toetsen of deze kosteneffectief zijn. Ook pleit de raad voor meer eigen betalingen in de verpleeghuiszorg, waar nu bijvoorbeeld zowel de woon- als zorgkosten bijna volledig uit de collectieve middelen worden vergoed. De WRR pleit verder tegen een algemene – en daarmee zeer kostbare – salarisverhoging in de zorg.

Heftige reacties

Het rapport maakt nu al heftige reacties los in de zorg. Ad Melkert, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), noemt het „kortzichtig” dat de WRR de ontwikkeling van de toekomst van de zorg „in een financieel keurslijf neerzet”. „Het idee dat er een ramp op ons afkomt, bestrijd ik”, zegt Melkert, die denkt dat er nog veel winst te halen is door te investeren in bijvoorbeeld digitalisering. De NVZ wil op korte termijn juist méér geld voor de zorg en vraagt in een brief aan de Tweede Kamer in verband met Prinsjesdag om 725 miljoen euro structureel extra. Dat is volgens de ziekenhuizen nodig om de salarissen van groepen verpleegkundigen en verzorgenden te verhogen en een CAO-conflict dit najaar te voorkomen.

Lees ook: Verhoog salarissen in de zorg structureel, adviseert de SER