Europese awaydays voor voetbalfans, dankzij lobbywerk

Voetbal Bij duels in de Europese clubtoernooien zijn na anderhalf jaar uit-supporters welkom. Ajax-directeur Edwin van der Sar lobbyde voor de terugkeer van de meereizende fans.

Ajax-directeur Edwin van der Sar (met stropdas), hier in 2014 in de Arena temidden van supporters van zijn club, maakte zich bij de UEFA hard voor de terugkeer van uitpubliek bij Europese wedstrijden.
Ajax-directeur Edwin van der Sar (met stropdas), hier in 2014 in de Arena temidden van supporters van zijn club, maakte zich bij de UEFA hard voor de terugkeer van uitpubliek bij Europese wedstrijden. .Foto Olaf Kraak

Drie getatoeëerde kruizen op de achillespees van een Ajax-fan. Ze werden deze week op de foto gezet door het account van de Supportersvereniging Ajax. Begeleidende tekst op Twitter: „Eerste Ajacieden gespot op Schiphol”

Ze mogen weer. 1.200 Ajax-fans kunnen hun ploeg woensdagavond in Estádio José Alvalade aanmoedigen als het Champions League-seizoen begint tegen Sporting Clube de Portugal. Een coronatest- of vaccinatiebewijs is noodzakelijk. Mondkapje in het stadion ook. Maar goed, de fans zijn allang blij dat ze überhaupt naar Lissabon mogen. De laatste Europese uitwedstrijd van Ajax met Amsterdams publiek was in februari 2020, tegen Getafe in Spanje, toen het coronavirus nog bijna ongezien om zich heen greep.

In diezelfde week in februari werd toen de wedstrijd tussen Atalanta Bergamo en Valencia gespeeld, in Italië. Het zou een desastreuse wedstrijd blijken voor de verspreiding van het virus in het zwaar getroffen Bergamo. De burgemeester van die stad, Giorgio Gori, noemde de wedstrijd later een „biologische bom”. Niet veel later kwam het voetbal in Europa volledig stil te liggen. En daarmee ook de voetbalcultuur van supporters die in grote groepen hun ploeg achterna reizen – een levenswijze voor sommigen.

‘Voetbal is voor de fans’

Voor de terugkeer van het uitpubliek bij Europese wedstrijden is gelobbyd. Ajax-directeur Edwin van der Sar speelde een belangrijke rol. Eind augustus sprak hij met afgevaardigden van de Europese voetbalbond UEFA bij de loting voor de Champions League in Istanbul. „Voetbal is voor de fans, van beide clubs”, zei hij destijds. Een week later reisde Van der Sar naar Zwitserland om in Genève op het hoofdkantoor van de UEFA verder te praten over de kwestie. De ex-doelman is ook vice-voorzitter van de European Club Association, de overkoepelende organisatie voor voetbalclubs. Als gezicht van die organisatie en van Ajax werd hij, samen met Manchester United en enkele andere clubs, het gezicht van de awayday-lobby.

Ronan Evain was er ook bij betrokken. Hij is uitvoerend directeur van Football Supporters Europe, dat veel supportersverenigingen vertegenwoordigt. De argumentatie van de clubs en supporters was volgens hem duidelijk: voetbalsupporters moeten gelijk worden behandeld. Het is al veel langer mogelijk om – meestal gevaccineerd of met testbewijs – door de Europese Unie te reizen. Mensen konden op vakantie, naar theatervoorstellingen in het buitenland, naar hotels en zakelijke bijeenkomsten. Maar niet naar voetbalwedstrijden, bijvoorbeeld in de voorrondes van de Europese toernooien, want dat had de UEFA verboden. „Het was een bizarre situatie”, zegt Evain. „ Je kon naar het buitenland reizen en zelfs een kaartje kopen voor een voetbalwedstrijd als je ter plaatse was, maar uitpubliek kon niet georganiseerd reizen naar wedstrijden in het buitenland”, zegt Evain. Het leverde volgens hem ingewikkelde, en soms zelfs gevaarlijke situaties op.

Lees ook: dit NRC-verhaal over topvoetballers die hun zaakwaarnemer aan de kant zetten

Supporters van Union Berlin uit Duitsland reisden een paar weken geleden op eigen initiatief naar Helsinki, voor een wedstrijd in de voorronde van de Conference League tegen het Finse KuPS. In Helsinki was makkelijk aan kaartjes te komen. Toen de Union Berlin-fans in optocht naar het stadion vertrokken, werd besloten om ze naar een apart ‘uitvak’ te begeleiden – ondanks het verbod op uitfans van de UEFA. Evain: „Een club achterna reizen zit nu eenmaal in de natuur van voetbalfans. Het verbod van de UEFA was daar eerder gevaarlijk dan veilig.”

5 procent uitpubliek

In Genève kreeg Edwin van der Sar begin vorige week al een goed gevoel over de lobby, appte hij naar commercieel directeur Menno Geelen van Ajax. Het zou goed komen, er zouden fans mee kunnen naar Lissabon. „Daar waren we heel blij mee, en de supportersvereniging ook”, zei Geelen in de Pak Schaal-podcast van Voetbal International.

Het kwam inderdaad goed. De UEFA maakte vorige week dinsdag bekend dat uitfans in heel Europa weer naar wedstrijden mogen. Clubs mogen 5 procent van hun stadioncapaciteit beschikbaar stellen aan bezoekende supporters. Dat was voor de coronapandemie ook zo. Enige verschil is dat het in de meeste landen nog niet is toegestaan om de maximale capaciteit van een stadion te benutten. Dat betekent automatisch dat er ook minder uitpubliek wordt toegelaten.

Vitesse speelt dit seizoen in de Conference League. Donderdag, tegen NS Mura in Slovenië mogen zeshonderd fans. In Nederland mogen clubs op dit moment twee derde van hun capaciteit benutten. „Dat geldt ook voor het gastenvak, wat bij ons neerkomt op 665 kaarten”, vertelt een Vitesse-woordvoerder.

Toch kunnen supporters niet zomaar overal naartoe reizen. Feyenoord speelde dinsdag in de Conference League tegen de Israëlische club Maccabi Haifa (0-0). Daar zijn zulke strenge quarantaineregels dat er geen publiek mee kon. Ook de Nederlandse pers was niet in Israël – er werd verslag gedaan vanuit huis. „Hier kan het nog niet en de nationale of regionale autoriteiten bepalen uiteindelijk”, vertelde een woordvoerder van Feyenoord vanuit Israël.

Lappendeken aan regels

De verwachting is dat in Nederland de stadioncapaciteit binnenkort weer maximaal benut kan worden. Dat heeft voor Feyenoord gevolgen voor de thuiswedstrijden tegen Maccabi, Union Berlin en Slavia Praag. „Wij gaan gewoon 2.400 uitkaarten beschikbaar stellen bij alle komende Europese thuisduels. Dat is dus 5 procent op basis van ons reguliere maximum van 47.500 toeschouwers”, zegt de woordvoerder.

Het is, zegt Ronan Evain van Football Supporters Europe, nog altijd een merkwaardige lappendeken aan regels. In Spanje, Kazachstan en Griekenland zijn uitsupporters nog helemaal niet welkom – al kan dat elk moment veranderen. Supporters moeten zich sowieso altijd aan de lokale regels houden. In het ene land een mondkapje op in het openbaar vervoer of op het caféterras, in het andere niet.

Voor wedstrijden in Engeland (Vitesse zit bijvoorbeeld in de poule bij Tottenham Hotspur uit Londen) moeten supporters een coronatest boeken, die ze de tweede dag moeten ondergaan dat ze in het land zijn – ook als ze zijn gevaccineerd. Evain: „De meeste fans blijven minder dan 48 uur in het land, dus ik denk dat ze die test wel moeten boeken en betalen maar niet zullen ondergaan. Ze moeten in ieder geval opletten dat ze alle lokale regels kennen en volgen.”

Voetbalreizen zonder mitsen en maren zullen nog lang onmogelijk zijn, denkt Evain. Maar hij wil wel iets benadrukken. Het belangrijkste. „Het is heel, heel lang geleden dat we Europese awaydays hadden. Dit is nu het hoogst haalbare. Ik zou dus tegen de fans willen zeggen: geniet ervan, geniet er enorm van.”

Met medewerking van Sam de Voogt