Reportage

‘Als je maar hard genoeg werkt kom je er nooit’, staat op het protestbordje

Woonprotest De wooncrisis treft iedereen, maar het Woonprotest in Amsterdam trok zondag vooral jongeren. Zij leerden dat een mooi huis een keuze is, maar zien nu het tegendeel.

Duizenden mensen verzamelden zich zondag in het Westerpark in Amsterdam om te protesteren tegen het woonbeleid. Daarna liepen ze naar de Dam.
Duizenden mensen verzamelden zich zondag in het Westerpark in Amsterdam om te protesteren tegen het woonbeleid. Daarna liepen ze naar de Dam. Foto Bram Petraeus

Kaboesssshhh. Alsof die een veertje wegblaast, duwt een sloopmachine vrijdagmiddag een gevel omver, in wat ooit een betaalbare straat in Rotterdam-Zuid was. Er komen duurdere huizen, volgens de gemeente zal de wijk ervan opknappen.

Whooooo. Twee dagen later wordt een bewoner van een andere Rotterdamse sloopwijk, de Tweebosbuurt, luid toegejuicht als hij het woord krijgt in het Amsterdamse Westerpark. Hij draagt een Feyenoord-shirt, maar dat maakt de Amsterdammers niet uit – ze zijn er om dezelfde reden.

Want in de stad waar sommige vastgoedhandelaren honderden huizen bezitten en tienduizenden mensen helemaal niets, waar investeringsfondsen honderden huizen leeg laten terwijl duizenden mensen een huis zoeken, demonstreren zondagmiddag zo’n tienduizend mensen tegen de ‘wooncrisis’. Bij de demonstratie zijn zo’n tweehonderd organisaties aangesloten, de komende maanden willen zij ook in Rotterdam en Den Haag mensen op de been krijgen tegen de ongelijke woningmarkt.

De demonstranten benadrukken juist dat ze wonen geen markt vinden, maar een grondwettelijk vastgelegd recht. „Fuck de woningmarkt, wonen is een recht”, roepen ze, aangemoedigd door sprekers op het podium. Ze eisen verregaand overheidsingrijpen om wonen voor iedereen betaalbaar te maken en het woonrecht te garanderen. Beleggers die panden opkopen moeten gestopt worden, de huren strenger gereguleerd, ook die in de vrije sector.

Studenten én geslaagde dertigers

De demonstranten zijn kunststudenten zoals de 19-jarige Bob de Bell uit Utrecht, die in een vochtig keldertje in Zeist woont, graag op kamers wil, en nu met een bord rondloopt waarop groot zijn telefoonnummer staat geschreven: wie iets weet, mag hem bellen.

Het zijn bijna afgestudeerden als de 22-jarige Haagse Danique – ze studeert Voeding en Diëtiek en wil net als veel mededemonstranten haar achternaam niet geven – die „nu al weet dat ik straks terug moet naar mijn ouders, want een woning kan ik niet betalen”. ‘Woonstrijd=klassenstrijd’, staat er op haar T-shirt.

Demonstratie tegen de wooncrisis. Foto Bram Petraeus

Het zijn dertigers als zzp’er Rutger en zijn vriendin, die in Utrecht al acht jaar in een sociale huurwoning zitten, nét iets te veel verdienen, daardoor een huurverhoging van 8 procent krijgen, maar juist te wéínig verdienen om een huis te kunnen kopen.

En het zijn geslaagde dertigers als de softwareontwikkelaar Bauke (36) die vindt dat hij juist te weinig huur betaalt: „Ik heb het inkomen om duurder te wonen, maar kan niet kopen. Daardoor houd ik een huis bezet dat een verpleegkundige wél kan betalen die nu wordt gedwongen duurder te wonen.”

Solidariteit

Zo zijn er in het Westerpark veel mensen met wie het zelf goed gaat, maar uit solidariteit zijn gekomen. Zoals de Amsterdamse zeventigers Frank de Bruijne en Evelien Röfekamp. „Huizen zijn geen markt”, zegt De Bruijne. „Er moet weer meer volkshuisvesting komen, betaalbare huizen die door corporaties worden gebouwd”, zegt Röfekamp.

Van een generatieconflict is geen sprake, benadrukt de organisatie: de wooncrisis gaat volgens hen meer om klasse dan leeftijd. Sommige jongeren kunnen dankzij welvarende ouders een huis kopen, terwijl bijvoorbeeld een 71-jarige Amsterdammer die z’n naam niet wil geven „niet kan verhuizen uit m’n sociale huurwoning, want dan moet ik naar de vrije sector en dat is te duur”.

Wel zijn er voornamelijk jongeren bij de demonstratie: een generatie van twintigers en dertigers die is opgegroeid op de puinhopen van de economische crisis van 2008 en die de woningmarkt betreedt op het moment dat de woningprijzen tot recordhoogte zijn gestegen. Een gemiddelde koopwoning kostte in het tweede kwartaal gemiddeld 410 duizend euro, berichtte makelaarsvereniging NVM onlangs. Wie een hypotheek van dat bedrag wil krijgen, moet zo’n twee keer modaal verdienen. Wachtlijsten voor sociale huurwoningen zijn lang.

Succes als keuze

Een generatie ook die, blijkt uit de verhalen van demonstranten, het gevoel heeft niet te hebben gekregen wat hen vroeger was beloofd. „We moesten gaan studeren zodat we een goede baan konden krijgen. En als we een goede baan hadden, zouden we een goed huis kunnen krijgen”, zegt de Haagse Danique. „Maar dat geldt dus niet meer.”

Demonstranten lopen van het Westerpark naar de Dam. Foto Bram Petraeus
Lees ook: Eerste breed gedragen woonprotest sinds de jaren 80

„We moeten breken met de fabeltjes dat klasse niet bestaat en dat geluk maakbaar is”, roept organisator Sander van der Kraan (21) vanaf het podium. Het is een geluid dat meer te horen is: jongeren groeiden op met het idee dat succes een individuele keuze is, maar ze worden geconfronteerd met studieschulden, tijdelijke arbeidscontracten en een onmogelijke huizenmarkt. ‘Als je maar hard genoeg werkt kom je er nooit’, staat op het kartonnen protestbordje van twee jonge vrouwen.

In de vrolijke eruptie van onderdrukt hedonisme lopen de ruim tienduizend demonstranten daarna richting de Dam. Gigi D’Agostino’s L’Amour Toujours wordt door de Marnixstraat gepompt, om de dj-wagen heen dansen jongeren als op een festival. In de Paleisstraat klinkt dit keer niet het gerinkel van glas zoals bij de krakersrellen begin jaren tachtig, maar Summer Jam 2003, en wordt de horizon niet gevuld met rookbommen maar met kartonnen protestbordjes. ‘Ik kan m’n boterham niet eens beleggen’, staat er op eentje.

’s Avonds ging het met een kleine groep toch nog mis. Ze splitsten zich na de protestmars vlak bij de Dam af van de menigte en daagden de politie uit met leuzen over fascisme. „Voordat zij een pand in de Gravenstraat konden kraken, werd de groep ingesloten”, aldus de politie. Tientallen mensen zijn opgepakt.