Opinie

D66 noemt het voltooid leven, ik zetje zelfmoord

Rosanne Hertzberger

Wat betekent demissionair? De huidige ministers schijnen het te zijn. Ze hebben een tijdje geleden de aftocht geblazen vanwege het tornen aan de grondbeginselen van de rechtsstaat en het verwoesten van gezinnen. Maar er is geen aanzet, geen plan om te voorkomen dat het opnieuw gebeurt. De kiezer vond het ook niet belangrijk genoeg; Rutte kreeg 1,8 miljoen stemmen.

De formatie heeft geen haast omdat het ook demissionair mogelijk blijkt te rommelen met grondrechten. Er liggen vergevorderde plannen voor het afpakken van land van boeren. En minister De Jonge zorgt ervoor, met hulp van D66, dat je alleen kan meedoen in de maatschappij als je ieder jaar twee injecties haalt.

Ach, wat zeur ik over die demissionaire ijver van deze regering. Een Kamermeerderheid moet nog voor alle plannen stemmen en dat is tenslotte democratie. Verder, dat zou je bijna vergeten, heeft het zittende kabinet nog altijd een meerderheid.

En toch blijkt het ontzettend moeilijk om gewoon verder te gaan met dezelfde club. Dat ligt niet aan de belangrijkste problemen van deze tijd: stikstof-, huizen-, klimaatcrisis. Daar kunnen de partijen het wel over eens worden. Nee, er is een ander breekpunt. Dit kabinet kan niet worden geformeerd vanwege de urgente crisis die zich aftekent rondom embryonale stamcellen.

Ik leg dat uit: bij ivf worden eicellen bevrucht, die beginnen zich te delen, en van die klompjes worden er één of twee teruggeplaatst. Wat overblijft kan op kweekbodems verder groeien, maar dan ontstaat er ergens na veertien dagen een aanzet tot een centraal zenuwstelsel en dan moeten de onderzoekers stoppen – juist wanneer de interessante weefsels zich beginnen te ontwikkelen. Ze mogen ook niet speciaal voor onderzoek embryo’s creëren.

U denkt dat de stikstofcrisis en het huizentekort belangrijk is, nou, niet verder kunnen met dit onderzoek is ook ontzettend vervelend voor deze labs.

Toen oud-informateur Mariette Hamer VVD en D66 aan het werk had gezet om het even niet over de poppetjes maar over de inhoud te hebben, werd deze noodtoestand rondom embryo’s prominent onderdeel van het visiestuk dat de partijen schreven. Al had D66 net zo goed kunnen opschrijven: ‘Wij willen niet meer met de ChristenUnie verder.’

Er stond nog een specifiek beleidsonderwerp in om christenen weg te jagen: het befaamde kroonjuweel van D66, door hen eufemistisch ‘voltooid leven’ genoemd en door mij ‘zetje zelfmoord’. Dat gaat over de parallelle werkelijkheid waarin vermogende blije boomers het op hun tachtigste wel welletjes vinden en die laatste vijf jaar van aftakeling graag mislopen. Op een zonnige ochtend roepen ze dan de familie bij zich en begeleid door een zelfmoord-consulent roeren ze weloverwogen en frivool een pilletje door de yoghurt.

Een werkelijkheid die volgens recent wetenschappelijk onderzoek bestaat voor een handvol Nederlanders. De meerderheid wil een zetje vanwege de omstandigheden waarin ze leven. Ze zijn eenzaam (al dan niet door overheidsbeleid), hebben het gevoel anderen tot last te zijn (al dan niet door overheidsbeleid) of kampen met grote schulden (al dan niet veroorzaakt door overheidsbeleid).

Dat voltooide leven blijkt telkens weer nogal bewerkelijk, en het is moeilijk te beoordelen hoe duurzaam de wens is. Je kunt tenslotte nooit vragen of het nog steeds bevalt. Het is een wereld die barst van de goede bedoelingen met gruwelijke gevolgen. Het verhaal van de 28-jarige Marjolein die worstelde met suïcidale gedachten, spookt door mijn hoofd. Ze kende grote hoogtes en diepe dalen en vond de dood door illegaal verkregen pillen die eerder waren gepropageerd door Coöperatie Laatste Wil. „Ga ik nu dood? Ik wil niet dood”, zei ze nog tegen de verpleegkundige. Maar er was geen weg terug.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers roept inmiddels hardop om een minderheidskabinet; een wankele constructie waarin waarschijnlijk zowel het kweken van embryo’s als het zelfmoordpoeder alsnog worden weggestemd, maar waarin D66 trots aan de achterban kan laten zien dat ze deze kroonjuwelen tot het bittere einde heeft verdedigd. Is dat het nou echt waard, mevrouw Kaag?

Rosanne Hertzberger is microbioloog. Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0800-0113 of www.113.nl.