Ziekenhuis lobbyt voor zonneparkbedrijf

Gezondheidszorg Raadsleden in het Groningse Oldambt voelen zich onder druk gezet door de baas van het noodlijdende Ommelander Ziekenhuis. Zij lobbyt voor een zonnepark, dat het ziekenhuis moet redden.

Een zonnepark bij Biddinghuizen. „Ik zie dat projecten steeds groter worden”, zegt Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie. „Vanwege de royale subsidies.”
Een zonnepark bij Biddinghuizen. „Ik zie dat projecten steeds groter worden”, zegt Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie. „Vanwege de royale subsidies.” Foto Sander Koning

Ger Klein, raadslid van Gemeentebelangen Oldambt, krijgt in juni een e-mail. Hennie Sanders schrijft dat ze graag vóór de zomervakantie „een gesprek met uw fractie over het Ommelander Ziekenhuis” wil. Natuurlijk kan dat, denkt Klein. Sanders is geen onbekende. Ze is de baas van het regionale ziekenhuis, dat financieel flink in zwaar weer zit. „Ik dacht: die komt met een vraag over een renteloze lening, of weet ik wat.”

De andere raadsfracties krijgen net zo’n mail. Zoals Gert Jan Bolt van de ChristenUnie. Hij ziet ook geen bezwaar tegen het ontvangen van mevrouw Sanders. „Dat is de baas van het ziekenhuis, zij zeurt niet over een of andere lantaarnpaal die het niet doet.”

Sanders gaat in de weken erna de raadskamers af met een iPad onder de arm. Daarop staat een powerpointpresentatie die ze heeft voorbereid. Verbaasd luisteren de raadsleden naar haar verhaal.

Het Ommelander krijgt een financiële injectie van twintig miljoen euro van het bedrijf Powerfield als dat in de gemeente een veld met zonnepanelen mag aanleggen, zo horen zij. Een zonnepark van liefst 250 hectare groot, oftewel vijfhonderd voetbalvelden. Niet in de buurt van het ziekenhuis, maar een heel eind verderop in de gemeente bij de Duitse grens.

Het is zeer ongebruikelijk dat een ziekenhuisbestuurder lobbyt voor een ander bedrijf. Gemeenteraadsleden in Oldambt voelen zich onder druk gezet door de lobby, zeggen zij tegen NRC, nadat RTV Noord eerder over het plan schreef. Willen zij hun ziekenhuis redden? Ja, natuurlijk. Maar moeten ze dan instemmen met een gigantisch zonnepark in hun regio? Ook zij vinden dat er meer ruimte moet komen voor groene energie, maar dit is wel veel gevraagd. Zo’n groot zonnepark heeft Nederland nog niet. Woensdagavond praten de raadsleden in een openbare vergadering over de kwestie.

Belangrijk voor de regio

Het Ommelander Ziekenhuis ligt vlakbij de A7. Het is 35.000 vierkante meter aan splinternieuwe nieuwbouw in een grasveld bij het dorp Scheemda. Het ziekenhuis ontstond uit een fusie tussen ziekenhuizen in Delfzijl en Winschoten, die nu zijn opgedoekt.

Het Ommelander is ontzettend belangrijk voor de regio. Er werken dertienhonderd mensen. Het biedt dag en nacht spoedeisende hulp en vrouwen kunnen er bevallen. Als het zou verdwijnen, kunnen elfduizend buurtbewoners niet meer binnen de kritieke grens van drie kwartier naar spoedafdelingen vervoerd worden.

Al jaren worstelt het ziekenhuis met de financiën. De grootste boosdoener zijn de leningen van tientallen miljoenen euro's die werden afgesloten vanwege de nieuwbouw. Geld kwam onder meer van de provincie, ABN Amro en technologiebedrijf Siemens, waar het ziekenhuis tegelijk ook apparatuur van kocht. Vorig jaar gaf huisaccountant KPMG een waarschuwing af over de jaarrekening van 2019. Dat jaar kwam het uit op 2,3 miljoen euro verlies. Mede door de speciale corona-afspraken met verzekeraars kwam het ziekenhuis vorig jaar uit op een voorzichtig plusje van 0,7 miljoen.

Tijdens haar presentatie geeft Sanders tekst en uitleg over de financiële nood, vertellen raadsleden. „En toen ging het verhaal richting de mogelijke oplossing”, zegt Nico Postmus van Oldambt Aktief. „Dat zou het zonnepark zijn.”

Mevrouw Sanders legde het „keurig” uit, zegt Harold de Groot, raadslid van de VVD. „Het dilemma van hun financiële positie. Dat ze naast het verlagen van de kosten kan proberen het inkomen te vergroten door een financiële injectie.”

Naast 20 miljoen euro voor het ziekenhuis, zou 5 miljoen van Powerfield gaan naar een speciaal fonds voor de gezondheid van de regio. Ideeën voor de besteding daarvan zouden van inwoners zelf moeten komen. Sanders vraagt, vertellen meerdere raadsleden, of zij het plan buiten de fractie geheim willen houden.

Klein had Sanders halverwege het verhaal onderbroken. „Van: wat ga je nu vertellen? Onder geheimhouding ook nog. Ik heb toen ook al aangegeven dat ik het een beetje onfris vond.”

Zijn VVD-collega De Groot vindt het aan de ene kant „creatief”, aan de andere kant krijgt hij er „een beetje hoofdpijn van”. „Natuurlijk willen we dat het ziekenhuis blijft bestaan. Maar op deze manier? Voor maatschappelijke problematiek is een financieringsvorm gevonden die, met alle respect, commercieel is.”

Postmus zit in een „soort spagaat”. „Van: doen we het niet, dan valt het ziekenhuis misschien om. Stemmen we in: dan zitten we met een gigantisch zonnepark dat we niet willen.” Ook een Oldambtse collega van de PvdA spreekt van het gevoel van een „mes op de keel”. De combinatie zonnepark-ziekenhuis kwam „totaal uit de lucht vallen”.

Postmus vindt het de wereld op z'n kop dat een publieke instantie zich moet verbinden aan een commerciële partij. „Dit moet landelijk opgelost worden vanuit Den Haag. Laat hen het ziekenhuis steunen.”

Goede doel

Sanders wil zelf tegenover NRC geen tekst en uitleg geven over haar actie, laat haar woordvoerder weten. Het was niet de bedoeling dat er media-aandacht zou komen, dat zou „prematuur” zijn, omdat de plannen voor het zonnepark nog niet definitief zijn. Powerfield reageerde vrijdag ook niet op contactverzoeken van deze krant.

Eind augustus verklaarde Sanders wel aan Dagblad van het Noorden dat zij met de samenwerking met Powerfield heeft gezocht naar „niet voor de hand liggende oplossingen” voor het financiële probleem. „Ik denk dat we hierin het eerste ziekenhuis van Nederland zijn.” Meedoen aan het zonnepark biedt volgens de topvrouw „kansen voor het ziekenhuis en de gezondheid in de wijde omgeving”.

Het rijk wil dat de leefomgeving meeprofiteert van groene energie, en het ziekenhuis kan „dat goede doel zijn”, aldus Sanders destijds. Het ziekenhuis loopt geen financiële risico’s en hoeft ook niet te investeren.

Lees ook dit verhaal over omstreden grondtransacties van Powerfield: Grondspeculatie verpakt als groene belegging

Het beoogde gebied voor het zonnepark ligt langs de A7 tussen Winschoten en Bad Nieuweschans. Onder de raadsleden klinken serieuze zorgen over het voortbestaan van het landschap in de regio. Want wie nu vanuit de stad Groningen over de A7 richting de Duitse grens rijdt, komt eerst langs een van de grootste zonneparken van het land bij Sappemeer, gebouwd door Powerfield. En ziet even verderop tientallen windmolens bij Zuidbroek opdoemen, die na veel bewonersprotesten alsnog zijn gekomen.

In de verte knipperen dan de rode lichtjes van de windmolens bij Delfzijl en de Eemshaven. Stuk voor stuk energieprojecten die pas de afgelopen jaren aan de horizon verschenen en de regio een ander gezicht geven. „Dit landschap: dat heb je nog nooit gezien”, zegt raadslid Klein over het beoogde gebied voor het nieuwe zonnepark. „Zo groot, zo weids. Oneindige vergezichten. Je kunt bijna spreken van werelderfgoed. Je hebt het maar één keer. Als je het weggeeft, is het afgelopen.”

Toch is ook de gemeenteraad doordrongen van het belang om meer groene energiebronnen toe te staan in het gebied. Er is redelijke overeenstemming over dat er ruimte moet komen voor honderd hectare zonnepark. In een concept-plan staat dat die ruimte in 2030 wordt opgekrikt naar 600 hectare, maar daar moet nog over gedebatteerd worden. Er liggen nu al bij de gemeente aanvragen voor 900 hectare, vertellen raadsleden.

Het stuk land dat Powerfield nu op het oog heeft, bestaat uit landbouwakkers, maar dient ook als noodberging voor water bij hevige regenoverlast. Het waterschap vindt de zonne-energieplannen dan ook „onverstandig”, zegt een woordvoerder van het Waterschap Hunze en Aa's. „In gevallen van nood hebben we zo’n gebied nodig om onder water te kunnen zetten zodat watersnood op andere plekken wordt voorkomen. Het water kan dan twee meter hoog komen te staan.”

Subsidie

Een zonnepark van 250 hectare is „vrij uniek”, zegt Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie van de Rijksuniversiteit Groningen. Aan de andere kant verbaast het hem niet. „Ik zie dat projecten steeds groter worden.” Een reden dat veel partijen willen investeren in zonneparken, is dat de „subsidies die worden verstrekt over het algemeen vrij royaal zijn”, aldus Mulder. Dat komt volgens hem omdat de overheid het belangrijk vindt dat er nieuwe zonneparken komen.

Bij de subsidieverlening wordt geen rekening gehouden met de kosten van de aantasting van het landschap, zegt de hoogleraar, dat is iets dat de lokale politiek moet afwegen. „De macht van geld hoort daarbij geen rol te spelen.”