Wetenschappelijke tijdschriften trekken studies Erasmus MC-onderzoeker met dna Oeigoeren terug

Etnische minderheid De wetenschappelijke tijdschriften hebben de studies teruggetrokken op ‘ethische gronden’, iets wat zelden voorkomt. De onderzoekers konden onvoldoende aantonen dat Oeigoeren hun dna vrijwillig hadden afgestaan.
Het Erasmus MC Ziekenhuis.
Het Erasmus MC Ziekenhuis. Foto Berlinda van Dam/ANP/Hollandse Hoogte

Twee wetenschappelijke tijdschriften hebben publicaties teruggetrokken van Chinese onderzoekers. Bij die onderzoeken is ook een onderzoeker van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam betrokken. De Chinese onderzoekers konden bij de forensische studies in Human Genetics en de International Journal of Legal Medicine onvoldoende aantonen dat dna van Oeigoeren dat in het onderzoek gebruikt werd vrijwillig verkregen was. Zo meldt Follow the Money dinsdag. Het komt zelden voor dat een wetenschappelijk artikel om ethische redenen wordt teruggetrokken.

Voor het onderzoek in Human Genetics werd dna-materiaal van 612 Oeigoeren uit de regio Tumxuk gebruikt. Volgens de onderzoekers zouden de Oeigoeren hiervoor vrijwillig toestemming hebben gegeven. Vervolgens keurde de ethische commissie van het Instituut voor Forensische Wetenschappen, onderdeel van het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid, de studie goed. Toen de redacties echter vroegen om documenten waaruit zou blijken dat het dna-materiaal vrijwillig was verkregen, vonden de tijdschriften het bewijs onvoldoende. Eind augustus trok Human Genetics de studie terug op ‘ethische gronden’, het International Journal of Legal Medicine volgde afgelopen dinsdag.

Een van de auteurs van de twee onderzoeken is Fan Liu, deeltijd-medewerker bij het Erasmus MC en verbonden aan het departement Genetic Identification. Daarnaast waren bij beide studies onderzoekers betrokken die voor de Chinese politie werken. In een verklaring laat het Erasmus MC weten dat het werk van Fan Liu plaatsvond buiten het Erasmus MC. Een andere Erasmus MC-onderzoeker die ook betrokken was bij de onderzoeken, Ziyi Xiong, kwam volgens de instelling pas na de publicaties in dienst. „Indien nodig neemt het Erasmus MC passende maatregelen, ongeacht of de activiteiten werden uitgevoerd onder auspiciën van het Erasmus MC of niet.”

Databanken

In december 2019 hadden de tijdschriften Human Genetics en het International Journal of Legal Medicine al een note of concern geplaatst, na berichtgeving van The New York Times. Caixa Li, een van de onderzoekers, liet namens alle auteurs van de studies weten het niet eens te zijn met het terugtrekken van de wetenschappelijke studie.

De publicatie in Human Genetics weidde uit over acht verschillende dna-varianten die de gezichtskenmerken van Oeigoeren bepalen. Oeigoeren zijn een minderheidsgroep in China, waar de overheid controle op probeert te houden. Ruim een miljoen van de elf miljoen Oeigoeren zouden in interneringskampen zitten, waar zij les krijgen over de Chinese taal en wetgeving.

Human Rights Watch waarschuwde in 2017 al dat de Chinese autoriteiten op grote schaal dna bloed afnamen van Oeigoeren als ‘gezondheidscheck’. Echter, dna-profielen uit deze bloedmonsters werden doorgestuurd naar de Chinese politie voor het opbouwen van een databank. Oeigoeren werden daarover vaak niet geïnformeerd, laat staan dat ze daar toestemming voor hadden gegeven.