Melanie Peters (1965-2021) was persoonlijk én wetenschappelijk

De laatste bladzijde In deze rubriek elk weekeinde een necrologie van iemand die recent is overleden. Melanie Peters was vastberaden om wetenschappers uit hun ivoren toren te krijgen. „Ze was enorm bevlogen.”

Peters in Londen, omstreeks 1990. Het is de favoriete foto van haar vader.
Peters in Londen, omstreeks 1990. Het is de favoriete foto van haar vader. Foto privécollectie

Gedrieën zitten ze op de eettafel: Teddie, Olie en Molted. Eén met gebreid spencertje, een ander met kralenketting. De derde mist een oor en een oog. De knuffels – twee beren en een olifant – waren erbij sinds de jeugd van Melanie Peters in Geleen, tot aan haar dood, op 11 augustus in Utrecht. „Ze hebben naast mama gezeten toen ze hier lag opgebaard”, vertelt haar 19-jarige dochter Eva. „En tijdens ziekenhuisbezoeken was Teddie erbij. Maar mee de kist in mochten ze niet.Dat zou te donker voor ze zijn.” Echtgenoot Albert Meijer knikt. „Melanie zei altijd: ‘Ik heb geen meditatie nodig, mijn hartslag daalt zodra ik de knuffels vasthoud’.”

Persoonlijk én wetenschappelijk – dat was Peters ten voeten uit. Sinds 2015 was ze directeur van het Rathenau Instituut, dat zich bezighoudt met onderzoek en debat over de maatschappelijke impact van wetenschap, innovatie en technologie. „Ze was enorm bevlogen”, zegt Rathenau-collega Rinie van Est. „Over alles had ze een uitgesproken mening – van de teksten op de website tot aan de foto’s op de onderzoeksrapporten. Daar moesten mensen op, vond ze, om uit te dragen dat wetenschap niet losstond van de maatschappij. Ook was ze aanjager van het EPTA, het internationale netwerk van soortgelijke instituten.” Collega Petra Verhoef voegt toe: „Ze volgde alle ontwikkelingen op de voet, van biotechnologie tot voortplantingstechnologie. Ze verplaatste zich in mensen die met medische technologie te maken krijgen – bijvoorbeeld vrouwen die hun eicellen laten invriezen – om ook vanuit die hoek het debat aan te zwengelen.”

Tot het eind bleef ze betrokken. Van Est: „Natuurlijk wisten we dat ze ziek was. Maar niemand had door hoe erg het was.” Dat wilde ze bewust niet, zegt echtgenoot Meijer. „Ze wilde niet haar ziekte worden. In april 2020, toen ze net de diagnose borstkanker had gekregen, probeerde ze kort rustiger aan te doen. De Libelle lezen, dat soort dingen. Maar na een paar dagen had ze er genoeg van.”

Melanie en Albert leerden elkaar kennen in 1998, op een feest van zijn broer. „Ze had net als hij in Wageningen gestudeerd, levensmiddelentechnologie en toxicologie. Vervolgens was ze in Londen gepromoveerd en als post-doc naar Texas vertrokken.” Die avond was ze net terug uit de VS. „De meeste Wageningse wetenschappers liepen in slobbertruien, maar zij was sterk aanwezig, mooi gekleed. Inmiddels woonde ze in Amsterdam, dus we reisden samen met de trein terug. We hadden meteen een klik, gesprekken gingen van heel triviaal naar grote wereldproblemen en weer terug. En we hielden allebei van Amerikaanse muziek.” Hij zet het nummer op dat tijdens de uitvaart speelde: ‘You’ van countryzanger Don Walser.

In 2001 werd Eva geboren – „op de muziek van Johnny Cash” – en acht jaar later kwam dochter Swati bij het gezin. Meijer: „Ze is nu zestien. Ze woonde tot haar vierde in een weeshuis in India. We zijn haar met z’n drieën gaan halen.”

Later maakten ze met z’n vieren grote reizen, naar de Verenigde Staten, Sri Lanka, Bali, Egypte. Aan de muur hangt een ingelijste poster van het Sprookjesbos in Valkenburg. Eva: „Daar gingen we vaak heen toen ik klein was, met mama’s jongere tweelingzussen.” Verder kwam Peters niet vaak meer in Limburg, al bleef ze trouw carnaval vieren.

Eva: „Soms was mijn moeder bang dat ze te weinig tijd voor ons vrij maakte. Maar een moeder die op de radio kwam vond ik interessanter dan een moeder die altijd thuis was. Ze is altijd mijn rolmodel geweest. En als we haar nodig hadden was ze er.” Elke zondag bracht Melanie Swati naar paardrijles. Met Eva ging ze naar Engeland om vrienden op te zoeken. Albert: „Op de begrafenis waren mensen uit allerlei levensfases – Texas, Londen… Ze was goed in het onderhouden van relaties, ook op afstand.”

Soms was mijn moeder bang dat ze te weinig tijd voor ons vrij maakte. Maar een moeder die op de radio kwam vond ik interessanter dan een moeder die altijd thuis was

Dochter Eva

Na haar postdoc in Texas werkte Peters onder andere voor Shell, de Consumentenbond en het ministerie van Landbouw. Van 2006 tot 2015 was ze docent Liberal Arts and Sciences en directeur van Studium Generale aan de Universiteit Utrecht. „Dat deed ze vol vuur”, zegt haar voorganger André Klukhuhn. „Ze zorgde voor digitale vooruitgang, waardoor colleges online na te luisteren waren.”

Ook oud-KNAW-collega Louise Vet roemt de proactieve houding van Peters. „Ze was vastberaden om wetenschappers uit hun ivoren toren te krijgen, had een ontzettend grote dossierkennis en kon zich goed inleven. Wij waren de enige vrouwen in de KNAW-directie, dat smeedt een band.”

Melanie Peters in 2018 in Marokko.

Foto privécollectie

Meijer: „Ze was wars van moeilijke taal. Melanie zei u tegen de schoonmaker, en jij tegen de minister. Statusverschillen interesseerden haar niet, ze was gedreven om onrecht te bestrijden.”

Sporten vond Peters tijdverspilling, maar toch trainde ze met collega’s mee voor een hardloopwedstrijd van 5 kilometer. Verhoef: „Die wedstrijd heeft ze uitgelopen, kort voordat ze ziek werd. Sowieso was Melanie continu in beweging. Vaak kwam ze binnenstormen op gympen, om vervolgens snel haar nette pumps aan te trekken die onder het bureau klaarstonden, op naar de volgende afspraak. Die hoge hakken staan er nog, alsof ze elk moment kan binnenkomen.”