Hoe een Groningse blogger doelwit werd van corona-extremisten

Geweld tegen journalisten De Tweede Kamer praat donderdag over de sinds corona opgelaaide agressie tegen journalisten. Zoals tegen de Groningse blogger Willem Groeneveld, die ontsnapte aan de dood. „Ik heb al eerder tegen Willem gezegd: het is een wonder dat je nog leeft.”

Illustratie Roland Blokhuizen

‘Daar heb je die lul van Sikkom’, hoort Willem Groeneveld als hij aankomt bij de prikbus. De blogger van de lokale website Sikkom durft al een jaar geen coronademonstraties meer te verslaan, omdat hij zich er niet veilig voelt. Dit kleine protest drie weken geleden bij een Groningse vaccinatielocatie leek hem geschikt om zelf weer eens bij te wonen. Zo’n twintig mensen staan voor de prikbus, met spandoeken als ‘Covid-Vaccin = vergif’.

Diezelfde middag verschijnt Groenevelds verslag op stadsblog Sikkom. In columnachtige stijl schrijft hij dat de demonstranten „onzin” verkopen, maar dit doen op een „vreedzame” manier, zonder GGD-personeel lastig te vallen.

Twaalf uur later ligt Groeneveld in bed als hij en zijn vriendin wakker worden van een brandlucht. Er zijn molotovcocktails door het raam gegooid. De brand kan op tijd worden gedoofd, maar het had anders kunnen aflopen. Het Openbaar Ministerie gaat uit van een poging tot moord. Journalistenvakbond NVJ spreekt van een aanslag.

De Tweede Kamer spreekt deze donderdag over agressie tegen journalisten. Er waren de voorbije maanden diverse incidenten. In april werd een fotojournalist in Lunteren door een shovel met auto en al in de sloot geduwd. Hij deed aangifte van poging tot moord. Een maand eerder werden journalisten belaagd bij kerken in Urk en Krimpen aan den IJssel. Waar deze verslaggevers tijdens hun werk met agressie te maken kregen, stonden ze bij Groeneveld zelfs aan zijn deur.

Lees ook: Refo’s en boeren verschillen niet zo van hun tijdgenoten

Op de scherpe camerabeelden die de politie verspreidt, zijn twee in het zwart geklede mannen te zien die de brandbom naar de woning gooien. Niet lang erna worden twee Groningers opgepakt van 31 en 32 jaar. Het blijken corona-demonstranten. Zeker één van hen was bij de prikbus-demonstratie waar Groeneveld die middag verslag van had gedaan, aldus het Dagblad van het Noorden.

Het OM wil niets zeggen zolang het onderzoek loopt. Wel bevestigt een woordvoerder dat naast het onderzoek naar de brandstichting, een tweede onderzoek loopt: naar andere bedreigers van de Groningse blogger. Want deze aanslag komt niet uit het niets: corona-activisten in Groningen zitten al een jaar achter Groeneveld aan. Ze volgden, filmden en bedreigden hem. En nu het tot een moordpoging is gekomen, klinkt er vanuit hun hoek sympathie voor de actie.

Groningse coronaprotesten

„Of ik het afkeur? Forméél keur ik het af. Maar mijn onderbuik zegt iets heel anders. Haaa!” Jan Huzen buldert het uit in het kantoortje van zijn omheiningsbedrijf in het Drentse Geesbrug. Tegen de muur staat een zelfgemaakte schutting met een cowboyhoed eraan. „Jongens, ik zeg het jullie maar eerlijk”, zegt Huzen terwijl hij aan tafel een sigaar opsteekt. „Willem heeft dit helemaal aan zichzelf te danken. Daar ben ik van overtuigd. Als alle journalisten zich zouden gedragen zoals Willem, dan heb je morgen dertig aanslagen.”

Huzen is een van de stuwende krachten achter de Groningse coronaprotesten. Die begonnen vorig voorjaar. Net als in het hele land vormt zich ook in Groningen een groepje ‘bezorgde burgers’, aangevuld met activisten uit extreem-rechtse hoek. Voormalig bobsleeër Arend Glas uit Joure bijvoorbeeld, die een lang verleden heeft in het extreem-rechtse circuit. Hij organiseert wekelijkse ‘fakkeltochten voor de vrijheid’ in de Groningse binnenstad. Ook gaat een groep elke zondag gezamenlijk ‘koffie drinken’ in het Noorderplantsoen – bewust zonder afstand te houden, wat weleens tot aanvaringen leidt met handhavers en politie.

De verdachte brandbomgooiers komen ook bij deze demonstraties. Door hun vrienden worden ze omschreven als zwakbegaafd. De een moest vorig jaar al eens voor de rechter verschijnen vanwege een mishandeling. De ramen van zijn appartement zijn afgedekt met zwarte doeken. Bij buren staat hij bekend als de man die tegen iedereen in de flat verkondigde tegen vaccineren te zijn. De andere verdachte zou regelmatig hulpverlening over de vloer krijgen. Op zijn Facebookpagina poseert hij in een camouflagebroek. Hij eert daar de omgekomen extreem-rechtse militair Jürgen Conings, die de Belgische viroloog Marc van Ranst wilde doden. Ook zijn er foto’s te vinden van de verdachte die een catalogus van ‘De Blauwe Tijger’ huis aan huis verspreidt. Deze Groningse uitgeverij werd eerder door antiterrorismecoördinator NCTV bestempeld als „een doorgeefluik van anti-overheidspropaganda, nepnieuws en complottheorieën”.

De demonstrerende Groningers worden op de voet gevolgd door Willem Groeneveld van Sikkom. Met twee collega’s runt hij het populaire blog dat zich vooral richt op studenten. Eigenaar is de NDC Mediagroep, waar de noordelijke regionale kranten ook onder vallen. Naast primeurs over huisjesmelkers en misstanden bij studentenvereniging Vindicat, schrijft Groeneveld op Sikkom veel over de corona-activisten. Zo publiceert hij regelmatig gesprekken uit Telegramgroepen waar hij onder een schuilnaam aan deelneemt, terwijl de activisten zich daar onbespied wanen. In zijn artikelen drijft hij de spot met de ideeën van de activisten, die hij omschrijft als „gezwets”, of „absurde complotten”.

Volgens Groeneveld zouden meer mensen dat moeten doen: zich uitspreken tegen complotdenkers

Een bewuste keuze, vertelt Groeneveld. „Op Sikkom schrijven we met een straffe pen waar het volgens ons op staat.” Volgens de journalist zouden meer mensen dat moeten doen: zich uitspreken tegen complotdenkers. „Het wordt tijd dat de zwijgende meerderheid zich laat horen in discussies met deze mensen. Ze intimideren journalisten, maar ook verpleegkundigen, wetenschappers, politici – het is gericht tegen de pijlers van de democratie. Je kunt volgens mij wel spreken van binnenlands terreur. Dat moet je dan ook op die manier aanpakken.”

De Groningse actievoerders zijn niet gediend van zijn aanpak. „Willem zet ons te kakken op zijn site”, zegt Wesley Wiltschut verontwaardigd in zijn kleine, Groningse flatwoning. Hij heeft er een mancave ingericht, waar een gokkast en een groot beeldscherm met luidsprekers staan. Vanuit deze kamer coördineert Wiltschut de Groningse coronaprotesten. Zo organiseerde hij in juni 2020 een demonstratie op een paardendrafbaan, waar honderden mensen op afkwamen. Speeches over duistere complotten werden er afgewisseld met house muziek en Michael Jacksons ‘Heal the World’. Maar om bij het stopcontact te komen om de speakers aan te sluiten, moest Wiltschut een raampje intikken van het wedstrijdhokje op de drafbaan. Groeneveld publiceert de beelden: „Organisatie forceert hek, sloopt raam en breekt in.” Boven het artikel: een grote foto van Wiltschut.

Die reageert woedend. Hij wordt nóg bozer als Groeneveld daarna ook schrijft over extreem-rechtse standpunten van Wiltschut. „Vervolgens stonden hier buitenlanders met knuppels voor de deur”, zegt Wiltschut. Hij wijst naar de camera’s die hij uit veiligheidsoverwegingen in zijn flat heeft gehangen. „Ik sta door hem nu bekend als racist.”

Dan komen de bedreigingen. „Mensen zijn heel boos op je”, schrijft Wiltschut halverwege 2020 in een privébericht aan Groeneveld, na de publicatie over hem. De boosheid komt uit „de groepen tegen corona bullshit”, verduidelijkt Wiltschut. „Hoelang kan ik ze nog tegenhouden?” Ze zouden Groeneveld willen „ophangen, je ruiten ingooien”. „Heb je adres”, zegt Wiltschut er onheilspellend bij.

Groeneveld doet geen aangifte, omdat Wiltschut op hem geen gevaarlijke indruk maakt. Maar het netwerk van demonstranten waar Wiltschut onderdeel van is, probeert op dat moment al wel Groenevelds adres te achterhalen.

Karin Zwijgrecht

„Ja, iedereen wilde dat weten”, zegt Karin aan de telefoon, een Groningse die onder de Facebooknaam ‘Karin Zwijgrecht’ demonstraties filmt. De arbeidsongeschikte moeder van 52 kent een van de verdachte brandbomgooiers.

Zelf heeft ze begin dit jaar een aanvaring met Groeneveld. Die las stiekem mee in een Telegramgroep over avondklokrellen, waarin ook Karin berichtjes plaatste. Als Groeneveld haar benadert voor wederhoor, schrijft hij Karin niet te begrijpen. Terwijl ze zelf moeder is, zou zij volgens hem jongeren via Telegram aansporen tot rellen. „Je zal niet de eerste zijn die uit de ouderlijke macht wordt getrokken vanwege dit soort dingen.”

Karin gooit dit bericht op sociale media en legt het uit alsof Groeneveld haar kinderen zou willen laten afpakken. De bedreigingen nemen hierna verder toe. Ook van Karin zelf, die aan Groeneveld schrijft: „Misschien moeten die jongelui eens langs jou huis.”

Lux et Libertas Lees ook dit opiniestuk:Toenemend geweld tegen journalisten is serieus signaal

Volgens Karin werd binnen haar netwerk regelmatig gesproken over het opzoeken van Groeneveld. „We hadden het er vaak over: we moeten bij hem langs voor een face-to-face-gesprek. Dat gaat een beetje lacherig, weet je wel, dat mensen vragen: waar woont-ie? Laten we een demo houden voor zijn huis!”

Hoe ze wisten waar hij woonde? „Iemand uit onze groep had hem in de buurt boodschappen zien doen.” Die had Groeneveld meteen gefilmd, hoe hij zijn boodschappenkarretje ontsmet. Het filmpje was de groep rondgegaan en er was met veel hoon op gereageerd: wat een angsthaas! Daarna was hij bij een OV-halte gezien, waardoor ze een idee kregen van waar hij te vinden moest zijn. Maar ze wisten het pas zeker, zegt Karin, toen zijn adres online werd geslingerd.

Groeneveld schrijft deze zomer over de dubieuze praktijken van een Groningse huisjesmelker, Han Vos. Die zet vervolgens uit wraak zijn adres online, met een oproep om bij de journalist aan te bellen. Uitgever NDC Mediagroep doet aangifte van intimidatie. Maar het is al te laat. „Vanaf dat moment wisten alle wappies waar hij woont”, zegt Karin.

Het hangt dan al in de lucht dat Groeneveld spoedig problemen aan huis zal krijgen. Maar de aanleiding voor de brandstichting kan niet los worden gezien van een gebeurtenis half juni, vertelt actieleider Wesley Wiltschut. Het is het jubileumfeest van voetbalclub FC Groningen. Op de Grote Markt vieren supporters met vuurwerk dat hun club 50 jaar bestaat.

Groeneveld van Sikkom staat het te filmen met zijn telefoon, als hij wordt herkend door een groepje coronademonstranten. Op videobeelden is te zien hoe een vrouw met een petje zijn telefoon wegduwt en schreeuwt: „Jij wil altijd mensen te kakken zetten! Je plaatst alleen maar onzin.” Ook andere demonstranten bemoeien zich ermee. Ze noemen hem „rioolrat” en zeggen dat hij „over z’n schouder moet kijken”.

Het is de vriendin van een van de brandbomgooiers met wie Groeneveld het aan de stok krijgt. De verdachten zouden zelf ook bij het feest aanwezig zijn geweest.

Dreiging is eerder groter dan kleiner geworden

Daarna ziet een van de vermoedelijke aanslagplegers Groeneveld op 18 augustus foto’s maken bij de GGD-prikbus. „Na die demo zijn ze gaan drinken”, zegt Jan Huzen. Hij zegt na de aanslag gebeld te zijn door de vriendin van een van de verdachten. „Met hun dronken kop zijn ze gekke dingen gaan doen”, aldus Huzen.

Na de aanslag op zijn leven die volgde, is het gevaar voor Groeneveld nog altijd niet geweken. Sterker nog, de dreiging lijkt eerder toegenomen. Corona-activisten uit heel Nederland hebben het nu op hem voorzien. Marijke de Jong bijvoorbeeld, die eerder met een hakbijl in beeld verscheen, zet een filmpje online waarin ze zegt dat „een groep mensen” Willem Groeneveld die avond nog zou willen „neersteken”. De Jong zegt Groeneveld niet dood te wensen, maar dit soort emoties wel te begrijpen. „Ik heb ook momenten gehad dat ik dacht: nou, ik grijp er één en ik maak ’m gewoon af.” Corona-activist Chris Folgers noemt Groeneveld een „nazi en volksverrader” die „zijn verdiende loon” heeft gehad. Jan Huzen schrijft dat „tientallen mensen” Groeneveld wat aan zouden willen doen: „Willem kan beter vluchten.”

‘Onberekenbaar’

Aan de grote, ronde tafel in zijn kantoor beaamt Huzen dat. „Ik heb al eerder tegen Willem gezegd: het is een wonder dat je nog leeft.” Hij zegt dat een groot aantal coronademonstranten „onberekenbaar” is geworden. De toenemende druk op ongevaccineerden leidt er volgens hem toe dat een deel verder radicaliseert.

De autoriteiten lijken de dreiging serieus te nemen. Groeneveld heeft een tijdje ondergedoken gezeten en er zijn diverse veiligheidsmaatregelen getroffen. Op advies van de politie doet hij tijdelijk geen mediaoptredens. Het is een dilemma, laat Groeneveld weten. „Omdat dit verhaal verteld moet worden. Niet om mij, maar om het bredere probleem en gevaar te duiden. Omdat de maatschappij en politiek hier wat mee moeten voor het verder uit de klauwen loopt.”