Geweld bij Amsterdams corps: bestuur heeft geen grip op zijn eigen leden

Amsterdamse studenten Na excessief geweld bij zeker zes disputen van het Amsterdamsch Studenten Corps wordt het ontgroenen voorlopig afgeschaft.

De sociëteit van A.S.C. / A.V.S.V.
De sociëteit van A.S.C. / A.V.S.V. Foto Niels Blekemolen

Nee, er was helemaal niets van waar. „Roddels” waren het, en „pogingen om ons in een kwaad daglicht te stellen”, afkomstig van „andere disputen” en „mensen die ontgroenen niet meer van deze tijd vinden.” Nee, alles is „netjes volgens de regels” gegaan.

De leden van twee Amsterdamse corpsdisputen waar NRC afgelopen vrijdag aanbelde nadat er een tip was binnen gekomen over geweldsexcessen, waren buitengewoon stellig in hun ontkenning. Allemaal flauwekul, verkondigden ze op de stoep van hun dispuutshuizen aan de gracht.

Een paar uur later bleken de zaken toch anders te liggen: de senaat, het hoogste orgaan van het Amsterdamsch Studenten Corps (A.S.C.-A.V.S.V.), legde alle ontgroeningen per direct stil wegens „grensoverschrijdende” geweldsincidenten. Een stap die het corps, dat zich beschouwt als de elite van de Amsterdamse studentenwereld, in zijn bijna 170-jarige geschiedenis nooit eerder nam.

Ten minste zes disputen hebben zich afgelopen weken tijdens de ontgroeningen schuldig gemaakt aan „grove mishandeling en vernedering”, zo schrijft de senaat na intern onderzoek op de site van het A.S.C. De dispuutsleden hebben hun nuldejaars geschopt, gestompt en klappen in het gezicht gegeven. Het resultaat: „blauwe plekken, mank lopen, wonden, striemen etc.” Een aantal mishandelde ‘feuten’ is er ook psychisch slecht aan toe, aldus de senaat. „Het is een wonder dat niemand als gevolg van dit handelen is opgenomen in het ziekenhuis.”

Het is een wonder dat niemand als gevolg van dit handelen is opgenomen in het ziekenhuis

Senaat

In reactie op de gebeurtenissen heeft de senaat een aantal verregaande maatregelen genomen. De zes disputen zijn geschorst, net als individuele geweldplegers, die na een „interne strafzaak” mogelijk geroyeerd zullen worden. Slachtoffers worden opgeroepen aangifte te doen, er komt nazorg en de sociëteit van het A.S.C. aan de Warmoesstraat blijft tot nader order gesloten.

Drastische cultuuromslag

De opvallendste maatregel: de ontgroening door disputen (‘dispuutskennismakingstijd’) wordt „voorgoed” afgeschaft. Althans, „in zijn huidige vorm”. Een speciaal daarvoor aangestelde commissie gaat in het kader van een „drastische cultuuromslag” kijken hoe er in de toekomst weer ontgroend kan worden „op een manier waarbij de veiligheid van de aspirant-leden gegarandeerd is.”

Dit is een opmerkelijke stap. Ontgroenen zit diep in het dna van de studentencorpora: na eerdere misstanden, onder meer in Amsterdam, Delft en Groningen, werden strenge afspraken gemaakt met de universiteiten, maar het voortbestaan van de kennismakingstijd werd nooit ter discussie gesteld.

Wat er nu precies gebeurd is en wie de geweldplegers zijn, is nog steeds niet duidelijk: de senaat noemt de zes disputen niet bij naam. Er circuleren screenshots van whatsapp-gesprekken tussen A.S.C.-leden, waarin allerhande gruwelijke details over de mishandelingen voorbij komen. Volgens onbevestigde berichten zou ten minste één mishandelde ‘feut’ aangifte hebben gedaan bij de politie.

Heftiger én grootschaliger

Niettemin is duidelijk dat de excessen dit jaar heftiger én grootschaliger zijn geweest dan in eerdere gevallen. Dat blijkt wel uit het feit dat de ontgroening eind vorige week per direct is stopgezet. Een paar dagen eerder moesten drie disputen hun nuldejaars achterlaten op de sociëteit omdat hun veiligheid op het dispuutshuis volgens de senaat niet gegarandeerd kon worden, zo schreef de vereniging van A.S.C.-reünisten in een woedende brief aan haar leden.

Enkele andere disputen „hebben hun nuldejaars na een dag op de sociëteit weer meegekregen en staan onder streng toezicht”.

Hoe uitzonderlijk de situatie is, blijkt ook uit iets anders. Normaal gesproken houden studentencorpora de luiken strak gesloten voor de buitenwereld, ook bij excessen. Dit probeerde de senaat van het A.S.C. aanvankelijk ook: toen vorige week de eerste verhalen over mishandelingen begonnen door te sijpelen, was rector Jack Koopman in eerste instantie onbereikbaar voor journalisten. Ook werden de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit en de Hogeschool van Amsterdam – tegen de afspraken in – pas ingelicht over de misstanden na vragen van journalisten.

Ongekende openheid

Inmiddels betracht het bestuur onder leiding van rector Jack Koopman een vorm van openheid die bij de corpora nog niet eerder vertoond is. Naar alle waarschijnlijkheid gebeurt dit op advies van de reünisten, vaak op hoge posities in de maatschappij, die zich achter de schermen nadrukkelijk bemoeien met de ontstane crisis.

Het pijnlijke is alleen: het A.S.C.-bestuur staat grotendeels machteloos tegenover zijn eigen disputen. Op de A.S.C.-website erkent de senaat dat zij er zelf niet goed in slaagt achter de details van de misstanden te komen. De reden is dat er in de vereniging een „zwijgcultuur” heerst. Aspirant-leden „mogen van disputen waar vermoedens van misstanden bestaan niet met de senaat praten” of durven „onder sociale druk geen openheid te geven”. Bij zijn interne navorsingen is het bestuur de afgelopen tijd „meermaals voorgelogen” en zijn „misstanden verzwegen, verborgen en gebagatelliseerd”.

Dit komt voort uit de manier waarop het ASC is georganiseerd. Anders dan de zes andere traditionele studentencorpora (Leiden, Delft, Utrecht, Rotterdam, Groningen en Wageningen) bestaat het Amsterdamse corps uit autonome disputen met eigen huizen die zich in verregaande mate onttrekken aan het zicht van het centrale bestuur – zeker tijdens ontgroeningen. En de greep van de senaat op de disputen wordt alleen maar zwakker, waarschuwde toenmalig rector Boris Bekkering vier jaar geleden al in het reünistenblad van het ASC: „We komen wel langs voor controle, maar dan staan we eerst vijf minuten voor een dichte deur. En je weet dat de gezondst ogende feut vervolgens naar voren wordt geschoven.”

Het Amsterdamse corps, met 2.700 actieve leden naar eigen zeggen de grootste studentenvereniging van Nederland, telt maar liefst 18 mannen- en 17 vrouwendisputen. Onder die disputen bevinden zich relatief ‘brave’ clubs, die culturele avondjes organiseren, niet meedoen aan ‘zooien’ (onderlinge stoeipartijen) op de sociëteit en niet hard ontgroenen. Er zijn ook disputen waarvan het bestaan grotendeels draait om zuipen, drugs gebruiken en het verdedigen van de plek bovenop de apenrots. Wie lid wil worden van een deze clubs, weet dat een snoeiharde ontgroening ‘erbij hoort’.

Lees ook: Bek houden en luisteren, feuten!

Het tijdstip waarop het corps naar buiten treedt met zijn maatregelen, is verklaarbaar. Deze woensdag moet het A.S.C.-A.V.S.V.-bestuur op gesprek komen bij de Amsterdamse universiteiten, die sancties kunnen opleggen aan de vereniging, zoals het intrekken van beurzen of het verbreken van de relaties. De nu aangekondigde maatregelen kunnen helpen de universiteiten, die not amused waren dat zij niet op de hoogte waren gesteld, milder te stemmen.

Correctie (8 september 2021): in een eerdere versie van dit artikel stond dat ook vrouwelijke leden zich schuldig hebben gemaakt aan fysiek geweld. A.S.C-A.V.S.V. laat weten dat dit „wellicht wat onhandig geformuleerd” was in een brief, maar dat er geen aanwijzingen zijn dat de vrouwendisputen zich schuldig hebben gemaakt aan fysiek geweld, wel aan vernedering.