Corona redt huurders in Atlanta niet meer van huisuitzetting

Einde noodwet VS In Atlanta liggen zes- à zevenhonderd uitzettingsbevelen klaar nu de noodwet die ze vanwege corona verbood, niet is verlengd.

Protest tegen huisuitzettingen in New York City.
Protest tegen huisuitzettingen in New York City. Foto Michael M. Santiago/AFP

Hoe zou het met Tynisha Booker zijn? Of met al die andere huurders in Atlanta die betaalachterstanden hebben opgelopen door de coronacrisis? Ze werden anderhalf jaar lang, net als huurders in het hele land, door een noodwet beschermd tegen ontruiming. Eind augustus oordeelde het Hooggerechtshof dat die noodwet niet nogmaals mocht worden verlengd. De noodwet was het afgelopen jaar steeds verlengd op gezag van de federale gezondheidsdienst CDC, maar het hof is van mening dat een dienst niet het gezag heeft om zo’n verstrekkende maatregel in te stellen.

Huurders, advocaten en sociale hulporganisaties zetten zich sindsdien schrap voor een hausse aan huisuitzettingen. In de stad Atlanta liggen zes- à zevenhonderd uitzettingsbevelen klaar om onmiddellijk te worden uitgevoerd, zegt Viraj Parmar, directeur van een rechtswinkel van sociale advocaten, door de telefoon. „Het hangt alleen af van de mankracht bij de deurwaarders hoe snel het zal gaan.”

In maart dit jaar vertelde Tynisha Booker, dertig jaar, alleenstaande moeder van twee dochters, in NRC dat haar goede baan en daarmee haar inkomen door de coronapandemie was gehalveerd en dat zij elke maand steeds meer moeite had de huur te betalen. Het spaargeld was op en de financiële hulp van familie en vrienden had ze tot het uiterste aangesproken. In maart liep ze drie maanden huur achter en lag er een ontruimingsbevel klaar voor het moment waarop het moratorium zou worden opgeheven. „Ik probeer niet te stressen om mijn kinderen niet nerveus te maken”, zei ze destijds in haar huiskamer, aan een rustig straatje in East Point, een voorstad van Atlanta.

Protest tegen huisuitzettingen in New York City.

Foto Michael M. Santiago/AFP

Te veel documenten

In een geïmproviseerd kantoortje, opgezet in de rechtbank van Fulton County, waarin Atlanta ligt, geeft Viraj Parmar gratis advies aan huurders – tientallen per dag. De afgelopen anderhalf jaar ging het meeste advies over de noodbescherming voor huurders. Om niet te worden uitgezet, moest de huurder een document ondertekenen waarin hij of zij verklaarde door de coronacrisis de huur niet te kunnen betalen. Dat document moest de huurder afgeven bij de huisbaas. De meeste mensen die de afgelopen anderhalf jaar op zijn spreekuur kwamen, zegt Parmar, hadden geen benul dat ze zo’n document moesten inleveren.

Daarnaast was er een nood-huursubsidie beschikbaar. In totaal trok de federale regering 46,5 miljard dollar (zo’n 39 miljard euro) uit, waarop huurders aanspraak konden maken om hun huurpenningen te betalen. Dat was meer dan genoeg geld om alle huisbazen van alle normale huurinkomsten te voorzien. De huurder moest de aanvraag onderbouwen met huurcontract, afschriften en kwitanties. Daar stokte het, niet alleen in Atlanta maar in heel de Verenigde Staten. Opnieuw: de mensen die Parmar om advies vroegen, hadden geen idee dat deze vorm van noodhulp bestond.

Maar weinig huurders kennen de noodsubsidie voor huurachterstand

Uiteindelijk is iets meer dan 5 miljard dollar oftewel slechts 11 procent van de beschikbaar gestelde subsidie via de huurders naar de huisbazen gegaan. „De wetgever was gewaarschuwd: maak dit nou niet al te documentintensief”, zegt Parmar. „Maar in dit land vertrouwen we armen niet en vertrouwen we mensen van kleur niet. Dat zijn hier de meeste huurders.”

In Atlanta werd overigens ongeveer de helft van de beschikbare noodsubsidie uitgekeerd. In andere regio’s bleef de hele subsidie vrijwel onaangeroerd.

De rij voor noodhuursubsidie in Mississippi.

Foto Rogelio V. Solis/AP

Gewone dagen

En na de uitspraak van het Hooggerechtshof? Een stormloop van bezorgde huurders op het spreekuur van Viraj Parmar? „Helemaal niet. Het waren betrekkelijk gewone dagen, deze week. Huurders stelden dezelfde vragen als een half jaar geleden. Ik had nu alleen geen goed nieuws meer voor ze.” Hoe is dat mogelijk? „Ik ben bang dat dezelfde reden waarom ze eerder geen noodhulp hebben aangevraagd, ook de reden is dat ze nu geen raad komen vragen: veel van hen weten niet wat het Hooggerechtshof heeft besloten.”

Intussen is er nog iets opvallends: terwijl iedereen van tevoren rekende op honderden huisontruimingen per week, is het na de uitspraak van het Hooggerechtshof tamelijk rustig gebleven. „Ik denk dat het toch even duurt voordat de ontruimingen daadwerkelijk worden voltrokken”, zegt Parmar. Hij hoopt dat de autoriteiten van Fulton County in die luwte een lokaal verbod op huisuitzettingen instellen, zoals in het naburige DeKalb County is gebeurd, en in vier van de vijftig staten, plus in het district waar hoofdstad Washington ligt.

En Tynisha Booker met haar kinderen? Viraj Parmar heeft haar niet meer teruggezien in zijn kantoortje, zegt hij. Zijzelf neemt al een paar dagen de telefoon niet op – misschien murw van de in de VS alomtegenwoordige reclamebelletjes. Een veeg teken is dat de huisbaas, Greenwood at Marketplace, nu adverteert met ‘nieuw management, nieuwe eigenaar’. De huizen in het gezellige rijtje op Drexel Lane ondergaan een „vele miljoenen kostende renovatie!” jubelt een woonwebsite. Er komen nieuwe keukens met koffiekleurige kastjes, nieuwe vloerbedekking en badkamers met designer spiegels.